الن دا وجود چھکن دے ڈھابے تے اک طرحاں دی وڈی ساری سپاٹ لائیٹ وانگوں سی اوہ جیہڑے پاسے منہ کردا سی اگلے بندے خوشی نال چمکن لگ پیندے سن تے جس پاسے اوہدی پِٹھ ہوندی سی اودھر بندے اوہنوں ملن دی چاہ دی اوڈیک وچ بے چین تے نمو جھانے جہے ہوکے ہنیرے وچ ڈُب جاندے سن۔ جد اوہدا منہ چھکن ول سی تے الن نال دُکھ سُکھ پھولن دی وجہ توں اوہدا منہ حوصلے، تسلی تے اک طرحاں دی ہمت نال چمک رہیا سی۔ الن بھانویں چھکن دا مذاق اوڈاؤندا سی پر اوہ سارا دِن الن دی اُڈیک وچ گزاردا سی تے جیوں ای اوہنوں الن نظر آؤندا سی تے اوہ خوشی نال کھڑ جاندا سی ایہدی وڈی وجہ ایہہ سی کہ چھکن نوں ایس گل دا وساہ سی کہ الن پوری ایمانداری نال اوہدا دُکھ سُکھ سُندا اے تے اوہنوں صحیح مشورے دیندا اے۔
الن تے چھکن بچپن دے دوست سن۔ نکے ہوندیاں توں ای چھکن آپنی ہر گل الن نال کر لیندا سی تے بہتے کم اوہدی صلاح نال ای کردا سی عجیب گل ایہہ سی کہ الن تے چھکن کئی گلاں وچ اک دوجے دا اُلٹ سن۔ الن وچارہ شکلوں ویہلا سی تے ایس گل دا ہر ویلے اعلان وی کردا رہندا سی۔ چھکن گورا چٹا تے سوہنا سی۔ الن بلا دا گلادھڑ۔ چھکن چُپ شاہ تے درخواست دتیاں مساں کُو دو لفظ بولدا سی۔ الن انجھک تے چھکن شرماکل ۔ الن لوکاں وچ رل کے خوش ہوندا سی۔ چھکن لوکاں توں کتراؤندا سی۔ الن ویاہیا ہویا سی تے چھکن حالے تک کنوارہ ای سی۔ اوہدے ہُن تک کنوارے رہن وچ کُجھ تے اوہدا آپنا قصور سی تے کُجھ مقدراں دا وی چکر سی۔ اوہدے رشتے دی گل کئی تھاں تُری پر توڑ اک وی نا چڑھی۔ کُجھ تھاں اوہدا شرماکل پُنا تے چُپ شاہی راہ دا روڑا بنے تے کُجھ وار اوہنوں کُڑی پسند نا آئی۔ چھیکڑلی وار سبھ کُجھ ٹھیک ہو گیا۔ کُڑی والیاں چھکن نوں پسند کر لیا نال چھکن تے چھکن دے گھر والیاں نوں وی کُڑی پسند آ گئی۔ دوہاں ٹبراں دا اک دوجے ول آؤن جان ہون لگ پیا۔ دویں گھر راضی خوشی سن تے اوہناں نوں ایہہ فرض چھیتی توں چھیتی پُورا کرن دی کاہلی سی ۔
رسماں شروع ہو گئیاں تے کُجھ دناں مگروں اوہناں دی منگنی ہو گئی۔ کُجھ چر مگروں ویاہ دے دن رکھے گئے۔ دوناں گھراں وچ ڈھولکی وجن لگ پئی۔ دوہاں ٹبراں آپنے رشتے داراں تے جانن والیاں نوں ویاہ دے سدے گھل دتے۔ ویاہ دا دن آ گیا۔ چھکن چائیں چائیں کھارے چڑھیا، اوہنے سہرہ پایا، گانا بنھیا۔ اوہ آکڑ کے گھوڑے تے بیٹھا۔ واجے وجے تے اوہدی جنج بڑی گج وج کے سوہریاں دے گھر پہنچی۔ کڑماں تے اوہناں دیاں رشتے داراں بڑے عزت تے مان نال جنج نوں جی آئیاں آکھیا تے بہت سوہنی روٹی دتی۔ سارے جد روٹی شوٹی کھا کے ویہلے ہوئے تے نکاح دا ویلا ہو گیا۔ مولوی چھکن کولوں نکاح دی رضا مندی پچھ کے جد کڑی کولوں رضا مندی پچھن گیا تے اگوں کُڑی غیب۔ گھر والیاں اوہنوں ایدھروں اودھروں بڑا لبھیا پر اوہ کدھرے ہوندی تے لبھدی۔ ہر پاسے رولا پے گیا۔ کسے آ کے دسیا کہ اوہنے آپنیاں اکھاں نال دیکھیا اے کہ اوہ لال جوڑے وچ اک منڈے نال رکشے وچ بہہ کے نس گئی اے ۔
اُنج تے ایہہ ساریاں لئی شرم نال ڈب کے مرن والی گل سی پر چھکن نوں ایہہ گل کھا گئی اوہنوں انج لگا جیویں اوہنوں چوک وچ بٹھا کے شریکاں ساہمنے اوہدا نک وڈھ دتا گیا ہووے۔ سارے جانجی کُڑی والیاں نوں سو سو گاہلاں کڈھدے مُڑے۔ چھکن سار ے راہ نا کسے نال اک لفظ بولیا تے نا ای اوہنے کسے دی گل سُنی۔ اوہنوں انج لگ رہیا سی جیویں کسے اوہنوں ٹیکہ لا کے اوہدے سارے وجود نوں سُن کر دتا ہووے۔ اوہدے دماغ وچ گھمر گھیر جیہے پے رہے سن کہ اوہ سہرہ بنھ کے گھوڑے تے چڑھ کے آیا، بینڈ واجے وجے، ادھے شہر نوں پتہ لگا۔ پر جد نکاح دا ویلا آیا تے اوہ اوہنوں نند کے تر گئی۔ چھکن نوں نِندے جان والی گل کھا گئی سی۔ اوہنے ا یہناں گھمر گھیراں چوں نکلن لئی آپنے آپ نوں تسلی دتی کہ چنگا ای ہویا اوہ ہُنے نس گئی نہیں تے اوہدے گھر آ کے خورے کیہ کیہ چن چڑھاؤندی ۔
اوہنے ایہہ گل سوچی تے اوہنوں آپنی آؤن والی زندگی دا فیصلہ کرن لئی راہ لبھ گیا۔ اوہنے آپنے دل وچ فیصلہ کیتا کہ اگوں توں اوہ اوس کڑی نال ویاہ کرے گا جو یاں تے اوہدے نال نسے گی یاں فیر اوہدے نال حدوں ودھ پیار کرے گی۔ اوہ دن گیا تے اج دا آیا چھکن دے گھر والے زور لا بیٹھے پئی اوہ کدھرے ویاہ کروا لوے پر اوہ آپنے فیصلے توں اک سُوتر نہیں ہلیا۔ ہُن اوہدی زندگی دو حصیاں وچ ونڈی گئی۔ روٹی کماؤن لئی کوئی دھندہ تے عشق دا ویاہ۔ ہُن عشق وچ تے تاڑی دوناں ہتھاں نال وجدی اے۔ کُجھ وار انج ہویا جے کسے کُڑی دا چھکن تے دل آگیا پر اگوں چھکن آپنے دل اندر اوہدے لئی عشق نا جگا سکیا۔ کُجھ وار چھکن نوں کسے کُڑی نال عشق ہویا پر اگوں اوہدا شرماکل پُنا تے چُپ شاہی آڑے آ گئی۔ اوہنے آپ وی بڑا زور لایا، نال اوہنوں الن وی بڑیاں سکیماں دسیاں پر اوہدی شرماکل پُنے تے چُپ شاہی توں جان نا چھُٹی۔
الن جد چھکن کول آؤندا اے تے اوہدا اک تے مقصد ایہہ ہوندا کہ اہ چھکن کولوں رپورٹ لوے کہ کیہ اوہنے عشق دا کوئی نواں منصوبہ شروع کیتا اے؟ جے اوہنے کوئی منصوبہ شروع کیتا ہویا اے تاں اوہ ایس منصوبے وچ کتھوں تیک پہنچیا اے۔
الن جیوں ای چھکن توں ویہلا ہو کے مُڑیا تے سڑک تے ڈاہیاں کرسیاں تے بیٹھے کئی بندیاں رولا پا دتا : '' الن بھائی ساڈے کول آ کے بیٹھو'' اوہناں وچوں اک نے تے اُچی جیہی آواز وچ ایہہ وی کہیا : '' چھکن بھائی الن کے لئے ایک اسپیشل چائے بھیجو''۔
'' میں آؤناں، گھبراؤ نہیں میں واری واری سبھ کول آواں گا میں پہلے پروفیسر صاحب نوں سلام کر لواں'' : ایہہ کہہ کے اوہ اک پاسے چُپ کرکے اکلے بیٹھے اک سٹھ کُو سال دے بندے کول آ کے بہہ گیا۔ ایس بندے چٹے رنگ دا کھلا جیہا پاجامہ پایا ہویا سی تے اُتے چٹا کڑتا جیہدے تے چٹے دھاگے نال کڈھائی کیتی ہوئی سی تے سر تے عجیب جہی ٹوپی سی۔ ہتھ وچ اک کھونڈی تے اوہدیاں ساریاں انگلیاں رنگ برنگے پتھراں والیاں چھلیاں نال بھریاں ہوئیاں سن۔
''پروفیسر صاحب میں اج تے تہانوں آ پنا ہتھ وکھا کے ای ہٹنا اے '' : الن اوہدے کول بہندے سار ای کہیا تے آپنا ہتھ اوہدے اگے کردتا۔ '' میں تینوں سو وار کہیا اے میں آپنے ویہلے ویلے وچ ہتھ نہیں دیکھدا جے توں آپنا ہتھ دکھاؤنا اے تے دن ویلے میرے دفتر آ جاویں'' : پروفیسر اوہدا ہتھ پرانہہ کردے ہوئے کہیا۔
''میں تہاڈے دفتر تے نہیں آ سکدا تہانوں تے پتہ اے جد تہاڈے دفتر دا ویلا ہوندا اے اوس ویلے میرا آپنا دفتر وی کھلا ہوندا اے تہانوں تے پتہ اے میں ہٹی تے اکلا ہوناں۔ ہُن میں ہٹی بند کرکے تہاڈے کول کس طرحاں آ جاواں۔ ایہہ میری روزی روٹی اے، نالے تہانوں تے پتہ اے آسے پاسے دے سارے دکانداراں نوں میرے نال اللہ واسطے دا ویر اے ایویں کھنباں دے کاں بنا کے اُڈا دین گے۔ ایس توں وکھ ہٹی بند کرن نال گاہک گواچدے نیں '' : الن اوہنوں آپنی صفائی پیش کیتی۔
'' توں ایہہ گل کوئی پہلی واری تے نہیں کیتی۔ ایہہ گل میں تیرے کولوں روز سندا آں ۔ دیکھ میں تینوں پہلے وی کہیا اے جیہنوں میرے کول آؤن دی لوڑ ہوندی اے اوہ آپنا دفتر بند کردا اے تے میرے کول آ جاندا اے جیہنوں میری لوڑ نہیں ہوندی اوہ آپنے دفتر وچ بیٹھا رہندا اے۔ اُنج وی میرے کول دفترے نہیں آؤندے سگوں بے دفترے لوک آؤندے نیں۔ ویسے وی نا تے میرے کول تینوں دسن والی کوئی گل اے تے نا ای تینوں پچھن دی کوئی لوڑ اے ۔ میرے کول تے بے اُمیدے، بے آسے ، سڑے بھجے تے بھنبھل بھوسے وچ پھسے لوک آؤندے نیں۔ ہتھاں دیاں لکیراں وچ کیہ پیا اے؟ میں اوہناں دا ہتھ شتھ کیہ دیکھنا ہوندا اے؟ میں اوہناں کولوں پیسے لے کے اوہناں دے ہتھ نوں پھڑ کے اوہناں دیاں لکیراں وچوں اُمید کڈھ کے اوہناں دے ہتھ وچ پھڑا دیندا آں۔ توں کیہڑی اُمید نوں لبھ رہیا ایں؟'' : پروفیسر الن دیاں اکھاں وچ اکھاں پا کے کہیا۔
الن نوں اوہدیاں اکھان وچ اک اجیہی طاقت دِسی جیہنوں دیکھن دی اوہدے وچ ہمت نہیں سی تے اوہ سر موڑ کے دوجے پاسے دیکھن لگ پیا تے شرمندگی جہی مٹاؤن لئی بولیا : '' پروفیسر صاحب دیکھو نا، ہر بندہ کسے نا کسے اُمید دی بھال وچ تے ہوندا اے۔ سیانے کہہ گئے نیں اُمید دے سہارے دُنیا قائم اے''۔
''سیانیاں دی گل چھڈ اوہ تے خورے کیہ کیہ کہہ گئے نیں۔ جیہنوں تیرے ورگے لوک اُمید کہندے نیں اوہ اُمید نہیں لوبھ اے بندے دی حرص دی کوئی حد ای نہیں رہی تے اوہ بندہ رہیا ای نہیں سگوں اوہ منگ کے لیاندی کوئی مشین بن گیا اے جیہنوں اوہ بے دردی نال ورت رہیا اے۔ اوہنوں ہر شے دا فکر تے خیال اے سوائے اک شے دے اوہ ہے اوہدا آ پنا آپ۔ بندے نے آپنی ذات نوں کُھڈے لائن لا دتا اے ۔ توں آپنے آپ ول دیکھ لے توں ہٹی بند کر کے کُجھ دیر لئی ایتھے آجاندا ایں۔ راہ وچ چار بندیاں نال گل کر لیندا ایں تے توں سمجھدا ایں کہ توں آپنے آپ نوں بڑا ویلا دتا اے تے آپنے آپ تے بڑا احسان کیتا اے۔ حساب لا، چوّی گھنٹیاں وچوں ایہہ کنے گھنٹے بن دے نیں؟ بندے نوں آپنی ہوند دا احسان مند ہونا چاہیدا پر اوہ تے سبھ توں ودھ جیہدا احسان فراموش اے اوہ اوہدا آپنا آپ اے۔ اوہ سبھ توں ودھ جیہدے نال جھوٹھ بولدا اے تے دھوکھا دیندا اے اوہ اوہدا آپنا آپ اے۔ لالچ میرے وچ وی ہے پر میں آپنے اُتے مڑھیاں ہوئیاں خواہشاں تے حد لاؤنی سکھ لئی اے میرے کول جد میری جائز لوڑ جنے پیسے ہو جاندے نیں تے میں دفتر بند کر کے ایتھے آجاندا آں تے آپنے آپ نال ہوندا آں میں آپنی ہوند دا احسان مند ہونا تے ایہدا آدر کرنا سکھ لیا اے ایہو میری عبادت اے تے ایہو میری عیاشی اے۔ میں تینوں ہور تے کُجھ نہیں دس سکدا پر اک پیشین گوئی ضرور کر دیندا آں توں جو سارا دن دکانداری کرن لئی باندر طرحاں نچدا ایں نچ نچ کے اک دن تیریاں لتاں رہ جان گیاں'' : پروفیسر اوہدا ہتھ پھڑ کے کہیا۔
'' پروفیسر صاحب تہاڈیاں ایہو تے گلاں سُنن لئی روز ایتھے آؤندا آں '' : الن ایہہ کہہ کے ہسدا ہسدا دوجی ڈھانی ول تُر پیا۔
