بابری مسجد ڈھاؤن دی انکوائری رپورٹ پیش کر دِتی گئی

بھارت دی ریاست اترپردیش دے اجودھیا شہر وچ تاریخی بابری مسجد نوں ڈھاؤن دی انکوائری کرن والے جسٹس لبراہن کمیشن نے 17 سال دی لمی اُڈیک مگروں اخیرمنگل دے دیہاڑے اپنی رپورٹ حکومت نوں دے دتی۔

ریٹائرڈ جسٹس ایم ایس لبراہن نے 17سالاں مگروں چار جلداں دی اپنی رپورٹ وزیر اعظم ڈاکٹر من موہن سنگھ نوں دے دِتی۔ ایس موقعے تے وزیرداخلہ پی چدمبرم وی موجود سن۔ جسٹس لبراہن نے آکھیا پئی اوہناں نے ایس رپورٹ وچ کئی لوکاں نوں قصوروار دسیا اے پر ایہناں بندایاں دی نشاندہی کرن توں انکار کردتا۔

ہندو ات وادیاں نے 6 دسمبر 1992 نوں اجودھیا وچ بنی تقریبا ساڈھے چار سو سال پرانی تاریخی بابری مسجد ڈھا دِتی سی۔ بابری مسجد نوں ڈھائے جان دے موقع تے بھارتیہ جنتا پارٹی دے سینئر آگو لال کرشن اڈوانی، مرلی منوہر جوشی، ونے کٹیار تے اوما بھارتی سنے کئی ہندو آگو وی موجود سن۔ اس واقعہ دے دس دن مگروں جسٹس لبراہن کمیشن قایم کیتا گیا تے ایس نوں تن مہینے دے اندر یعنی 16 مارچ 1993 تک ایس گل دا پتہ لا کے اپنی رپورٹ دینی سی پئی کیہڑے حالات دے نتیجے وچ بابری مسجد ڈھائی گئی۔پر ایہہ ہندوستان دی تاریخ دا سب توں لمّا انکوائری کمیشن ثابت ہویا تے ایس دے کم کرن دی مدت وچ وی ریکارڈ 48 واری وادھا کیتا گیا۔آخری وادھا پچھلے سال مارچ وچ کیتا گیا۔ ایس کمیشن تے کل 8 توں9 کروڑ روپے کا خرچہ ہویا۔

بابری مسجدنوں ڈھاؤن مگروں اوتھے اک عارضی مندر بنا دِتا گیا۔ بعضے ہندواں دا عقیدہ اے پئی اوہناں دے بھگوان رام ایس تھاں تے جمے سن ایس لئی اوہ اوتھے اک بہت وڈا مندر بناؤنا چاؤہندے نیں۔ بابری مسجد نوں ڈھاؤن مگروں ملک دے کئی حصیاں وچ فرقو وارانہ فسادات پھٹ پئے سی جس وچ بڑی گنتری وچ مسلمان مارے گئے۔

بابری مسجد نوں چھڈاون دی تحریک بابر ی مسجد کوارڈی نیشن کمیٹی دے کنوینر تے مشہور وکیل ظفریاب جیلانی دا آکھنا اے پئی ایس رپورٹ توں گھٹو گھٹ ایہہ تے پتہ لگ ای جاوے گا پئی بابری مسجددی شہادت وچ کیہڑے لوکاں دا کیہ ہتھ رہیا۔ خاص طور تے اوس ویلے دے اترپردیش دے وزیر اعلی کلیان سنگھ تے وزیر اعظم نرسہما راؤ حکومت دا کیہ رول سی تے ایہناں دونواں حکومتاں دے اچ پدھری افسراں یعنی چیف سیکریٹری تے کیبنٹ سیکریٹری نے کیہ رول ادا کیتا۔

ظفر یاب جیلانی نے آکھیا پئی ایس رپورٹ دا سب توں وڈا فائدہ ایہہ ہووے گا پئی جیہڑے لوکاں دے خلاف مقدمے چل رہے نیں ہن ایہہ پتہ لگ جاوے گا پئی ایہناں دے خلاف ہور مقدمے قائم کیتے جاسکدے نیں یا نہیں کیوں جے بی جے پی دی اگوائی والی گذریل این ڈی اے حکومت نے ایس کیس دے ملزم کئی وڈے لیڈراں دے خلاف کئی معاملے واپس لے لئے سن۔

ظفریاب جیلانی نے آکھیا پئی کمیشن دی رپورٹ وچ کویل دا وڈا کارن سیاسی اے۔ سیاسی لیڈراں تے حکمراناں نے ایس وچ اڑِکے پائی رکھے۔ پہلے این ڈی اے دی حکومت وچ وزیر اعظم اٹل بہاری واجپائی تے لال کرشن اڈوانی نے پنج سال کویل کروائی ایس توں مگروں کانگریس دی اگوائی والی یو پی اے حکومت دے وزیر اعظم ڈاکٹر من موہن سنگھ نے وی اپنے دور وچ پانجاں سال کویل کیتی۔ ہن بہر حال آس ہے پئی رپورٹ آؤن توں مگروں بابری مسجد دی شہادت دے ملزماں نوں سزا مل سکے گی۔ ظفریاب جیلانی نے ہور آکھیا پئی: رپورٹ اک دستاویز ہوندی اے تے عدالتی کمیشن دی بہرحال اپنی اک اہمیت ہوندی اے ایس لئی جے حکومت ایس تے کارروائی نہیں کردی تاں قانون دا سہارا لے کے کارروائی کرائی جا سکدی اے جس طرحاں کہ 1993دے ممبئی فسادات دے سلسلے وچ جسٹس سری کرشنا کمیشن دی رپورٹ دے معاملے وچ ہویا، جدوں حکومت ولوں کارروائی کرن توں گل لمکائی گئی تے ایس تے سپریم کورٹ نے مداخلت کیتی۔

ظفریاب جیلانی نے آکھیا پئی ایہہ رپورٹ اک تاریخی رپورٹ اے کیوں جے بابری مسجد دی شہادت 20 ویں صدی دی تاریخ دا اک وڈا واقعہ اے تے ایس واقعہ نے ملک وچ قانون دی حکمرانی، عدلیہ دے وقار تے سیکولرازم سب نوں دا تے لادِیا ۔

لبراہن کمیشن دی رپورٹ آن تے اترپردیش دی وزیر اعلٰی اتے حکمراں بہوجن سماج پارٹی دی رہنما مایاوتی نے آکھیا پئی ہن ویکھنا ایہہ ہے پئی کانگریس دی اگوائی والی مرکزی متحدہ ترقی پسند اتحاد دی حکومت کس طرحاں پیر پُٹے گی۔ اوہناں نے آکھیا پئی پورا ملک ایہہ ویکھ رہیا اے پئی مرکز دی یو پی اے حکومت کس طرحاں تے کنی تیزی نال کارروائی کردی اے تے اوہ قصورواروں دے خلاف سخت توں سخت کارروائی کرن دی کنی جرأت وکھاؤندی اے کیوں جے ملک دے عوام چاہوندے نیں پئی ڈھاؤن والیاں دے خلاف بھرویں کارروائی کیتی جاوے۔

ایس وچکار بھارتیہ جنتا پارٹی دے سینئر لیڈر لال کرشن اڈوانی دے گھر وچ پارٹی دے وڈے لیڈراں دی میٹنگ ہوئی۔ اوہناں نے رپورٹ پیش کتی جان دے ویلے تے سوال چُکیا تے ایس نوں چھیتی توں چھیتی پارلیمان وچ پیش کرن دی منگ کیتی۔ پارٹی وسیلیاں نے آکھیا پئی ایس رپورٹ نال بی جے پی نوں ہندوتوا دے اپنے ایجنڈے نوں مُڑ زورشور نال پیش کرن وچ مدد ملے گی۔