Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> وساکھی: پنجاب دی دھرتی دا سارے جگ وچ منایا جاڻ والا دیہاڑ

وساکھی: پنجاب دی دھرتی دا سارے جگ وچ منایا جاڻ والا دیہاڑ

وقاص بٹ
April 15th, 2011
5 / 5 (1 Votes)

پنجاب دی دھرتی دے میلے تے بزرگاں دے عرس ایس دھرتی دے خوشیاں بھرے تے سوہڻے دیہاڑ نیں۔ ایہہ میلے تے عرس پنجاب دے محنت کشاں دے سال دی محنت تے تکلیفاں توں مگروں آؤڻ والے خوشیاں دے دیہاڑ نیں جیہناں نوں اج پاکستان اتے اچیچا پنجاب وچ مذہبی انتہا پسندی دے ناں تے روکیا جا رہیا ہے۔ ایہہ مضمون ایس سلسلے وچ اک کوشش ہے پئی اسیں پنجاب دے وڈے دیہاڑاں وچوں اک دیہاڑ وساکھی بارے کجھ جاڻ سکیئے تے خاص طور تے آپڻی اگلی پیڑھی نوں وی ایس بارے کجھ دس سکیئے۔

وساکھی پنجاب دی دھرتی دا اوہ دیہاڑ اے جیہڑا سارے جگ وچ منایا جاندا اے۔ کجھ لوک ایس نوں دیسی سال دے شروع دے طور تے مناؤندے نیں۔ سکھ مذہب نوں منڻ والے ایس دیہاڑ نوں آپڻے مذہب دے سب توں وڈے دیہاڑ دے طور تے مناؤندے نیں۔ ہندو وساکھی نوں سری رام چندر ہوراں دے جنم دن دے طور تے مناؤندے نیں۔ پنجاب دی دھرتی تے وساکھی نال بہت ساریاں کہانیاں تے ریتاں جڑیاں ہوئیاں نیں جد کہ پنجاب دے کساناں تے واہی بیجی نال جڑے ہوئے دوجے لوکاں لئی وساکھی موسم دے بدلڻ تے نویں موسم دے آؤن تے خوشیاں نال جڑیا ہویا دیہاڑ اے۔ اسیں ایس مضمون وچ ایہہ ساریاں گلاں وارو واری لکھ رہے ہاں۔

وساکھی دا دیہاڑ دیسی کیلنڈر دے پہلے مہینے وساکھ دی پہلی تاریخ نوں سارے جگ وچ منایا جاندا ہے۔ وساکھ توں بعد جیٹھ، ہاڑھ، ساون، بھادوں، اسو، کاتک، مگھر، پوہ، ماگھ، پھگڻ تے چیت جہے دیسی مہینے آؤندے ہیڻ۔ ساڈے وڈے ایس دیسی کیلنڈر دے ڈاڈھے جاڻوں نیں تے اوہناں دی حیاتی وچ ایس دیسی کیلنڈر دا بڑا عمل دخل ہے۔ اوہ خاندان وچ اکٹھ یاں ویاہ، شادی، منگڻی وغیرہ دے دن ایس دیسی کیلنڈر دے حساب نال رکھدے سڻ۔

سکھ مذہب وچ وساکھی دے دیہاڑ دا شروع ہوڻا سانوں1567 ؁ وچ ملدا ہے جد سکھ مذہب دے تیجے گرو امرداس جی نے ''گرو دا لنگر'' شروع کیتا۔ اوس ویلے ہندوستان وچ لوک ذات پات دے ناں تے وکھرے ہوئے سی۔ آپڻے آپ نوں اُچی ذات کہاؤڻ والےلوک ہیٹھلی ذات دے لوکاں نال رل کے کھاندے نہیں سڻ۔ ذات پات دے ناں تے تفریق یاں ونڈ پا دتی گئی سی۔ ''گرو دا لنگر'' ساریاں نوں اکٹھیاں رل مل کے کھاڻ دی تعلیم دیندا سی۔ ایس طرحاں گرو امرداس جی نے وساکھی دے موقعے تے ''گرو دا لنگر'' شروع کر کے ساریاں نوں برابری دا سبق دتا۔

بعد وچ 1699 ؁وچ گرو گوبند سنگھ جی نے وساکھی دیہاڑے تے اک بہت وڈا انقلابی حکم بھائی چارے یعنی خالصہ بارے دتا۔ گرو گوبند سنگھ جی نے ایس وساکھی دے اکٹھ وچ سکھ مذہب وچ اک نواں ضابطہ اخلاق یعنی حیاتی گذارن دا طریقہ لوکاں نوں دسیا۔ اوہناں نے حکم دتا پئی ''اج توں بعد کوئی سکھ مذہب نوں منڻ والا آپڻے ناں نال آپڻی ذات، پات یاں خاندان دا ناں نہیں لکھے گا۔ اس دن توں مگروں سارے مرد سکھ آپڻے آپ نوں سنگھ کہاؤڻ گے تے ساریاں زنانیاں آپڻے ناں نال کور دا لفظ لاؤڻ گیاں۔'' ایس طرحاں گورو گوبند سنگھ جی نے سکھ مذہب وچ ذات پات نوں عملی طور تے مکا دتا۔ ایسے وساکھی دے موقعے تے گورو گوبند سنگھ جی نے سکھ مذہب دے منڻ والیاں نوں ہر ویلے آپڻے نال کنگھا، کچھا، کیس، کڑا تے کرپاڻ رکھڻ دا وی حکم دتا۔ جے اسیں ایہہ کہیئے تے غلط نہیں ہووے گا پئی جیس طرحاں عیسائیاں لئی کرسمس سب توں وڈا دیہاڑ ہے مسلماناں لئی عید سب توں وڈا تہوار ہے ایسے طرحاں سکھ مذہب نوں منڻ والیاں لئی وساکھی سب توں وڈا دیہاڑ ہے۔

تاریخ وچ سانوں ایہہ وی ملدا ہے پئی پنجاب دے منے پرمنے حاکم راجہ رنجیت سنگھ ہوراں آپڻی تاج پوشی دا اکٹھ وی 1799 ؁وچ وساکھ دی پہلی تاریخ نوں کیتا۔

ہندو مذہب نوں منڻ والے وساکھی دے دیہاڑے نوں سری رام چندر دے جنم دن دے طور تے مناؤندے ہیڻ۔ اوہناں لئی وساکھی اوہناں دے نویں سال دا شروع ہے۔ اوس دن اوہ نہا دھو کے نویں کپڑے پا کے آپڻی پوجا پاٹ کردے ہیڻ۔ اوہناں دے دھرم دے مطابق ہزاراں سال پہلے گنگا دیوی وساکھی والے دن ایس دھرتی تے آئی سی ایسے لئی وساکھی والے دن دریائے گنگا دے نیڑے اتے کنڈھے تے آباد شہراں دے ہندو اوس دن دریائے گنگا وچ نہا کے آپڻی مذہبی ریت نوں پورا کردے ہیڻ۔

وساکھی دے دن نال پنجاب دے لوکاں دیاں بہت ساریاں کہاڻیاں جڑیاں ہوئیاں ہیڻ۔ مثال دے طور تے پنجابی بزرگاں لئی جے تسین سارا سال تگڑے رہڻا چاہوندے ہو تاں وساکھی والے دن سویرے سویرے آپڻے دن نوں کسے کھٹی شے کھا کے شروع کرو۔ کجھ پنجابی بزرگاں لئی وساکھی والے دن مال ڈنگر تے بکریاں وغیرہ نوں باہر جنگل نہ گھل کے تسیں اوہناں نوں کئی خطرناک کیڑیاں یاں جانوراں کولوں بچا سکدے ہو۔

وساکھی دیہاڑ مناؤڻ دی سب توں وڈی وجہ اوس دی موسم نال جڑت ہے۔ وساکھی دیہاڑ دا موسماں اتے قدرت نال بڑا ڈاڈھا تعلق اے۔ وساکھ شروع ہوڻ توں پہلاں ای پنجاب وچ کڻک دی فصل تیار ہو جاندی ہے اتے کساناں دیاں پریشانیاں کجھ گھٹ جاندیاں ہیڻ۔ پنجابی دے اک شاعر نے ایسے لئی کہیا سی

او جٹا آئی وساکھی
مک گئی کڻکاں دی راکھی

وساکھی دیہاڑ نوں پنجاب وچ واڈھی دا دیہاڑ وی کہیا جاندا ہے۔ فصلاں پک کے تیار ہوندیاں ہیڻ۔ سخت سردی مکڻ مگروں جثیاں نوں لوہڻ والی گرمی توں پہلاں وساکھ دا مہینہ اک چنگا موسم لے کے آؤندا ہے۔ رُکھاں تے نویاں ٹہنیاں پھٹڻا شروع ہوندیاں ہیڻ اتے پھُل آپڻے رنگ تے خوشبواں نال سارے ماحول نوں چنگا بڻا دیندے ہیڻ۔ کجھ علاقیاں وچ واڈھی شروع ہو جاندی ہے تے کساناں کول چار پیسے وی آ جاندے ہیڻ۔ کساناں دی محنت دا پھل اوہناں نوں جڻس یاں پیسیاں دی شکل وچ مل جاندا ہے تے پنجاب دے کسان خریداری لئی پنڈاں دے نال آباد شہراں وچ خریداری کرن جا کے شہراں دیاں روڻقاں وی ودھا دیندے ہیڻ تے بہت سارے پنجابی ایس موسم وچ میلیاں نوں جاندے ہیڻ۔ پنجابی ادب وچ ایس حوالے نال بہت کجھ لکھیا گیا ہے۔ جیویں اک شاعر لکھدا ہے

واڈھیاں کر کے بولیاں پاؤندا جاوے
او جاوے جٹ میلے نوں

جے تسیں غور کرو تے پنجاب دے سارے وڈے میلے ایس موسم وچ ہی ہوندے ہیڻ۔ مثال دے طور تے میلہ چراغاں، حضرت سخی سرور دا میلہ، کمیر وچ محمد پناہ دا میلہ، حضرت بہاالدین زکریا دا عرس، حضرت بری امام دا عرس۔ سارے ایس موسم وچ ای منائے جاندے ہیڻ۔ جے تسیں ہور غور کرو تے سارے پنجاب وچ تہانوں بہت سارے چھوٹے وڈے میلے ایسے موسم وچ ملڻ گے۔ ایہناں میلیاں وچوں اک وڈا میلہ گوجرانوالہ دے نیڑے ایمن آباد وچ وی ہوندا ہے جیہدے وچ سارے پنجاب دے منے پرمنے کشتی، کبڈی دے پہلوان حصہ لیندے ہیڻ۔ ایس میلے نوں اج وی پراڻے لوک وساکھی دا میلہ کہندے ہیڻ۔ ایس میلے وچ گتکا، بھنگڑا، نیزہ بازی دے مقابلے ہوندے ہیڻ۔ ایس دے نال نال گھوڑیاں دا ناچ، کتیاں تے رچھاں اتے ککڑاں دیاں لڑائیاں وی ہوندیاں ہیڻ جیہدے وچ سارے مذہباں دے منڻ والے سکھ، ہندو، عیسائی تے مسلمان کئی ورھیاں توں رل کے حصہ لیندے آ رہے ہیڻ۔

اج وساکھی دیہاڑ پنجاب دیاں سرحداں پار کر کے ساری دنیا وچ منایا جاندا ہے۔ امریکا، کینیڈا، یورپ تے ولایت وچ ہر وڈے تے کئی چھوٹے شہراں وچ وساکھی دیہاڑ بڑے چاواں نال منایا جاندا ہے۔1993 ؁وچ کینیڈا دی حکومت نے وساکھی دیہاڑ تے اک نویں ڈاک ٹکٹ وی جاری کیتی سی۔ اج اسینہ ہک تاڻ کے ایہہ گل کہہ سکدے ہاں پئی وساکھی پنجاب دی دھرتی دا اوہ دیہاڑا ہے جیہڑا ساری دنیا وچ منایا جاندا ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels