ورقہ 121

رجُوع بقصئہ زندان و گُفتن یوسف تعبیر خواب مقرباں ملک و ذِکرِ توحیدِ
حق باہل زنداں و خلاص یافتن زِندانیاں بتاثُر دُعای یوسف ورسیدنِ
جبرائیل نز دِوَی دَر زِندانو باز گُفتن از احوالِ یعقوب در ہجر وَی

یعقوب بندی خانے اندر شُکر کرے سو واری
مکر زنانی تھیں مِلی خلاصی فضل ہوئی غفّاری
راتیں دِنیں عبادت اندر فارغ وقت وِہاوے
بندی واناں تے ہر ویلے شفقت لُطف کماوے
قیدیاں تائیں لُطف پیاروں رکھے وچ احساناں
یعقوب تے اوہ عاشق سارے ویکھ مراتب شاناں
یعقوب نال جوان دو قیدی خاص مُقرب شاہی
ایک خباز آہا اِک ساقی پھسے غضب دی پھاہی
دشمن شاہ مصر دے ایہناں سی پیغام پوچایا
دیو زہر عزیزے مارو بخشاں عالی پایہ
تُسیں کھلاندے تُسیں پِلاندے کار تُساتھیں سَردا
باجھ تُساں ننہ محرم کوئی واقف خاصہ گھر دا
یا ساقی وچ گھت پیالے دئے پیوے مر جاوے
یا خباز رلاوے کھانے کھاوے شاہ سدھاوے
اتنا کار کرے جو میرا پاوے فرحت بھاری
بہت خزانہ دولت حشمت دیواں گا سرداری
ساقی کر انکار کھلویا میں ایہہ کار نہ کرساں
تے خباز ہویا اِقراری کر ساں عُذر نہ دھرساں
میں انعام دیاں کر دتیاں دشمن نے تحریراں
جے ایہہ کار سرے تُدھ ہتھوں ملک دیاں جاگیراں
خبر کہی کسے پاس عزیزے ساقی تے خبازوں
زہر دو آون لگا دشمن خبر لویں جھب رازوں
پکڑ لیا سُلطان دوہاں نُوں اندر قید سٹائے
سخت سزائیں ایہناں دوہاں نوں نافذ حُکم چلائے
پورا بھیت نہ اجے سجھاتا شاہ تلاش کراوے
اوہناں دوہاں تھیں کیہڑا میں پر چاہے وار چلاوے
ایہہ دویں وچ بندی خانے اندر رنج خواری
سخت عذاباں وچ قضّیاں کردے گریہ زاری
اِک دن یوسف وقت صَہ دے دیکھے حال اسیراں
شفقت کرے تسلی سبھناں خواب کہے تعبیراں
اک جا بیٹھے نظری آئے ایہہ دوویں بے چارے
حال اُداس نراسی روون بند بدن پرسارے
یوسف پُچھے کہو جوانوں حال ملال کیائی
جاں یوسف تھیں شفقت ڈٹھی اوہناں عرض سُنائی
اک کہے میں سُفنا ڈِٹھا روٹیاں سِر تے چائیاں
وچوں چک جناور کھاندے چِیلاں کاوَں بلائیاں
جھپٹے مار سِروں لے جاون گُردے شور رچایا
اساں دوہاں نُوں سُفنے اندر ایہہ کجُھ نظری آیا
بیماراں غمخواری کردوں دیویں گھول دوائیں
بھُکھیاں خورش پیاسیاں پانی جامے ننگیاں تائیں
سُن کے عرض ایہناں دی یوسف دل وچ سوچ گُزارے
رب تھیں غافل حق نہ جانن ایہہ قیدی بے چارے
اول ایہناں ایمان سکھاواں پھیر کہاں تعبیروں
مطلب کارن سُنن نصیحت حق سُخن تقریروں
اول اوہناں تسلی کارن یوسف نے فرمایا
کہاں بیان طعاموں اگے جو تساں سُفنا آیا
ایہہ مینوں رب علم سکھایا خاص شرف درگاہوں
سر میرے احسان وڈیرا پاک جناب اِلاہوں
چھوڑ دِتا میں مذہب غیراں رب نہ جیہناں پچھاتا
آخر تھیں اوہ مُنکر ہوئے حق نہ جیہناں سجھاتا
تے میں مذہب سچا پکا حق کر جاتا سارا
ایہا دین خلیل اسحاقی اسرائیل پیارا
اسیں شریک نہ کردے مُولے نال خدا شے کائی
واحد خالق پاک شریکوں اُسدی سچ خدائی
ایہہ ہے فضل اساں پر اُس دا سچا دین سکھایا
احسانوں ول خلق اسانوں دے پیغام پوچایا
پر ناشکرے لوگ بتھیرے شکر گُزارن ناہیں
اللہ نوں کر واحد خالق حق چتارن ناہیں
اے دو یار اسیر پیارے ویکھو سچ کیا ای
بہت چنگے رب یا تے اِکو جس دی سچ خدائی
گھڑ بُت پتھر لکڑ وٹوں خالق کہن ایہناں نوں
ہتھیں کرن تیار جیہناں نوں خالق دھرن تِنہاں نوں
جے تے وٹے دین مراداں کاہنوں خاک رلیندے
ایہہ بے جان ایہناں تھیں ناقص جو ایہناں رب کہندے
کرو پرستش تُسیں جیہناں دِیاں ایہہ ناہیں شے کائی
ہے ایہہ نام جو دھرے تُسیں یا بڑیاں رسم ٹھہرائی
تسیں ساڈیاں بڑیاں ایویں اُسدی سند نہ پائی
جس مذہب سے عمل تساڈا کیہ اُس دی پکائی
حکم خدا دا سبھ تے جاری اُس بن حاکم ناہیں
سو فرمایوس میں بن ہوراں پوجو نہیں کدائیں
بھاویں کیڈ بڑا کو قدروں جن ملک انسانوں
معبودیت والا رُتبہ اعلیٰ اُسدی شانوں
دانا بِینا واحد خالق سندا عرض سُنائی
اس دے باجھ مدد کر کیہڑا بخشے غموں رہائی
نام دھرے معبود جیہناں دے تسیں سنے پیو دادے
تُسیں بھلے تے بڑے تُساڈے جو دھر گئے تگاوے
پاک خدا نے سند نہ کھلے نہ کجھ حکم پُچایا
دسو غیر پرستش لائق حکم کتھایوں آیا
ہر شے تے متصرف اللہ سبھ کجھ کرنے ہارا
ایہا دین سچا تے پکا اِس بن باطل سارا
پر بے خبر نہ لوک سجانن مالک نوں اِک کر کے
ظُلم کماون اپنے سر تے جان جہنم مر کے
ایہہ سُن ساقی کلمہ پڑھیا ساریاں ہور اسیراں
نبی پچھاتا یوسف تائیں سُن سُن تقریراں
پر خبّاز ایمان نہ آندا غرق رہیا گمراہی
ہور تمام اِیمان لیائے پایا فضل الٰہی
تے ہُن یوسف نے فرمایا دوہاں جوان اسیراں
اے دو یارو بندیوانو خواب سنو تعبیراں
جس سُفنے وچ نظری آیا خُمر دتی سلطانے
پرسوں روز خلاصی پاوے تے خوشیوں پروانے
جا صاحب نوں خمر پلاوے اُمراواں وچ رل کے
تے خبّاز چڑھیسی سولی دن چڑھدے نوں بھلکے
سر اُس دے نوں کھان جناور جھپٹے مار لیجاون
چیلاں کاوَں جناور بھُکھے تن اُس دے نوں کھاون
سُن خبّاز کریندا زاری کر کر شور پُکارا
میں ایہہ خواب سُنائی جھوٹھی سچ نہیں اے یارا
یوسف نے فرمایا ہُن اوہ حکم گیا ہو جاری
جس تھیں حال پچھاون کارن میتھیں عرض گُزاری
ساقی نوں فرماوے یوسف جیں حق ظن رہائی
اک پیغام میرا اے ساقی یاد رکھیں توں بھائی
جاں توں خُمر پلاون لگیں پیش عزیز کدائیں
ذکر کریں اُس پاس اساڈا تے ایہہ عرض سُنائیں
اِک جوان غریب نتاناں قیدی باجھ گناہوں
برساں پنج گیاں وچ زنداں روندیاں حال تباہوں
کرو نظم بے جرم نرکھو قید اساں وچ غم دے
دیو خلاصی ہٹے اُداسی جاون داغ الم دے
ایہہ تعبیر جویں سی یوسف دوہاں نوں فرمائی
ساقی تے خبّازے اُتے حالت سچ وہائی
ملی خلاصی ساقی تائیں اس نے مقصد پائے
بھُل گیا سو یوسف دل تھیں کتنے سالوہائے
ایہہ شیطان فریب لگایا رب دا نام بھُلایا
پاس عزیزے ساقی تائیں یوسف یاد نہ آیا
آہے یوسف قیدیاں تائیں رحم کرے فرماوے
کہو بھراؤ قید چنگی یا تساں خلاصی بھاوے
ہُن تسیں سبھ ایمان لیائے لگواساں پیارے
کراں دعا جناب الٰہی ملن تساں چھٹکارے
جا وچ گھراں عبادت کریو نال فراغت سارے
دین ایمانوں پھریو ناہیں نہ جلیو وچ نارے
کیہا اوہناں اساں بیڑیاں پیریں کیہڑا توڑ اُتارے
ہتھاں وچ ہتھ کڑیاں پیّاں گل وچ سنگل بھارے
جے بالفرض اتھایوں چھُٹے پکڑن راکھے زنداں
ملن سزایاں دون سوایاں پکڑ گھتن وچ بنداں
یوسف کہندا جس بُلایوں اللہ چھوڑاوے
کون کوئی جو پکڑ اتھائیں دوجی وار لیاوے
چا رسیاں رو عرض گزاری جے توں بندی خانے
قید بُھلی اساں رنج خلاصی رہساں ایت مکانے
ساڈے حق دعا نہ کرنی اساں نہ طلب رہائی
قدم تیرے وچ رہنے باجھوں سانوں شوق نہ کائی
اک ہزار گُزارن عرضاں اہل عیالاں والے
قیدوں چُھٹ عبادت کرئیے جا وچ گھراں سو کھالے
ہتھ اُٹھا جناب الٰہی یوسف عرض گُزاری
ٹُٹ زنجیر ہزاروں تن تھیں دھرت جھڑے یکباری
رنگ سفید سیاہ ہویائی سُرخ رنگوں سب پیلے
شکلاں بدل گیاں سو نکلے سبھ قیدوں اِت حیلے
زندں والیاں خبر نہ پائی حال نہ جاتا کائی
اوہ قیدی آ کرن وطن وچ یوسف دی وڈیائی
آہے یوسف نوں وچ بندی ورھیاں ست وہائیاں
قید رہیا وچ درد غماں دے کنے نہ خبراں پائیاں
اِک دن یوسف پاس جنابوں جبرائیل جو آیا
بعد سلاموں یوسف تائیں ایہہ پیغام سنایا
کہ یوسف کس بلدی اگو ابراہیم بچایا
تینوں زندہ کڈھ کھوہے تھیں کس نے مصر پُچایا
اللہ باجھ چھوڑاوے کیہڑا یوسف عرض سُنائی
رب کہے پھر کیوں توں غیروں کیتی طلب رہائی
میں ہوندے توں کیوں ول ہوراں دل دی آس لگائی
تے توں جس تھیں مدد چاہی اُس دا زور کیا ای
میرے باجھ چھڑاوے تینوں عاجز کون لوکائی
وچ زمین آسماناں میں بن کس حکم روائی
ویکھ ہٹھاباں یوسف پیارے یوسف چشم نوائی
فرش زمیناں ستاں سندںا دتھا پھاٹ گیا ای
ستویں دھرتوں ہیٹھاں آی نظری پتھر بھارا
مار پروں جبریل فرشتہ سنگ کرے دو پارہ
کیہڑا سرخ نکل اک سنگوں باہر ظاہر آیا
ہرا پتا مونہہ اندر اس دے یوسف نوں دسیایا
رب کہے وچ پتھر کیڑا مینوں بھُلا ناہیں
روزی تازہ نت پُچاواں خطا نہ کراں کدائیں
تے تینوں وچ بندی خانے کیونکر دس بھُلیندا
رحم کراں میں خالق تیرا تیری قید چھوڑاواں
توں جس کولوں مدد چاہی اوہ محتاج بے چارا
میں بن اوہ خود اپنے دُکھوں کد پاوے چھٹکارا
ساہ عزیز نکارا بندہ تینوں کویں چھوڑاوے
میں قادر جو چاہاں کرساں ہوراں پیش نہ جاوے
ایہہ طعنہ سُن یوسف رویا صبر قراروں خالی
میں بھُلا توں بخش الٰہی توں عالی توں والی
میں بندہ توں مالک میرا توہیں بخشنہارا
فضلو بخش نہ پکڑیں عدلے یا خالق غفارا
مینوں ہور نہیں دروازہ باجھ تیرے دربارے
کِت ول جاواں تھاؤں نہ کائی بخش ربا چھُٹکارے
ستر برساں قید رہاں یا عمر بندی وچ ساری
اُس دا دُکھ نہیں میں کائی غضبوں خوف قہاری
تیرا قہر جھلن دی یا رب میں وچ طاقت ناہیں
ہوء راضی رکھ بندی خانے ہور نہ طلب کداہیں
روندے روندے یوسف تائیں صبر گیا اُٹھ سارا
بے خود ہر دم پیا پوکارے فضل کریں غفارا
جبرائیل کہے اے یوسف ملسی فضل اسیراں
اللہ اَرحَم بخشن ہارا بخشیسی تقصیراں
تھوڑی دیر رہیں وچ قیدے ملسی جھُب خلاصی
رحمت دے دروازے کھلے سب مشکل کُٹ جا سی
ختم الُرسل نبی فرمایا قید ہوندی پنج سالی
جے نہ ہوندا ساقی کولوں یوسف پاک سوالی
جاں جبریلوں سُنبیا یوسف عفو کرم دا حالا
حال ہویا سو دل تے غالب رحم الٰہی والا
یوسف پُچھے جبرائیلا باپ احوال کیائی
کیا کیا سر اُس دے گُزری میری وچ جدائی
اک ساعت اوہ میرے باجھوں صبر نہ کردا کائی
وچھڑیاں ہُن سال وہائے کیڈک سختی پائی
ہُن دنیا وچ ہے یا ناہیں میرا باپ پیارا
جے ہیگا کہ حال سُنائیں میں بِن کیویں گُزارا
جبرائیل کہے اے یوسف پیغمبر کنعائی
زندہ ہے پر تیرے باجھوں مزہ نہیں زندگانی
وچ وچھوڑے تیرے یوسف اُسدیاں اکھیں گیاں
نور نہ رہیا چشماں اندر تیریاں وچ قضّیاں
طاقت گئی بدن تھیں ساری رات دنے غم تیرا
یاد توہیں تے تیریاں درداں پائس گُھمن گھیرا
سُن یوسف احوال پدر دا رویا زارو زاری
پیغمبر وچ میریاں درداں بہت جَھلی دشواری
وا دردا میں ہوندا ناہا باپ نہ کردا زاری
نہ اج اُس دا درد میرے دل دھردا تیز کٹاری
میں پردیسی باپ وِچھناں اوہ فرزند وچھناں
میں روندا وچ اُس دے درداں اوہ میرے دُکھ رُناں
جبرائیل گیا ہو رخصت اس معصوم اسیروں
دونہہ درداں وچ یوسف روندا ہجروں تے تقصیروں
اس تھیں پچھے جاں لگ یوسف رہیا قید اتھائیں
اوہ تقصیر کلیجے رڑکے نہ آرام کدائیں
استغفار کرے نت رو رو اللہ دے دربارے
میں بھُلا توں بخش خدایا فضل تیرے نے بھارے
دل میرے اُمید کرم دی توں مالک میں بندہ
تقصیروں سے دفتر دھووے قطرہ رحمت سندا
٭٭٭