ورقہ 142

رفتن بنی اسرائیل بار سوم در مصر و اطہار خود ساختین یوسف بر ایِشان و درگذشتن از خطای ایشان و طلبیدن قبایلِ پِدر در مِصر

دے ساقی اگ جام برہوں دا گُجھیاں رمزاں والا
جس تھیں جاون درد پُرانے تے دُکھ رہے رہے نرالا
پیغمبر دے بیٹے سارے تیجی وار سدھائے
شُتراں گھت مہاراںچلے پیو نُوں سیس نوائے
اُنّ پنیر بضاعت کھلاں ہور نہ گھر وچ کائی
غلّہ لین چلے سبھ بھائی ایہہ سرمایا چائی
کٹ منازل مصرے پُہتے خبر یہودا پائی
استقبال گیا ول بھائیاں حالت گھراں پُچھائی
دس بھائی رل شاہ مصر دے آن وڑے دربارے
دھردے خط پدر دا اگے سیس نواندے سارے
پیغمبر نے نامہ لکھیا طرف تیری سُلطاناں
پڑھ لے کھول کیائی اس وچ معنی نال بیاناں
خط پِدر دا لیندا یوسف نیر اکھیں وچ بھریا
چُم اکھیں تے رکھ پیاروں ادبوں سر پر دھریا
یوسف دے دل جوش ہجر دی موج غموں وَیہہ چلی
وچھڑیاں نُوں باپ پیارے لکھ کتابت گھلی
جس باجھوں میں دُکھیں رُنّاں خط اُس دا اج آیا
پکڑ قلم پیغمبر ہتھیں دُکھاں نقش لگایا
باپ میرے پروانہ گھلیا درد وچھوڑے والا
سَل پُرانے دے چا خُونوں درد لکھایا حالا
غم میرے وچ جس نُوں روندیاں چالھی سال وہائے
مہجوراں پردیسیں ڈگیاں لِکھ لِکھ حال پُچائے
جان فراقیں گھائل ہوئی یاد خطاں وچ پائی
کھول دِلا دُکھ ویکھ کیائی، کیا بشارت آئی
باپ میرے نے کیہ کجھ لکھیاں درد میرے دِیاں آہیں
دل اپنے نُوں میں ازماواں جھلدا ہے یا ناہیں
یوسف کھول پڑھے خط سارا وچھڑیاں دا حالا
حرف پڑھے دو گھڑیاں سوچے رووے کرے کوسالا
جتھے جتھے یوسف لکھیا نامے دے وچکارے
قطرے خون دو چشم پدر دے پئے ڈٹھے اِتھ سارے
یوسف ویکھ پدر دی رقموں پُر پر حال اَلم دے
وا دردا دل کرے پُکاراں رو رو کے وچ غم دے
پکڑ قلم چا ہتھیں لکھدا موڑ جواب پِدر نوں
نامے جھاڑ نمک تڑفایا زخمی پئے جگر نوں
نور اکھیں دا سر دی برکت خط نبی دا آیا
میں پرھیا یا حضرت رو رو جو تُساں لِکھ پوچایا
اکھیں تھیں توں دور نبیا دلوں وساراں ناہیں
میں وچ یاد تیری ہر ویلے غافل نہیں کداہیں
فرزنداں دے وچ وچھوڑے غم نہ کریں نبیا
جگر اساں وچ تیغاں واہے تیرا درد قضّیہ
جھل دلا سر ورھدیاں تیغاں آہ متاں چھُٹ جائے
توڑے صبر برہوں دا رہزن جاگدیاں لُٹ جائے
نامہ ختم خدا دے ناموں تے پُر ذوق سلاموں
گُزر گئی تحریر جنابے پُر تاثیر کلاموں
آہے بھائی یوسف سندے جمع ہوئے دربارے
قیمت ہتھ نہ پلے کائی شرماون بیچارے
پیش گُزار بضاعت ہلکی رو رو عرض گُزاری
ویکھ عزیزا گھر وچ ساڈی پئی مصیبت بھائی
ناقص مال اساڈا تھوڑا در تیرے وچ آئے
کر خیرات دیو کجھ غلہ ہاں افلاس ستائے
دے صدقہ کر رحم اساں تے اجر اِلاہوں پاویں
فضل کرم تیں جگ جگ جاری وچ بہشتے جاویں
بھائیاں دا دُکھ سُنیاں یوسف مہر دِلے وچ آئی
ہُن چاہیا ہو ظاہر دیوے بھائیاں نُوں دِکھلائی
فرمایا جو خبر کیائی کہو جو معلم آیا
یوسف بنیامین دوہاں تھیں کیہ تساں عمل کمایا
تسیں کیہا سلائی یوسف حکم کرے کروانوں
مرد جوانوں عالی شانوں جھوٹھ نہ کہو زبانوں
ترجمانوں اکھوایا ظاہر جُھوٹھ کہو جے کائی
ایہہ صاحب دا چھناں ظاہر کہسی حال کیائی
ویر رہے متعجب سُن کے چھناں کیونکر بولے
بھیت اساڈے اللہ جانے ایہہ کیہ ظاہر کھولے
ترجمانے کر ظاہر کیہا یاد رکھو وچ کناں
جھوٹھ پُکارا مول نہ کرسی ایہہ صاحب دا چھناں
پُچھن وقت پُکارا کرسی جیئوں جیئوں وقت وِہایا
کنعانی کروانوں اِیتھے عُذر قبول نہ آیا
اوہ مالک نے جو شمعونوں سی کاغذ لکھوایا
یوسف نے لے مالک کولوں ہے سی پاس رکھایا
اوّل اوہا کاغذ یوسف سُٹ کہے وچ بھائیا
ویکھو ایہہ کس قلم وگائی، کس نے مہراں لائیاں
یوسف نام غلام اُجاڑے مالک پاس وکایا
بھائیاں دیکھ ہتھاں دا لکھیا کجھ سر پیر نہ آیا
جیونکر ہتھیں روز قیامت عمل ملن بدکاراں
ہارن ہوش نظر تھیں سارے رو رو کرن پُکاراں
میں ایہہ عمل کمائے ناہیں ایہہ اعمال نہ میرے
ایویں وِیر پُکاراں کردے تے انکار بتھیرے
شاہ عزیز اسیں نہ لکھیا کاغذ ایہہ کدائیں
ہور کسے نے لکھیا ہو سی خبر نہ ساڈے تائیں
اسیں نہ اُس تے قلم وگائی اسیں نہ مُہر لگائی
زردی جھل پئی رُخ سبھناں رو رو کرن دُہائی
جے انکار تُساں تحریروں یوسف نے فرمایا
ہُن چھناں سرکاری ظاہر کہسی حال وہایا
مار سلائی چھُنے اُپر یوسف کرے پُکارا
حال تساڈا اے کروانوں ہو چلیا اشکارا
بنیامینے نال تُساہاں کیہ ورتے ورتارے
کن رکھو دل ظن دھریو حال کھلن اج سارے
سُن سُن بھائیاں عقلاں گیاں تے حیرت وچ پیاں
ایہہ کیہ آفت جھلن لگی ساڈیاں وچ قضیاں
ترجمانے کہہ خبر سُنائی گوش رکھو کروانوں
ہُن صاحب دا چھنّاں کہسی حقو حق بیانوں
وج سلائی یوسف والی چھنّے نُوں چھنکایا
کر کے ہوش سُنو کروانوں جیویں پُکارا آیا
رکھ اُمید نفع دی پیو تھیں بنیامین لیاندا
تے گھلن وچ باپ نہ راضی چھَنّاں ایہہ فرماندا
بھائیاں سُن سُن حیرت آئی چھنّے دی آوازوں
کیڈ کرامت وچ عزیزے معلم کیتوس رازوں
کیہا ایہناں سبھ حق ایہا ای وچ جھُوٹھ نہ کائی
سچ کہیں سُلطاناں جو توں خبر چھنّے تھیں پائی
مار سلائی دوجی واری یوسف نے فرمایا
باپ وصیّت نال تُساہاں طرفے مصر پُچایا
اگلے وانگ نہ ضائع کریو ایہہ فرزند پیارا
نال حفاظت گھریں لیایو قول لیا اُس بھارا
کہن سبھے ہے سچ تمامی جو کجھ توں فرمایا
چھنّے تھیں ایہہ حالت سمجھی اساں تعجب آیا
بنیامین کہے پُچھ ویکھو چھَنّے تھیں سُلطاناں
یوسف نُوں بگھیاڑے کھادا بھائیاں قول زُباناں
سُن بھائیاں دل ہیبت دھانی زخم لگا وچ سینے
ایہہ سوال مندیرا کیتا بھائی بنیامینے
ایہہ چھنّاں ہُن ظاہر کرسی اوہ ساڈی غداری
ساڈا عذر نہیں ہُن کائی لگی پون خواری
یوسف مار سلائی چھنّے کھول کے اسرارے
بھائی تیرے بنیامینا جُھوٹھے کرن پُکارے
یوسف تے خود ظُلم کمایا بگھیاڑے سر لایا
پیغمبر تے درد وچھوڑا حال مصیبت پایا
کروانوں کر ظاہر آکھو ایتھے جُھوٹھ کیائی
سر نیویں رو کیہا سبھناں اس وچ جُھوٹھ نہ کائی
مار سلائی چھنّے اُتے خبراں پھیر سُنائیاں
شرب ڈوہل گوایا دھرتی روٹیاں کُتیاں پائیاں
یوسف وچ پیاس تڑفدا بھُکھا کردا زاریں
روئیلے ایہہ کارا کیتا ظُلم ستم جباری
سر نیویں کر بھائی سارے روون کر کر آہیں
روئیلے خود کیہا زُبانوں جُھوٹھ ایہدے وچ ناہیں
پھیر پُکار پئی کروانوں خبراں ظاہر آئیاں
جنگل دے وچ یوسف تائیں تُساں چپیڑاں لائیاں
کُن مروڑے وال تروڑے دھرتی دَھک وگایا
کنڈیاں دے وچ کھچ جوانوں ماریا ترس نہ آیا
کہن سبھے ایہہ چھنّاں سچا جھُوٹھے اسیں تمامی
یوسف وانگوں اج اساں تے ویلا بے آرامی
کنبن ویر دو چشماں اندر نیر رہے سو جاری
جانن جان کو تھائیں چُلّی پوسی اج خواری
پھیر چھنّاں چھنکایا یوسف بھائیاں نُوں فرمایا
یوسف تائیں قتل کرن دا تُساں اِرادہ آیا
کر کر جوش پئے لَے تیغاں طعنے مار تنوڑے
آیا رحم یہودا تائیں قتلوں بھائی موڑے
نال یہودا اڑیاں لائیاں سو سو قہر گُزارے
انت قتل تھیں وِیر یہودا کر منت گھلیارے
ہتھ چھری شمعُون پچھاڑی چا یوسف ول دھایا
کر کے رحم یہودا اُس نُوں دامن ہیٹھ لیایا
آپے سچ بولو یا تے چھنّاں سچ نتارے
ایہہ چھنّاں سرکاری سچا حُکموں کرے پُکارے
سر نیویں سبھ بھائیاں دے چھنّاں جُھوٹھ نہ بولے
تقویٰ عدل امانت ولوں پیر اساڈے ڈولے
یوسف کہے یہودے تائیں حاضر کرو جوانوں
حاضر کھڑا یہودا وسن وِیر زبانوں
یوسف کہندا شابس مردا دیوے رب جزائیں
قتل ہوندے نُوں تُدھ بچایا رب بخشے تد تائیں
چھنّے دے وچ حضرت یوسف پھیر سلائی لائی
اوہ لباس کھوہے وچ سُٹیا تسیں جوانوں بھائی
سُن کے گلاں وچ اٹکی ہوئیاں کُند زُبانوں
رو رو کے سبھ کرن پُکارا سچ سبھے سُلطاناں
پھر فرمایا مالک آیا قمت تُساں چُکائی
ویہہ درموں اس بندہ کر کے ویچ نوشٹ پھڑائی
ہُن سارے بھر خونوں اکھیں چُپ جیویں تصویراں
یوسف بچھے کہو جوانوں پیش پیّاں تحریراں
ہُن سارے بھر خونوں اکھیں چُپ جیویں تصویراں
یوسف پچھے کہو جوانوں پیش پیّاں تحریراں
شمعُونا توں ہتھیں لکھیا مُہر پِدر دی لائی
اوڑک کر اقرار گناہوں رون سارے بھائی
تسیں جوانوں ظُلم کمایا مُہر پدر دی لائی
اوڑک کر اقرار گناہوں رون سارے بھائی
تُسیں جوانوں ظُلم کمایا یوسف نے فرمایا
یوسف تائیں باجھ گُناہوں تُساں عذاب پُچایا
نال پدر دے دغا کمایا وچ فراق ستایا
پاس اساں بگھیاڑے کھادا جھوٹھا حال سُنایا
کروانوں سبھ عمل کمائے اج ہویدا آئے
رو رو سبھناں عرض گُزاری اسیں گناہ کمائے
جلاداں نُوں کہندا یوسف پکڑ لوو ایہہ سارے
قتل کرو ایہہ سبھے ظالم خوف رجاؤں ہارے
سارے پکڑ لئے جلاداں قتل کرن لے چلّے
اوہ بے حال کریندے زاری ہُن کجھ عُذر نہ پلے
رو رو کے اوہ کرن پُکاراں اسیں گُناہیں سارے
ایہا بدلہ اساں جیہاں دا ظُلم اساڈے بھارے
شاہ عزیز اساڈے اُتے ظُلم نہ کیتا کائی
اسیں بُرے سبھ راہواں بھُلے جو کیتی سو پائی
عاجز رہے نتانے سارے پِکڑ کھڑے جلاداں
ساعت وقت اُڈیکن آخر چلے توڑ مراداں
یوسف موڑ کہے ہُن چھوڑو رحم میرے دل آیا
پیغمبر نے اِک فرزندوں دُکھ بتھیرا پایا
جاں ہُن سبھناں قتل کراواں ہوسی حال کویہا
پیغمبر آزردہ ہوسی خوف میرے دل ایہا
جاناں تھیں ایہناں آس نہ کائی سُن خوشیاں دل آئیاں
کیتا رحم عزیز اساں تے دیویں ربّ جزائیاں
چہرے تھیں لاہ بُرقہ یوسف وچ تبسُّم آیا
چمک پئی لسکار دنداں تھیں نور اکھیں وچ چھایا
یوسف ویکھ پچھاتا بھائیاں حیرانی وچ آئے
ٹھیک ہوسیں توں بھائی یوسف تے اساں ظُلم کمائے
یوسف کہندا میں ہاں یوسف تے ایہہ میرا بھائی
اللہ نے احسان اساں پر کیتا لطف بتھیرا
نیکاں اجر اِلاہوں ملدا ضائع مُول نہ جاوے
صبر کرے کو وچ مصیبت آخر مقصد پاوے
ایہناں کیہا اساں قسم خدا دی اساں خطاء کمایا
بھائی یوسف تیرے تائیں اللہ نے وڈیایا
روندے وِیر کریندے زاری سر نیویں شرماندے
خوف گناہوں تھر تھر کنبن شرموں مردے جاندے
اسیں گناہوں تے بریایوں دفتر کیتے کالے
اج اساڈیاں جاناں یوسف تیرے سبھ حوالے
چاہیں مار اسیں اس لائق چاہیں بخش خطائیں
روز قیامت نیک گناہوں لگّا داغ اسائیں
لُطف تیرے دی آس اسانوں در تیرے پر آئے
یوسف بخش اساڈے تائیں جو اسیں ظُلم کمائے
یوسف اُٹھ بھراواں تائیں سینے نال لگاوے
وِیر میرے تسیں جان اساڈی رحم میرے دل آوے
یوسف شفقت لطف کریندا ویر کریندے زاری
بخش اسانوں بھلے حضرت خطا گئی ہو بھاری
اج الزام تُساہاں ناہیں یوسف نے فرمایا
جو میری تقدیرے لکھیا میں دنیا وچ پایا
بخشے رب تساڈے تائیں اوہ ہے بخشنہارا
اُس دے باجھ نہ بخشے کوئی رحم اسی دا بھارا
اپنا حق نہ طلب کریساں روز قیامت والے
جو میرے پر ظُلم کمائے میں بخشے خوش حالے
جاں ایہہ کال مُقدر آہا رب سبب بنایا
مینوں گھل تساں تھیں اگے بھُکھوں سبھاں بچایا
نال وسیلے تُساں ملی میں ملک مصر دی شاہی
تسیں بچے ہُن میرے کارن ایہہ ہے فضل الٰہی
شاد ہوئے سُن بھائی سارے آساں ربّ پُچائیاں
ڈِٹھی خلق جو یوسف سندی سیس نوائے بھائیاں
یوسف پُچھے کہو بھراؤ باپ میرا دا حالا
ایہناں کیہا اوہ حدوں باہر درد مصیبت والا
اکھیں تھیں نابنیا ہویا روندا وچ وچھوڑے
قد خمیدہ وانگ کمانے غماں توان نہ چھوڑے
یوسف دا اِک کُڑتا آیا جو آندا کنعانوں
آکھ سُناواں ظاہر سارا اُس دا حال بیانوں
جاں نمرود سٹایا آتش نبی خلیل الٰہی
ایہہ کُڑتہ لے جنت وچوں آیا ملک مباہی
جبرائیل خدا دے حُکموں پاس نبی دے آیا
ابراہیم نبی نُوں اُس نے ایہہ کُڑتہ پہنایا
اِس کُڑتے تھیں آتش بلدی سرد گئی ہو ساری
ایہہ کُڑتا اسحاق نبی نُوں ملی وراثت بھاری
پھر یعقوب نبی نُوں لبھا ایہہ میراث اسحاقوں
یوسف دے تس گل وچ پایا کر تعویذ وفاقوں
صورت سوہنی یوسف سندی جاناں وچ سمائی
نظر لگے مت اُس دے تائیں سوچ پدر نُوں آئی
کر تعویذ تبرک کارن گل اُس دے وچ پایا
کھوہے وچ وگایوس بھائیاں ایہہ تد نظر نہ آیا
یوسف پاس رہیا ایہہ کُڑتا پہنے کدی کدائیں
لاہ گلوں ہُن دیوے یوسف کہندا بھائیاں تائیں
لے جاؤ ایہہ کُڑتہ میرا مونہہ پدر تے پاؤ
بینائی وچ اکھیں آوے ویکھ لوو ازماؤ
لے کے نال پدر دے تائیں مصر وڑو آسارے
رزق فرخ آسانی ایتھے سبھ آسان گُزارے
نام بشیر محب خدا دا یوسف دا اِک بردہ
دے کُرتا ایہہ نال بھراواں تِس روانہ کردا
حال بشیر کہاں تیں اگے جو ایہہ کون کیائی
بنیامین ہویا جاں پیدا فوت گئی ہو مائی
اک کنیز خیرد پِدر نے رکھی اس دی دائی
ایہہ بشیر اُسی دا بیٹا تد وچ گود ایہائی
ایہہ یعقوب نبی نے لڑکا ویچ دتا تدبیروں
بنیامین سبھے رج پیوے بھُکھا رہے نہ شیروں
رو کنزک عرض گُزاری اللہ دے دربارے
یااللہ جو راز دِلے تینوں معلم سارے
میرا وچ فراق پسر دے مُشکل ہوگ وسیرا
جاں معصوم تیرے پیغمبر ویچ لیا پُت میرا
ہُن میں باجھ پسر وچ درداں کیونکر عُمر گُزاراں
ایہہ یعقوب نبی نے میں پر کیتے قہر ہزاراں
جیویں میرا فرزند نبی نے میتھیں جُدا کرایا
اُس دا پُت پیارا کوئی رکھ وچھوڑ خدایا
ایہہ روندی دے چیخاں نعرے منظوری وچ آئے
عرض قبول گئی ہو تیری ہاتف حُکم سُنائے
جاں لگ تیرا بیٹا تینوں موڑ ملاواں ناہیں
تاں لگ پُت پیارا اُس دا نا اس ملے کداہیں
یوسف پسر پیارا اُسدا رکھاں وچ وچھوڑے
جاں لگ ملے بشیر نہ تینوں نبی غموں دل توڑے
اُس دن تھیں ایہہ دُعائیں عجز گُزارے عہد دراز وہایا
وچھڑیاں نُوں مُدت گُزری موڑ ملاء خدایا
آخر ایہہ بشیر مصر وچ یوسف دے ہتھ آیا
خدمت دے وچ رہیا مدامی پر اس حال نپایا
حال انہاں معلوم نہ کائی آپس وچ دوہاں نوں
تقوے وچ امانت بھاوے ایہہ بشیر دلاں نوں
نال بشیر پیار کریندا یوسف شاہ زمانہ
نال بھراواں کُڑتا دے کے کیتا تدوں روانہ
٭٭٭