Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کالم تے کالمسٹ >> ترقی پسند پاکستان: آزاد پاکستان پارٹی تے شیخ رشید، بابائے سوشلزم(پہلی لڑی)

ترقی پسند پاکستان: آزاد پاکستان پارٹی تے شیخ رشید، بابائے سوشلزم(پہلی لڑی)

January 7th, 2017
پاکستان نوں 1947 وچ بہوں ساریاں چنگیاں تے بھیڑیاں چیزاں ورثیاں وچ لبھیاں سن اتے نہاں وچ اک وڈی شئے اوہ ہے جس دا ذکر اکثر دانشور وی نہیں کردے۔ونڈ توں پہلاں دی شاعریاں، کہانیاں دی گلاں وی سندے ہاں، سیاسی جماعتاں اتے لیڈراں دے ناں وی پڑھدے ہاں، ونڈ توں پہلاں دے تعلیمی بندوبست، فوجی تے سول افسراں ہی نہیں سگوں فلماں، ایکٹراں بارے وی لوک لکھدے نیں پر جے کسے دا ذکر اذکار اْکا نہیں ہوندا اوہ نیں تھلڑے درجیاں تے کم کرن والے سیاسی کارکن۔اوہ کارکن جہیڑے ہوریاں کڈیاں لہراں یا تحریکاں دا بالن بنے، انہاں نے گاندھی، اقبال، جناح، نہرو بنائے اتے گراونڈ تے اوہی کسے وی جتھے بندی دا مڈھ سن۔ جے کوئی تھلڑے درجیاں تے کم کرن والا لیڈر بن جاندا ہے تے اوہ آپدیاں پرانی گلاں بھل جانا چاہندا ہے۔اوہ ایہو دسنا چاہندا ہے پئی اوہ جماندرو لیڈر یا دانشور سی۔ پر آپدے شیخ رشید ہوراں ایہہ نہیں کیتا تے اوس دا ثبوت انہاں دی کتاب ’’جہد مسلسل‘‘ ہے جس نوں ہن مڑ لہور دے پبلشر ’’جمہوری پبلشرز‘‘ نے چھاپیاہے۔ پہلاں ایہہ کتاب ’’جنگ‘‘ والیاں چھاپی سی پر اوہ ڈمپ تھی گئی سی، کیوں، ایس بارے وی لکھاں گے۔
20 ویں صدی دے دوجے،تریجے اتے چوتھے دہاکیاں وچ ساڈی تھاواں تے سیاسی کارکناں دی نرسریاں پنگرنیاں شروع ہوئیاں سن اتے سیاسی کارکناں، سیاسی دانشوراں تے سیاسی ادیباں، شاعراں دی لمیری گنتریاں اتے ناں نے جیہڑے 1930,1920 تے 1940 دے دہاکیاں وچ وجدے رہے۔ بہوں ساریاں بارے سانوں اج پتہ وی نہیں اتے کجھ ناواں بارے ساڈے کول بہوں تھوڑی معلومات نیں۔ انہاں وچوں ہی اک ناں اچھرہ، لہور دے ککے ذئی گھرانے وچ 1915 دے سال جمے شیخ رشید دا وی ہے جہناں دی ہڈبیتی دا اک حوالہ اج تہاڈے نال سانجھا کرنا ہے۔ انہاں 1930 دے دہاکے وچ آپدے سیاسی سفر نوں شروع کیتا اتے ’’خاکساری‘‘ ہوگئے۔ اوہ خاکساری توں مسلم لیگی کنج ہوئے فیر مسلم لیگ دے پروگریسوونگ وچ کنج رلتی ہوئے اوہ وی بڑی داستان ہے اتے جے تساں پاکستان بنن توں پہلاں دی سیاستاں وچ دلچسپیاں لیندے ہو تاں ایہہ کتاب تہاڈے لئی لوڑی دی ہے۔ کیونجے شیخ ہوراں نے 1946 دی چوناں کم کیتا اتے مسلم لیگ دے جلسے، جلوس وی کیتے تاں مارے انہاں نوں ایہہ وی پتہ سی پئی اس دور وچ لہور وی مسلم لیگ وچ کون کون رلتی سی۔ انہاں اچھرے، ساندے، اندرون شہر دے محلیاں وچ مسلم لیگیاں بارے لکھیا جیہڑا ہورے نظریہ پاکستان ٹرسٹ نوں وی نہیں پتہ۔ ایس کتاب دی اک ہور وڈی گل دنگیاں دی تفصیلاں نیں اتے کس نے کتھے چھریاں تیز کرایاں، کس نے انہاں وچ رلت کیتی ایہہ سب لکھ ماریا جے۔ویسے تے وڈے وڈے دانشوراں دی کتاباں 1947دے دنگیاں تے لکھیاں گیاں نیں پر انہاں تے کانگرسی تے مسلم لیگی رنگ چڑھایا جاندا ہے اتے ڈائریکٹ معلومات اْکا ہی نہیں ہوندیاں تے نہ ہی گراونڈ بارے گلاں۔پر شیخ ہوراں اوہی لکھیا جہیڑا گراونڈ تے آپوں ڈھٹیا تے واپریا۔
پاکستان بنن بعدوں اوہناں میاں افتخار الدین نال رل کے مسلم لیگ چھڈی تے آزاد پاکستان پارٹی بنائی۔ ایس پارٹی شروع دے سالاں وچ ہون والی بلدیاتی تے صوبائی چوناں وچ رلت وی کیتی اتے کھبے دی سیاستاں نوں عوامی رنگ دین دا آہر کیتا۔ شیخ ہوری آزادپاکستان پارٹی وچ کسان مخالف قوم پرستاں دی رلت توں چالو سن اتے انہاں ایس پارٹی توں وکھ ہون بعدوں تاں مارے پنجابی کساناں دی جتھے بندیاں وچ کم کیتا اتے فیر 1967 وچ آپدا سارا کم پی پی پی نوں دے دتا۔ پی پی پی کنج بنی، ایس پارٹی وچ کیہڑے لیڈر اشرافیہ دی سیاستاں دے راکھے سن تے کیہڑے عوامی سیاستاں کر رہے سن ایہہ سب ایس کتاب وچ۔ ایہو نہیں سگوں جو کجھ اوہناں بھٹو دور وچ ویکھیا اتے ہنڈایا اوہ وی لکھ دتا اتے جو ضیا شاہی وچ ہویا اوس تے وی جھات پائی۔پرایس آٹیکل وچ نرا آزاد پاکستان پارٹی بارے شیخ رشید دے وچاراں تے ہی گل ہوسی۔ایہہ گل ایس لئی وی لوڑی دی ہے کہ تساں ایہہ جان سکو پئی بہوں سارے کھبے دے کارکناں تے لیڈراں پنجاب تے سندھ وچ پی پی پی دی حمائیتاں کیوں کیتیاں سن۔کیمونسٹاں، ترقی پسنداں تے قوم پرستاں دی جتھے بندی یعنی نیشنل عوامی پارٹی کیوں سندھ تے پنجاب وچ تگڑی نہ ہو سکی اتے صوبہ سرحد وچ وی کساناں وچ کم کرن والے ایس پارٹی توں دور ہوندے گئے۔ایہو اوہ گھپا سی جس نوں پی پی پی نے بھریا سی۔قوم پرستاں نال اک پارٹی بنا کے ترقی پسنداں نوں کیہڑے سمجھوتے کرنے پئے ایس بارے مڑ جھات پاون دی لوڑ ہے۔ہن تسی آزاد پاکستان پارٹی دی کہانی پڑھو۔
ایہہ پارٹی 1950 وچ بنی سی اتے ایس دے موڈھی میاں افتخار الدین سن جیہڑے مسلم لیگ پنجاب دے صدر رہ چکے سن اتے انہاں دے اخباراں’’پاکستان ٹائمز‘‘ تے ’’امروز‘‘ اتے رسالے ’’لیل و نہار‘‘ کھبے پکھ دی سیاستاں نوں وادھا دتا سی۔اوہ عوامی سیاست تے طاقت دی سیاستاں دے جانو سن اتے کمیونسٹ پارٹی آف انڈیا تے کانگرس وچ کم کرن والے سوشلسٹاں نال انہاں دا پرانا سانگا سی۔ بقول شیخ صاحب آزاد پاکستان پارٹی دے بناون والیاں وچ میاں افتخار الدین دے نال نال سردار شوکت حیات، محمود علی قصوری، گوجرانوالہ دے خواجہ محمد اسلم تے شیخ ہوری شامل سن۔ پارٹی منشور شیخ صاحب لکھیا سی پر ایس وچ انہاں دی مدد مشہور انقلابی شاعر اتے ایڈیٹر پاکستان ٹا ئمز فیض احمد فیض کیتی سی۔ایہہ گل شیخ ہوراں آپ لکھی۔ اوہ ایہہ تے نہ دس سکے پئی کمیونسٹ پارٹی آف ویسٹ پاکستان دی موجودگی وچ ایس نویں جتھے بندی دی کیہ لوڑ سی؟کیہ ایہہ کوئی اوپن فرنٹ سی یا پھیر کلکتہ وچ فروری1948 نوں جس طراں’’ویسٹ پاکستان کمیونسٹ پارٹی‘‘بنی سی اوس پاروں ایس ناں نال عوامی سیاستاں کرنیاں مشکل سن؟
البتہ ایہہ گل سوچی جاسکدی ہے پئی میاں صاحب کمیونسٹ پارٹی دے ناں توں کم کرن دی تھاں کسے ہور ناں توں ترقی پسندی لئی کم کرن نوں زیادہ بہتر سمجھدے سن۔ میاں ہوراں نوں کانگرس تے مسلم لیگ وچ کم کرن توں بعد عوامی سیاست نال جڑت بارے چوکھاگیان سی۔ شیخ ہوراں نے ایس پارٹی دے پہلے جلسہ بارے لکھیا ہے جیہڑا 11 ستمبر1950 نوں موچی گیٹ وچ ہویا سی۔ پئی ایہہ موچی دروازے دی گراؤنڈ تے بڑے وڈے سیاسی جلسیاں دی گواہ ہے، ایس دی کہانی کون لکھے گا، پتہ نہیں۔آزاد پاکستان پارٹی دا مرکزی دفتر میکلوڈروڈ لہور تے قلعہ گجر سنگھ چوک وچ سی اتے پاکستان کمیونسٹ پارٹی دے ہیڈ کواٹر ،114 میکلوڈروڈ لہور توں بہتا دور نہیں سی۔ آزاد پاکستان دے آفس سیکٹری محمدبشیر نوں وی شیخ صاحب یاد رکھیا۔ سامراج تے جاگیرداراں اتے سرمایہ داراں خلاف بنن والی ایہہ پارٹی موجودہ حکمراناں نوں سامراج دے ایجنٹ آکھدی سی۔ ایہو گل جلسہ وچ میاں صاحب وی آکھی۔ سردار شوکت حیات جلسہ وچ تقریر کردے آکھیا پئی مسلم لیگ ،پاکستان دی ماں ہے پر جے ماں مرجائے تے اوس دا جنازہ چک کے پھردے رہن توں بہتر ہے اس نوں دفنا دتا جائے۔شیخ صاحب لکھدے نیں پئی اوہ آپوں کسان گھر وچ پیدا ہوئے سن اتے مسلم لیگ وچ وی اوہ کساناں لئی کم کردے سن اتے ہن آزاد پاکستان پارٹی وچ وی کساناں دے حوالے نال اساں منشور بنایا سی۔
ایس پارٹی دے کمیونسٹ پارٹی آف ویسٹ پاکستان نال تعلق بارے سب خموش نیں اتے شیخ صاحب وی ایس نوں ’’راز‘‘ ہی رکھیا۔ شیخ ہوراں ایہہ وی دسیا پئی آزاد پاکستان پارٹی دی مرکزی کونسل وچ 55 بندے رلتی سن۔ ایس دا مطلب تے ایہو ہے پئی ایس وچ مختلف تھاواں توں بہوں بندے شامل ہوئے سن۔ پچھلے دناں پروفیسر صلاح الدین (پروفیسر گروپ والے) ہوراں حافظ آباد دے اک سیاسی کارکن غلام رسول بارے مضمون لکھیا سی۔ اوہ مضمون وچار وچ رلتی ہے۔ اوس وچ انہاں دسیا پئی غلام رسول آپدی سیاستاں نوں آزاد پاکستان پارٹی توں شروع کیتا سی اتے 1950 دے دہاکے وچ ہون والی بلدیاتی چوناں وچ گوجرنوالہ تے حافظ آباد وچ آزاد پاکستان پارٹی نے بلدیاتی امیدوار وی کھڑے کیتے سن۔ ایہہ سب گلاں کافی نے ایہہ گل سمجھن وچ کہ ہے پاکستان دے شروع دے دور وچ کم کرن والی ترقی پسند جتھے بندیاں بارے وی ساڈی معلومات بہوں ودھ نہیں۔ شیخ صاحب آزاد پاکستان پارٹی دے جنرل سیکٹری وی بنے سن۔ 1954 وچ انہاں ایہہ پارٹی چھڈ دتی سی۔کیوں ایس بارے وی گل کراں گے۔ اوہ 1952 وچ پارٹی ہی دی وجہ توں عوامی جمہوریہ چین وی گئے سن۔ایس دورے نے شیخ ہوراں نوں کجھ گلاں سمجھائیاں اتے اوہناں انہاں نوں پلے بن لتا۔(جاری جے)

Share |


 

Depacco.com


 

 

Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels