ڈیرہ غازی خان توں آدر جوگ بُڈھے سردار ذوالفقار علی خان کھوسہ ہوراں آکھیا اے پئی جیکر پنجاب دی ونڈ ہوئی تاں ایہہ گُڈ گورننس لئی ہونی چاہیدی اے ناں کہ نسلی یاں بولی نینہاں اُتے۔ جناب کھوسہ ہوراں دی مسلم لیگ( نون) دے وزیر قنون رانا ثناء اللہ خان ہوراں دا کہنا سی پئی ایہہ ذاتی وچار ہین تے پارٹی دے وڈھکیاں دی اجیہی کوئی گل بات نہیں ہوئی۔
دوجے بنے گذریل وزیراعلیٰ چوہدری پرویز الہٰی نے شہباز شریف تے الزام لایا اے پئی اوہ صدرآصف علی زرداری دے حُکم تے پنجاب دے حصے دا پانی سندھ دیون اُتے گل بات توں ولاؤندے ہین تے جان بُجھ سے اسمبلی دی بیٹھکاں وچ رلت نہیں کر رہے۔
ایہہ جناب شریف اتے جناب کھوسہ ہوراں تے ہے اوہ ایس مسئلے تے اپنی جماعت دی پوزیشن دا نتارا کرن۔ جناب کھوسہ ہوریں گل دا مطلب کھل کے بیان کرکے اوس نوں قبول جوگ بناسکدے ہین۔ اوہ لہندے پاکستان دی اسمبلی دی سیٹ رکھدے سن اتے 1970 ء دیاں آزاد اُمیدوار دی حیثیت نال جت کے پنجاب اسمبلی دے ممبر بنے تے چھیتی ای حکمران وڈے بھٹو ہوراں دی پاکستان پیپلز پارٹی وچ رلتی ہوگئے سن۔ اوہ جرنیلاں، نام نہاد حاکماں اتے آرمی پٹھو سیاستدان ولوں سیاسی اتے پربندھ دے ناں تے ہون والیاں سودھاں نوں ویکھ ہنڈا چُکے ہین۔ ایوب خان دی مُڈھلی جمہوریت دے نظام توں لے کے جنرل مشرف سٹی گورنمنٹ، چوناں توں ریفرنڈم تیک، کیہ کسی اک کم توں وی نمانیاں نوں کوئی سُکھ ملیا؟ سگوں ہر کھیتر دے ادارے تباہ ای ہوئے۔
ہر سیاسی تبدیلی نے سرکاری اداریاں نوں ہور تھلے ای کیتا جے۔ ہُنے ای اک صوبائی سیکرٹریٹ جیس توں اسیں چنگے جانوں ہاں، وچ کوئی دو ہزار افسراں نوں نویں وزیراعلیٰ دی ذاتی وفاداری پچھے ٹرانسفر یا فیر ہٹایا گیا اے۔ جیہڑے افسر اپنے وڈے دی منظور نظر نہیں سن اوہ نشانہ بنے ہین۔ ایہہ سرکاری اداریاں اتے سینئراں دی "ودھیا کارگردگی" دے نویں معیار ہین، جو گڈ گورننس چوں پُنگری وست ہے۔
ایہناں ساریاں نوں رلایا جاوے تاں ایہہ افسر اتے وزیراعلیٰ سستی روٹی، بجلی، پانی، گیس، پیٹرول دے مُل دا مسئلہ حل کرن جوگے نہیں ہوئے۔ ایہہ راکھی، معیار، وڈے شہراں وچ پبلک ٹرانسپورٹ نوں ممکن نہیں بناسکے تے لاء اینڈ آرڈر اتے تھانے کلچر تے ایہناں دا کوئی وس نہیں چلدا۔ لوک اتے اوہناں دیاں اوکڑاں ایہناں دے ایجنڈے تے نہیں ہین۔
مایوس پاکستانی ایہناں دیاں "اُترنیاں چڑھنیاں" یاں امریکن ڈاکیاں دی ڈنڈ بیٹکاں ویکھ رہے ہین جیہناں دے قومی آگو اپنے اگلے ورلڈ ٹور لئی پاکستان کجھ چر لئی رُکدے ہین۔ ایہہ سارے سوات اتے قبائلی علاقیاں دے آئی ڈی پیز دی سانبھ سمبھال وچ ناکام ہوچکے نیں۔ایہناں مہاجراں نوں نوں الطاف حسین، قائم علی شاہ جی آیاں نوں نہیں کررہے جد کہ شہباز شریف وی اصل وچ ایہناں نوں گل نہیں لارہے۔ جیس صوبے توں ایہہ مہاجر جڑت رکھدے ہین اوتھوں دے سینئر وزیر بشیر احمد بلور ہوراں نے اپنے ہندکو بولن والے سنگیاں نوں کیتی کہ اوہ سرحد دا ناں پختوانخواہ ہون اُ تے استعفیٰ دے دیون یا فیر پنجاب چلے جان۔
ایس سارے ویلے وچ وفاقی وزیر قیوم جتوئی اتے " پنجاب اسمبلی وچ بوہتے پی پی پی دے ممبراں" نے ایہنوں پنجاب دی وڈھ ٹُک لئی چُنیا۔ مزاریاں، لغاریاں اتے کھوسے ورگے وڈے جاگیرداراں، قبائلی وڈھکیاں نوں نویں صوبے وچ نمانی لوکائی دی "فلاح" اتے بھلیائی وکھنی شروع ہوگئی۔ ایہہ کیویں ایناں چھیتی ہوگیا۔ وزیر داخلہ بن کے جتوئی ہوراں نے سرائیکی صوبے واسطے اک الٹی میٹم جیہا ای دتا لگدا جے۔ گذریل انفارمیشن وزیر محمد علی درانی ہوراں ہور اگانہہ نوں ودھ کے ہور سرائیکی علاقے جیویں ملتان، ڈیرہ غازی خان نوں رلا کے بہاولپور نوں صوبے دا درجہ دیون دی منگ کیتی۔
پروفیسر عنبرین جاوید مطابق" سرائیکی سوبہ لہر وچ بہاولپور دا علاقہ وی رلت جے۔۔۔۔۔ ہرلوکاں دی وڈی گنتری، سیاسی آگو اتے موہری ایس سرائیکی صوبہ لہر دی حمایت وچ نہیں نظر آؤندے کیونجے سرائیکستان صوبہ بنن دی صورت وچ ملتان نویں صوبے دی راجدھانی بنے گا۔ بہاولپور دے عام لوکائی دی سدھر ایہہ جے پئی اوہ تخت لہور دا غلام ہین جیکر سرائیکستان بن گیا تاں ملتان دے غلام بن جاون گے۔
ضیاء الحق دے مارشل لاء توں لے کے فارن فنڈڈ این جی اوز دی حاکمی تیکر کجھ لوک ساہمنے یا اندروں اندری سرائیکی نوں پنجابی توں وکھری بولی دی حمایت کردے ہین۔ روسی بولی ماہر گنکووسکی کہندا جے " سرائیکی پنجابی دا اک لہجہ جے۔ کجھ اُجے بولی ماہراں خاص کر کے گریئرسن ے سروے آف انڈیا وچ پنجابی لہجیاں دی ونڈ نوں چڑھدے اتے لہندے کھیتر وچ صرف وڈے کھلار پاروں کیتی سی۔ لہندے دے چڑھدے لہجے دے آدر دی تھاں اوہناں نوں وکھری بولی قرار دین دی کوئی ضمانت نہیں وکھدی۔ دونویں چڑھدے اتے لہندے لہجیاں نوں اکو ای بولی پنجاب دے انگ ہون دے ودھیر ثبوت ہین۔ گھٹو گھٹ پندرھویں صدی تیکر پنجابی دا اکھر لاہوری، ملتانی، پوٹھوہاری، بہاولپوری اتے دوجے لہندے چڑھدے لہجیاں لئی "جینرک" ناں ورتیا جاندا سی
شہر بانٹے گئے تقسیم ہوئی ہیں گلیاں کون کرسکتا ہے تقسیم ادب کی جاگیر
ایہو وکھالا فیصل آباد توں شاعر مرحوم احمد ریاض ہوراں 1947 ء دی ونڈ مگروں کیتا سی۔ صوبہ بنے یاں ناں کوئی فرید، بلھے، وارث تے میاں محمد بخش نوں ونڈ نہیں سکدا۔
