عام طور تے کلاواں دی صنعت تے اُچیچا فلم بھلک دے معاشی تے سماجی حالات دا بڑا بھروسے جوگ اعشاریہ ہوندا ہے۔ھالی وڈ، بالی وڈ توں لے کے مسکین لالی وڈ دی صنعت تیکر اپنے اپنے وسیباں وچ آؤن والے حالات دیاں واہوا چنگیاں نشانیاں دیندیاں رہیاں نیں۔ لالی وڈ دی تباہی تے بالی وڈ دی دنو دن ودھدی ہوئی مشہور دو ملکاں دی ترقی یاں لہائی دی کتھا ہے۔
سٹھ توں ستر دے دھاکے تیکر جدوں پاکستان وچ معاشی ترقی پکیاں نیہاں تے ہو رہی سی لہور دی لالی وڈ دی صنعت دی ودھ پھل رہی سی۔ لہور دی فلمی صنعت سواد دیون توں وکھ لوکائی حالات دیاں بدلیاں دا پتہ وی دیندی سی۔ پاکستان بنن توں مگروں پاکستان اُکا زرعی ملک سی تے ایہدے وچ شہراں ول جاون دا رجحان حالی پیدا نہیں ہویا سی۔ ایس لئی کئی پنجابی فلماں شہری بابو تے پنڈ دی مٹیار دے عشق معشوقیاں تے بنائیاں جاندیاں سی۔ اردو فلماں وچ نوابی تے بیگماتی کلچر دا قبضہ سی۔ ایس وچکار وی کرتار سنگھ ورگیاں چنگیاں فلماں بنیاں پر رجحان رومانی موضوعاں ول ہی سی۔
سٹھ دے دھاکے وچ کئی پنجابی فلماں طبقاتی موضوعاں تے بنن لگ پئیاں۔ ہر دوجی فلم جاگیر تے سرمایا دار دے خلاف لوکائی جدوجہد تے بن دی سی۔ کئی فلماں جابر نظام دے خلاف ہوندیاں سی۔ کجھ فلماں نو آبادیات دے خلاف وی بن دیاں سی جیویں نظام لوہار، جگا ، ملنگی تے دلا بھٹی۔ پنجابی فلماں دا سرناواں ستاٹھ توں ستر دے دھاکے دی عوامی لہر دا پتہ دیندا سی۔ ایس عوامی لہر دے انقلابی نعرے وی پنجابی فلماں توں ہی نکلے ہوئے سی۔
ضیاء الحق دے مارشل لاء تے بھٹو دی سولی دے نال ہی فلمی صنعت اخیرلی چمک وکھا رہی سی۔ انی سو اسی دی بنی پنجابی فلم مولا جٹ جتھے مقبولیت دے سارے ریکارڈ توڑ گئی اُنج ہی ایہدے مگروں فلمی صنعت دا ڈھاء بہت تیز ہو گیا۔ مولا جٹ ایس حساب نال بڑی سوادی فلم سی ایہدے وچ عملی مارا ماری نہ ہوون دے برابر سی پر فلم دا ہر ڈائیلاگ بڑا ہی مارا ماری نال بھریا ہویا سی۔ ایہہ لوکائی دے بھٹو دی سولی دے خلاف غم تے غصے دی صحیح نشانی سی پئی ہر کوئی ویلے دے حاکم دے خلاف مولا جٹ ورگی مارا مار کرنا چاہندا سی پر مجبور سی۔ لوکائی دا غم غصہ نا مردانہ سی تے ایہو مولا جٹ دا مڈھ سی۔ ایس لئی ایس فلم نے کاروبار کرن دے سارے پہلے ریکارڈ توڑ دتے۔
ہندوستان وچ امیتابھ بچن دا اگھڑنا وی ہندوستان وچ ہوون والیاں بدلیاں دا پتہ دیندا سی۔ امیتابھ بچن اُس حرامدے نیانے دا نمائندہ بن کے اُگھڑیا جیہڑا بدلے دی اگ وچ صنعتی دادا بن جاندا ہے۔ امیتابھ بچن دا حرام دا نیانہ ہوونا اوہناں طبقیاں دی نمائندگی سی جنہاں نوں ہندوستان دے سماج وچ انج دا ہی درجہ ملیا ہویا سی۔ کروڑاں شودراں تے دلتاں نوں ہندوستانی وسیب بھگوان دی گھٹیا تے کجھ صورتاں وچ ناجائز اولا مندا سی ۔ امیتابھ بچن دا صنعتی دادا بنن دی نشانی دا مطلب سی پئی ہندوستان وچ سرمایا داراں دا نواں طبقہ جنم لین لئی پرتول رہیا ہے جیہڑا ہندوستان دی روایتی اشرافیہ نوں نیواں کرے گا۔ ہندوستان وچ نیڑے نیڑے اوہی ہویا جیہڑا امیتابھ بچن دیاں فلماں دی روح سی۔ اک پاسے تے دلت تے شودراں دیاں سیاسی پارٹیاں زور پھڑن لگیاں تے دوجے پاسے ہندوستان وچ نویں سرمایاداری دا دور شروع ہو گیا۔ ایس سرمایا داری نظام دا بے تحاشا مقابلہ تے ڈنڈے دے زور والا ماحول سی۔ بالی وڈ وی رومانی تے چاکلیٹ ہیرواں دی تھاں کسرتی جثے والیاں ہستیاں دے کرداراں ول اُلر گیا۔ ہندوستان وی چین توں مگروں معاشی ترقی دا سب توں وڈا آگو بن گیا۔
سب توں ودھ دسن جوگ ہندوستان دی دکھنی ریاستاں وچ فلمی صنعتاں دی سخر ہے۔ تامل، تلگو ، ملیالم، تے کنڑ ورگی علاقائی بولیاں وچ بنن والیاں فلماں اپنے علاقے وچ سب توں ودھ کاروباری کردیاں نیں۔ تے ایہہ وی سوادی حقیقت ہے پئی ہندوستان دی ساری معاشی ترقی دکھنی ریاستاں تیکر ہی محدود رہی ہے۔ ایس لئی ایہدے وچ وی معاشی ترقی تے فلمی صنعت دا ڈوہنگا ساک ہے۔
پاکستان وچ پچھلے دو دھاکیاں وچ فلماں دے خلاء نوں ٹی وی ڈرامیاں تے پاپ میوزک دے گروپاں نے بھرن دی کوشش کیتی ہے۔ پر ٹی وی ڈرامے جاگیردار خانداناں دیاں وچلیاں سازشاں تے وچلے میل دے مرے ہوئے کلچر توں اڈ کجھ ہور نہیں پیش کر سکدے۔ گل ہو رہی ہے تے دسدا جاواں ہندوستان دے ٹی وی ڈرامے وی انج دے ہی نیں جنہاں توں گویڑ ہوندا ہے پئی نکی سکرین دی فطری کمزوری ہے پئی اوہ ڈرائنگ روماں تیکر محدود رہے۔ ایہدے برخلاف وڈی یعنی فلمی سکرین زندگی دیاں کھلاریاں نوں سمیٹن دی کوشش ہوندی ہے۔ ایس لئی ٹی وی ڈرامے یاں میوزک بینڈ فلماں دا بدل نہیں ہوندے۔
ٹی وی ڈرامے تے میوزک بینڈ اُنج وی وچلے میل دے وچلے حلقیاں تیکر ہی محدود رہندے نیں جدوں کہ فلم عوامی پدھر تے سواد دیندی ہے۔ پاکستان وچ فلم انڈسٹری دی بربادی توں مگروں عوامی پدھر تے کوئی فن نہیں بچیا۔ ایس لئی لوکائی دی گھٹن ہور ودھی ہے تے اہناں حالاں وچ بنیاد پرستی ورگیاں بماریاں ہی پیدا ہوندیاں نیں۔
فلمی پروڈکشن وچ اُچ پدھری تکنیکی خوبیاں توں اڈ سارے فنون لطیفہ دے چنگے لوکاں دی لوڑ پیندی ہے۔ ہندوستان وچ فلمی پروڈکشن لئی سارا سامان موجود ہے۔ پر پاکستان وچ وی خوبیاں والے لوک سارے ملک وچ کھلرے ہوئے نیں۔ جے کوئی شے نہیں ہے تے اوہ حکومتی ذمے واری تے فلمی سرمایا کاری۔ فلم پروڈکشن وچ بڑے سرمایے دی لوڑ ہوندی ہے جیہڑا کہ سٹھ تے ستر دے دھاکے وچ موجود سی۔ پھیر حکومتی ڈھل تے فلم مار پالیسیاں پاروں فلمی سرمایا کار غائب ہو گیا۔
ہن ایس صنعت نوں حکومتی دھکے تے فلم دوست پالیسیاں دی لوڑ ہے۔ ایران وانگوں پاکستان نوں وی اپنے سرمایے نال ماڑدن ٹیکنالوجی نال بھرے سٹوڈیوز بناون دی لوڑ ہے۔ ایہدے توں وکھ ناں ہوون دے بروبر فلمی صنعت وچ سرمایا کاری کرن والیاں لئی اُچیچا ٹیکس دی چھوٹ ہوونی چاہی دی ہے۔ انج سینما دیاں ٹکٹاں تے وی کجھ چر لئی ٹیکس وچ واہوا کمی کیتی جانی چاہی دی ہے۔ ہن تیکر تے حکومت پاکستان نے فلم انڈسٹری دے نال اوہی کیتا ہے جیہڑا کسے نادان نے سونے دا آنڈہ دیون والی ککڑی نال کیتا سی۔
فلمی صنعت دے بحال ہوون نال لکھاں لوکاں نوں روزگار ملے گا تے سگوں ملک وچ گھٹن گھٹے گی تے ماحول ستھرا ہووے گا۔ سب توں وڈی گل ایہہ ہے پئی فلمی صنعت اوہ اعشاریہ ہے جیہدے نال سماجی ترقی دے پاسے دا گویڑ ہوندا ہے۔
