ورقہ 132

شنیدن اہلِ کنعان احسانِ یوسف بر اہل جہان ورسیدن برادرانِ یوسف بطلب غَلَّہ
در مصر و شفقت نمودین یوسف بر حالِ ایشان و طلبیدن بینا مین را

اے دل کھول پرانے دفتر بھرے فراقاں والے
درد منداں دے دل دِیاں آہیں پُر پُر غم دے حالے
جاں یوسف دے بندی خانے دردیں حال وِہاون
جبرائیل سُنیہا دِتوس وِیر تیرے اِتھ آون
توں ہوسیں سُلطان مصر دا خلق جُھکے در تیرے
غلہ ہوگ تیرے وچ قبضے پوسی قحط چوپھیرے
آون گے وچ حال نتانے وِیر تیرے متریرے
سٹ گئے جو اِک دن تینوں اندر کھوہ اندھیرے
جاں ہُن شاہ مصر دا ہویا یوسف اِت زمانے
غالب قحط پیا جگ سارے اُٹھے صبر جہانے
خود غلہ ورتاوے یوسف ہتھیں نال اندازے
مسکیناں نوں خورش کھلاوے کر کر آپ آوازے
دن تے رات ضیافت خانے کُھلے رہن مدامی
پردیسی تے مفلس بھُکھے کھاون لوگ تمامی
پیا آوازہ مُلکاں اندر یوسف دے احسانوں
آن ڈھکی ول مصر خلقت ہر ہر ملک مکانوں
ہُن بھائِیاں نوں نِت اُڈیکے یوسف نبی پیارا
تے بھائیاں دے ملنے خاطر قصد اُٹھایوس بھارا
چونکیاں گردے مصر بٹھایاںاک وی سرداری
ہر اسوار رکھائے پنج سے وچ فرمانبرداری
حُکم کیتا سو گرد بگر دے خبر رکھن ہر حالے
وچ مصر بے خبر نہ آون لوک قوافل والے
ایہناں پا ضیافت خانے رختوں ہور خزانے
پردیسی کرواناں تائیں روکن اَیت مکانے
ویہن طُعام ضیافت ایہناں کر کر خدمتگاری
ملک پچھن تے مسکن ناموں مال حقیقت ساری
کون ایہی ایہہ کیہڑے تھانوں کیوں اس طرفے آیا
کس اولاد کیا ای مذہب پلّے کیا لیایا
ایہہ حالا لکھ چونکی والا اوّل عرض پُچاوے
حکم ہووے کروان مسافر تداں مصر وچ آوے
ایہہ بھائیاں دے ملنے کارن یوسف عقل دوڑائی
مت اوہ آن مصر تِھیں جاون بے خبر مُڑ بھائی
جو کروان چلے پردیسوں اول ملے مہمانی
آن مصر وچ داخل ہووے بعد حکم سُلطانی
جو قیمت کو حاضر آنے خالی مول نہ جاوے
تے یوسف سرمایہ تھوڑی موڑ نمول ہٹاوے
شُتر دیوے اِک پُر کر غلہ جو کو مل لیاوے
دھڑیاں ست احسان زیادہ باجھوں مُل دواوے
خاطر خدمت کرے اویہی جیکو روندا آوے
ہسدا جاوے صفت سُناوے جاں وچ دیس سدھاوے
اِکّا نرخ میانہ کیتوس اول آخر تائیں
آون کھاؤن لوک دوراڈے ہر دم کرن دعائیں
ملکاں وچ چوپھیرے گیّاں یوسف تِھیں وڈیائیاں
کہن عزیز مصر دے والی خلقاں تار ویکھائیاں
تخت مصر دے والی تائیں کہے عزیز لوکائی
یوسف نام عزیز سداوے خلق کرے وڈیائی
ایڈک کال جگت وچ دھاناں ہتھ نہ آوے دانہ
طبق زمین وچ لبھے ناہیں باجھوں مصر ٹکاناں
بھُکھی خلق سُنیندی واراں کرن پکاراں سارے
غلہ جمع ترازو قائم اج وچ مصر دیارے
خلقاں اُلٹ پیّاں ول مصرے آون ملن مُراداں
کرن دعائیں راضی جاون خوشن کرن دل شاداں
شامی لوک جو آون جاون پاون فرحت بھاری
شام ولایت شاہ عزیزوں جا جا صفت کھلاری
کرواناں جتھ ڈیرے لہندے آن اندر کنعانے
سی یعقوب نبی دا حجرہ تنہا اَیت مکانے
پاس نبی دے مصروں آئیاں صفت کہی کرواناں
وانگ عزیز مصر دے والی ہوگ نہ وچ جہاناں
نوری شکل بہشتی صورت شیریں بات پیاری
مسکیناں پر رحمت کردا بیماراں غم خواری
خیر کرے خیراتاں ہتھیں آپ طعام کھلاوے
شور جہان رہے تس گردے متھے وٹ نہ پاوے
دوروں گیّاں ضیافت خانے کتنے روز رکھاوے
تھوڑی بہت بضاعت والیاں دروں نموڑ ہٹاوے
ہوراں نوں اوہ آپ کھلاوے کھاندا نظر نہ آوے
کرے عدالت دن تے راتیں نیند نہ اُس نوں بھاوے
سُکھیں ملک وسایا سارا ظُلموں رسم ہٹائی
اسیں نہ سُنیاں دیس مصر دے ظُلم کنندہ کائی
رہزن چور نہ ٹھگ مکاری ملک امن وچ سارا
دیس سبھے مہمان اسی دا صدقیوں کرن گُزارا
چھوٹے بڑے عبادت اندر سانوں نظری آئے
اللہ اللہ ورد زبانی لوگ سبھے دسیائے
تقوے وچ امانت پورا ہر ہر نظری آیا
شاہ عزیز کیائی چنگا جس دا عالی سایہ
خلقاں وچ سیاست اُس دی تے اُلفت وچ جاناں
اس وچ نقص نہ ڈٹھا کائی کہے پکار زمانہ
نیویاں اکھیں خوف اِلاہوں دل پر رحم کرم تھیں
جیکو کرے زیارت اُس دی چھُٹے درد الم تھیں
خلق حلیم کریم طبع دا عقل فراست بھاری
جے مسکین پوے تُس نظرے پُچھے حالت ساری
ایسا مرد عمر وچ سانوں ہر گز نظر نہ آیا
جویں عزیز مصر دا والی عالی پایہ پایا
سُن سُن کے یعقوب پیغبر دے مُشکل نظری آون
والی مصر پیغمبر ہوسی صفتاں ایہہ فرماون
کیہ جاناں ایہہ کس دا بیٹا جس دی شان ایہائی
اُس نوں کون اجیہا ملیا جو کر پار گیائی
وائے دریغ ہوندا تن زورا میں وچ مصرے جاندا
کر کے آپ زیارت اُس دی دل دے درد گواندا
یوسف میرا سبھ تِھیں سوہناں اوہ بھی سوہناں سُنیاں
کر دیدار تسلی ہوندی جگر وچھوڑے پُنیاں
اوہ مسکیناں حال پُچھیندا میں پُچھدا اُس تائیں
اک مسکین میرا پُت یوسف ڈٹھا دس کدائیں
اوہ بھُکھیاں نوں روٹی دیندا کر کر لطف سوایا
میں پُچھدا جے یوسف میرا بھُکھا نظری آیا
بے وطناں پر شفقت کردا میں لیندا اُس ساراں
وطن وچھناں یوسف ڈِٹھس جے کتے وچ ہزاراں
اوہ ننگیاں پوشاکاں بخشے کرے کم تِھیں سایہ
میں پُچھدا کدی یوسف میرا جے اُس دے در آیا
میرے یوسف ننگے تائیں ہووس کجھ پہنایا
صورت سوہنی ویکھ کدائیں ہووس رحم کمایا
پیغمبر ایہہ حال چتارے یوسف دے دُکھ سارے
مصر عزیز عزیز مصر دا مُڑ مُڑ نام پکارے
تے یعقوب نبی نوں اِت ول دلوں محبت دھانی
کرواناں تِھیں صفت عزیزوں سُندا رہے کہانی
جاں کروان اوتارا کرے حُجرے پاس مدامی
نبی خدا دا شاہ مصر دی سُندا صفت تمامی
سُن سُن کے وڈیائی اُس دی رہی محبت بھاری
شاہ مصر پیغمبر ہوسی اس وچ خوبی ساری
قحط پیا کنعان ولایت بھُکھی مرے لوکائی
پیغمبر دے پُتاں قبضے ایڑا رہیا نہ کائی
گو سفنداں مر گیاں سبھے ہوئے حال نتانے
تے کجھ ہتھ نہ پلے رہیا درد دِلاں وچ دھانے
ہو کے جمع پدر دے اگے حاضر آن کھلوئے
یا حضرت اج سُن لے عرضاں نین ہنجوں بھر روئے
چالھی سال ہوئے تیں حُجرے یوسف دے وچ درداں
نکل دیکھ احوال اساڈا کل اُڈائیاں گرداں
ساتھیں گل نہ کریں کدائیں سال گئے ہو چالھی
حالت ساڈی ویکھیں ناہیں درد مصیبت والی
مال غلّہ سبھ گیا اسا تِھیں کھانا ہتھ نہ آّے
اہل عیال دسن تڑفیندے تے کجھ پیش نہ جاوے
کرو دعائیں عرض گُزارو اللہ دے دربارے
رزق ملے دُکھ جان اساڈے تے دلدے غم سارے
سُن پیغمبر نے فرمایا تے فرزنداں تائیں
سُنیاں بہت اناج رکھیندا ملک مصر دا سائیں
تے میں اس دیاں صفتاں سُنیاں لوکاں حال سُنایا
طبق زمین پر ہور اجیہا سُننے وچ نہ آیا
مسکیناں تے رحمت کردا بھکھیاں دی دلداری
دوروں گیاں دیوے مُل غلّہ کردا دور خواری
ہتھوں سخی زبانوں مٹھا پورا وچ احساناں
اہل اللہ دا بہت پیارا حال دسے کرواناں
تُر جاؤ فرزندو جھبدے ناقیاں دی اسواری
میرا جاء سلام پُچایو آس ایہا میں بھاری
فرزنداں نے عرض گُزاری اساں بضاعت ناہیں
سو چوداں نے درہم کھوٹے سارے پاس اساہیں
شرم اساں چا اُسدے اگے کھوٹا مال لے جاناں
رد کرے دھک کڈھے سانوں پھر دس کتھ ٹکاناں
نبی کہے کم قدر بضاعت اوہ موڑیندا ناہیں
اس تِھیں خالی مُڑ کو آیا سُنیاں نہیں کداہیں
دوجی واری عرض گُزاری فرزنداں رل اگے
بدن اساڈے نہ پوشاکاں ننگ اسانو لگے
نبی کہے اوہ خود مسکیناں بہت پیار کریندا
مفلس نوں اوہ دھک نہ کڈھے قدر لباس دیندا
پھر فرزنداں عرض گُزاری تے جے موڑ ہٹاوے
پھیر علاج کیائی حضرت مقصد حاصل آوے
فرمایا کہ نسب سُنایو ہاں اولاد خَلیلوں
اسرائیل نبی دے بیٹے صدق صفاء دلیلوں
مُڑ کہندے جے نسب نہ منے پھیر کیائی چارہ
فرمایا پھر عجز سُنایو تے جیوں حال آوارہ
کریو عرض وطن تِھیں آئے پونجی فقر لیائے
دھک نصیباں اِت پوچائے آئے نال قضائے
آیاں تے کر رحم عزیزا دے سی رب جزائیں
سُنیاں صفتاں کٹ مسافت بہتے تیرے تائیں
سُن ہو شاد کیہا فرزنداں ہوئیے صبح رواناں
نبی کہے ادب کیا ای کہو اگے سلطاناں
ایہناں کیہا اساں خبر نہ کائی کدی نہ حال وہائے
دس حضرت آداب کیا ای تاں یعقوب سُنائے
اول جاں لگ اِذن نہ ہووے وچ حضور نہ جایو
اِذن ملے تے حاضر ہویو پر کجھ نہ الایو
وچ دربار کھڑے ہو ادبوں چُپ ریہو ہو سارے
آپس اندر گل نہ کریو جاں ہو سو دربارے
لانبھے کتے دھیان نہ کریو رہے نظر ول شاہے
مُکدی گل سنایو تھوڑی جاں اوہ پُرسش چاہے
جداں اجازت ملے مُڑن دی پھیر نہ عرض الایو
ول سلطان نہ پُشتاں کریو پچھلے پیریں آیو
بے ادباں مقصود نہ حاصل تے درگاہ نہ ڈھوئی
تے منزل مقصود نہ پُہتا باجھ ادب تِھیں کوئی
سُن فرزند تیاری کردے ناقیاں دی اسواری
کر کے گئے سلام پدر نوں سارے جاندی واری
ایہہ سارے دس وچ شمارے جو ول مصر سدھارے
بنیا مین رہیا اِک پیو تِھیں خدمت نت گُزارے
جاں تے یوسف باپ وچھناں تے کنعان زمینوں
تِس دن تِھیں پیو کرے تسلی حضرت بنیامینوں
ایہہ حُجرے وچ نال پدر دے اندر خدمتگاری
ویر وچھناں وانگ پدر دے کردا گریہ زاری
جیوں یعقوب فراقوں روندا یوسف دے وچ غم دے
ایویں بنیا مین دلے وچ کھاندا زخم الم دے
بنیا مین پیارے تائیں باپ نہ کدی وسارے
بہت محبت کردا اُس تے چمدا نال پیارے
اُس نوں باپ وچھوڑے ناہیں ساعت گھڑی کدائیں
تور دتا ول مصر نبی نے دس فرزنداں تائیں
کٹ بنی اسرائیل مسافت مصر نواحی آئے
حاکم چونکیداراں والے ایہہ دوروں دسیائے
ہتھ مُہاراں ناقیاں اُتے چندوں روشن شکلاں
صاحب شان جوان بہادر ویکھ گیّاں اُڈ عقلاں
اکو جیہے جوان اویہے عمرے نظر نہ آئے
ایہہ جوانی رُخ نورانی چند مدھم کر جائے
لُوں لُوں ذکر الہی بولے تسبیحاں تکبیراں
پر پوشاکاں تن پیوندی جیونکر حال فقیراں
ایہہ کوئی ولی خدا دے ہوسن جاتا چونکیداراں
نور ایہناں پیشانی چمکدے وَرہدیاں رحمت باراں
حاکم چونکیداراں والا ویکھ انہاں ول آیا
شوکت شاہ اوہناں دا ڈٹھا نیوں نیوں سیس نوایا