پاکستان دی پہل قدمی نال ہی دوواں ملکاں وچالے تناء گھٹےگا

بھارت دے فوجی چیف جنرل دیپک کپور دے اک بیان دا پاکستان وچ جس گھبراہٹ اتے ہو ہلے والا ردعمل ہویا ہے، اوس توں گویڑ لگدا ہے کہ بھارتی فوجی چیف دے بیان نے پاکستان دی فوج نوں ہلا کے رکھ دتا ہے۔ جنرل کپور نے آپنے بیان وچ کہیا سی کہ ایٹمی طاقت دے گمان وچ بھارت تے پاکستان وچالے اک محدود جنگ چھڑ جان دا ڈر ہے جس وچ بھارت نوں پاکستان تے چین نال دو محاذاں تے لڑنا پے سکدا ہے۔

جنرل کپور دے بیان بارے پاکستان دے تُرت ردعمل توں اک وکھالا تاں ایہہ ہوندا ہے کہ پاکستان عالمی برادری نوں ایہہ درساؤنا چاہوندا ہے کہ پاکستان نوں بھارتی حملے دا وڈا خطرہ ہے۔ بھارت دا ہوا دکھاؤن دا پاکستان نوں اک لابھ تاں ایہہ ہے کہ اوس اتے طالبان دے خلاف ودھیرے فوج تعینات کرن دا دباء گھٹ جاوے گا اتے دوجی گل ایہہ ہے کہ پاکستان نوں بھارت اتے عالمی دباء پواؤن دا بہانہ مل جاوے گا کہ بھارت پاکستان نوں کجھ رعائتاں دیوے۔ پاکستانی فوج دے ردعمل توں دوجا وکھالا ایہہ ہوندا ہے کہ پاکستان اس گلوں سچ مچ ہی فکرمند ہے کہ جے ات وادیاں دیاں کاروائیاں دا ناسہن جوگ دباء پے گیا تاں بھارت نیڑ بھلک وچ سچی مچیں پاکستان دے خلاف جنگی کاروائی کر سکدا ہے۔

حکمت عملی نظریہ
ایٹمی طاقت دے ہنکار وچ محدود جنگ دا خطرہ تقریباً اک دہاکے توں چلیا آ رہیا ہے۔ اس گل دا اشارہ سبھ توں پہلاں اوس ویلے دے بھارتی فوجی چیف جنرل وی پی ملک نے دتا سی پر اوناں نے مخولی ڈھنگ نال آکھیا سی کہ جنگ دی پہل پاکستان ولوں ہو سکدی ہے، جس نے ١٩٩٩ وچ کارگل وچ اجیہا حملہ کر دتا سی۔ اس گل دا سبھ توں ودھ پتہ پاکستانی جرنیلاں نوں ہے کہ جنرل کپور دی گل حکمت عملی نظریئے توں غلط نہیں ہے۔ پاکستانی فوج دی اچ پدھری کمان نے محدود جنگ دی حکمت عملی نوں بڑی گمبھیرتا نال لیا، ایہہ گل ممبئی وچ ٢٦/١١ دے حملے توں بھلے بھانت ظاہر ہو جاندی ہے۔ اوس ویلے پاکستان دی فوج بہت خبردار ہو گئی سی اتے اوس نوں امید سی کہ پاکستان نوں اس کارے دی سزا دین لئی بھارت دی ہتھیاربند فوج کجھ کرے گی۔ پر ٢٦/١١ دے حملے دے بدلے وچ کوئی فوجی کاروائی نہیں ہوئی۔ اس دا کارن ایہہ نہیں سی کہ بھارتی فوج اس بارے کوئی کاروائی کرن دی پوزیشن وچ نہیں سی۔ اس دا کارن ایہہ سی کہ سرحد پار جا کے کوئی فوجی کاروائی کرن لئی سیاسی منظوری نہیں ملی سی۔

بھارتی فوج دی ڈھل
پاکستانی فوج بھارتی فوج اتے باز والی اکھ لائی رکھدی ہے۔ اس لئی اس نوں پتہ ہوندا ہے کہ بھارتی فوج کیہ کر سکدی ہے اتے کیہ نہیں کر سکدی۔ بھارتی فوج دی حالت بارے پاکستانی فوج نوں چنگی طرحاں پتہ ہے، خاص کرکے اوس ویلے توں جدوں دسمبر ٢٠٠١ وچ بھارتی پارلیمینٹ اتے حملہ ہویا سی۔ اوس ویلے پاکستان دی سرحد دے نال نال بھارتی فوجاں نوں تعینات کرن وچ تقریباً اک مہینہ لگ گیا سی۔ اس تیاری مگروں بھارتی فوج گھٹ توں گھٹ ویلے وچ کسے ویلے وی حرکت وچ آ سکدی سی۔ اس ویلے اوہ ٹھرھمے والی پالیسی وچ آ گئی۔ بھارتی فوج اس کم وچ نیپن ہون لئی کافی چر توں کم کر رہی سی۔

بھارت نوں وی پتہ ہے کہ پاکستانی فوج کسے بھارتی کاروائی نوں چپ چاپ نہیں جرے گی۔ بھارت دی کسے وی سنکوچویں حرکت دا مقابلہ کرن لئی پاکستانی فوج نے جو پربندھ کیتے ہون گے، بھارتی فوج نے آپنی حکمت عملی وچ اوہناں دا جائزہ وی لے رکھیا ہووےگا۔ اس ویلے پاکستان نے بھارت نال لگدی آپنی پوربی سرحد اتے لوڑیندی فوج تعینات کیتی ہوئی ہووے گی پر پاکستانی فوج دی چنتا ایہہ ہے کہ اوس ولوں آپنی پَچھمی سرحد تے وڈھی ہوئی جنگ لئی ودھیرے فوج دی لوڑ نہ پے جاوے۔ جے اجیہی لوڑ پے گئی تاں پاکستان نوں آپنی پوربی سرحد توں فوجاں چک کے پَچھمی سرحد تے بھیجنیاں پین گیاں۔ پاکستان نوں ایہہ ڈر ہے کہ پَچھمی سرحد تے فوجاں بھیجن نال پوربی سرحد تے جو خلاء پیدا ہو جاوے گا، بھارت کتے اوس دا فائدہ نہ چک لوے۔

محدود جنگ
ویروے دے طور تے محدود جنگ اوہ جنگ ہے جو سنکوچویں ڈھنگ نال شروع کیتی جاندی ہے اتے اس دا ٹیچا بہت عام جیہا ہندا ہے۔ اجیہی جنگ سزا دین والی اک مہم ہوندی ہے، جس دا دائرہ اک سرحدی جھڑپ تک ہی محدود ہوندا ہے۔ اس لئی اجیہی جنگ توں چھیتی کتے کوئی ایٹمی جنگ چھڑن دا خطرہ نہیں ہوندا۔ جنا چر پاکستانی فوج بے مہاری نہ ہو جاوے جاں اوہ کسے آپ مارو بمب چالک دی سوچ توں متاثر نہ ہووے، اونا چر ایہہ بے فکری نال کہیا جا سکدا ہے کہ اک سرحدی جھڑپ ایٹمی جنگ دا روپ اختیار نہیں کر سکدی۔ جیکر پاکستان نے اک سرحدی جھڑپ دا جواب ایٹمی جنگ نال ہی دینا ہے تاں اوس لئی ایہہ بہتر ہووےگا کہ اوہ آپنی روائتی فوج نوں توڑ کے پیسے دی بچت کرے۔
محدود جنگ اتے سنکوچویں شروعات دا مسئلہ ایہہ ہے کہ اس گل دا کوئی یقین نہیں ہے کہ اجیہی کاروائی پاکستان نوں بھارت وچ ات وادی کاروائیاں کرن توں روک سکدی ہے کہ نہیں۔ اس توں وی اہم گل ایہہ ہے کہ اجیہی کاروائی توں ہمیشہ ایہہ خطرہ بنیا رہندا ہے کہ عام جھڑپ دی ایہہ کاروائی ہولی ہولی دوواں دیساں وچ اک مکمل جنگ دا روپ نہ دھار لوے۔ بھارت دی سیاسی لیڈرشپ پاکستان نال اک محدود جنگ شروع کرن وچ جے بے حد احتیاط توں کم لے رہی ہے تاں اس دا مطلب ہے کہ اوس نوں یقین نہیں ہے کہ اجیہی کاروائی نال کوئی وڈی کامیابی حاصل کیتی جا سکدی ہے، سوائے اس دے کہ کجھ حد تک پاکستان دا منہ بَھج جائے۔ اس دے نال نال ایہہ وی کہیا جا سکدا ہے کہ بھاویں اج تک بھارت دی سیاسی لیڈر شپ نے جہادی ات واد خلاف بے حد احتیاط توں کم لیا ہے پر کوئی ویلا اجیہا وی آ سکدا ہے کہ مخالف دھر ولوں اجیہی بھڑکاہٹ پیدا کیتی جاوے کہ بھارت دی سرکار سارے ٹھرھمے اتے احتیاط نوں پاسے سٹ کے بھارتی فوج نوں اگے ودھن دا حکم دے دیوے۔

لفظی جنگ
حال دی گھڑی دوویں دھراں جس جنگ وچ جٹ سکدیاں ہین اوہ اُکا لفظاں دی جنگ ہو سکدی ہے۔ پر اجوکے معاملے وچ اس جنگ وچ وی کھڑوت آ گئی ہے۔ پر لفظاں دی جنگ نوں اصلی جنگ بنن توں روکن لئی ایہہ ضروری ہے کہ پاکستان آپنے وعدیاں نوں پورا کردا ہویا آپنی دھرتی نوں بھارت دے خلاف ات وادی کاروائیاں دی منصوبہ بندی اتے ات وادیاں نوں بھارت وچ بھیجن لئی، ورتوں کرن دی اجازت نہ دیوے۔ جیکر پاکستان آپنے ایہناں عالمی وعدیاں نوں پورا کردا ہے اتے پاکستان دیاں سرکاری ایجنسیاں اک سرکاری پالیسی ہیٹھ ات وادی جہادی دھڑیاں نوں سرپرستی اتے امداد دینی بند کر دیندیاں ہین تاں بھارت دا پاکستان نال گل بات بارے ٹھنڈی شروعات دا نظریہ، ٹھنڈے بستے وچ چلا جاوے گا۔ نہیں تاں بھارت اتے کسے ات وادی حملے وچ پاکستان دی کوئی ملی بھگت دکھائی دتی تاں سارے ٹھرھمے اتے احتیاطاں ہوا وچ اڈ جان گیاں۔