واشنگٹن دے دورے دے وچکار جتھے جتھے وزیر اعظم یوسف رضا گیلانی نوں گل بات دا موقعہ ملیا نتیجہ اک ہی سی۔۔''آپ بھی شرمسار ہر مجھ کو بھی شرمسار کر'' اوہناں دی ماٹھی زبان دانی توں وکھ وی درجناں سوال ہین جنہاں دا کسے دے کول حالی تیکر کوئی جواب نہیں ہے۔ ایہہ تے ظاہر سی جو اپنے رُجھے شیڈول وچ اوہ کسے اک موقعے لئی وی تیاری نال نہیں آئے سن تے اوہناں دے کول موقعے دی مناسبت نال ضروری اطلاعواں وی نہیں سن۔ پر سوال پیدا ہوندا ہے جو وزارت خارجہ پورے سین توں کیوں غائب سی ؟ تے جدوں اوہ اوکھی صورتحال وچ پھس جاندے سن تے کوئی سنیئر سفارت کار اوہناں دی مدد لئی کیوں نہیں چکدا سی؟ کیہہ ایس دورے نوں مکمل ناکام بناون دی پہلوں توں منصوبہ بندی سی یاں ایہہ پھیر پربندھیاں دی ناتجربے کاری تے نالائقی دا کارنامہ سی؟
جیہڑے لوک وزیر اعظماں دے واشنگٹن دوریاں نوں کئی وار ویکھ چکے ہین اوہناں نوں پتہ ہے ہر دورے وچ وزیر خارجہ، سیکرٹری خارجہ امور تے امریکی معاملیاں دی ویکھ بھال کرن والا وڈا سفارت کار اوہناں دے نال آوندے ہین۔ کیہ وجہ سی جو اوہناں وچوں کسے اہلکار دے کول وزیر اعظم دے نال واشنگٹن آون دا ویہل نہیں سی۔ اوکھے مسئلیاں نوں سلجھاون تے فر فر انگریزی بولن والے وزیر خارجہ شاہ محمود قریشی واشنگٹن وائٹ ہاؤس وچ حاضری دے کے غاءب ہوگئے سگوں اوہناں دی وزارت دے وڈے اہلکار وی غائب سن۔
عام مشاہدہ ہے جو وزیر اعظم دے دورے توں پہلوں تجربے کار سینئر سفارتکار واشنگٹن اپڑ جاندے ہین۔ اوہ زمینی حالات دی پڑچول کردے ہین تے وزیر اعظم لئی کئی ملنیاں لئی خلاصے تیار کردے ہین۔ ایہہ گل چٹی ننگی ہے جو وزیر اعظم گیلانی دے واشنگٹن آون توں پہلوں انج دی تیاری نہیں کیتی گئی سی۔
واشنگٹن پاکستان دی خارجہ پالیسی دا مڈھلا نقطہ ہے۔ ایسے نوں ساہمنے رکھدیاں ہوئیاں سب توں بوہتے تجربے کار سفارت کار نوں ایتھے گھلیا جانا سی۔ عام طور تے انج دا سفارت کار چین، ہندوستان تے روس ورگے ملکاں وچ سفارت دی ڈیوٹی نبھا چکیا ہوندا ہے۔ انج دے تجربے نوں ایس لئی اہمیت دتی جاندی ہے جو امریکہ دے نال پاکستان دے سانگے بوہت حساس ہین۔ ایس وچ کوئی شک نہیں جو ڈاکٹر ملیحہ لودھی ورگے وزارت خارجہ توں باہروں آئے ہوئے سفیر وی کامیابی نال فرض نبھا کے گئے ہین۔ پر ڈاکٹر ملیحہ لودھی نے اپنی ناتجربے کاری دا خلا ضمیر اکرم ورگے بوہت سارے تجربے کار سفارت کاراں نوں نال رلا کے بھریا۔ ظاہر وچ لگدا ہے جو ایس دورے دے پربندھیاں دے کول تجربے دا وی گھاٹا سی۔
تجربے کار سفارت کار تے ذہین پربندھی ہمیش وزیر اعظم یاں صدر نوں اوکھتاں وچ پیاں ویکھ کے اوہناں دی مدد لئی کھلو جاندے ہین۔ انج دی اوکھت توں نکلن لئی سفارت کار جعلی ایمرجنسی دا کھیڈ کھیڈ دے ہین۔مثال دے طور تے اوہ فون تے جعلی گل بات نال ایہہ تاثر پیدا کرن گے جو پاکستان وچ کوئی ایمرجنسی ہو گئی ہے تے وزیر اعظم نوں چھیتی اوہدے نال نبڑنا پوے گا۔ ایس پج نال اوہ ملکی پردھان نوں وخت وچوں کڈھ لیندے ہین۔
انج دا اک موقعہ سی جیہدے وچ جنرل مشرف جلسے وچ کسے زنانی نال کجھ بوہتا ہی پھڈا پا بیٹھے سن تے بوہتا ہی اول فول بول رہے سن۔ اس ویلے دے سفیر جناب جہانگیر کرامت اوہناں لئی پانی دا گلاس لیائے تے اوہناں نوں بہا کے آپوں لوکاں نال گل بات شروع کر دتی۔ انج اوہناں نے جنرل مشرف نوں بچا لیا۔ ایس لئی ایہہ آس سی جو جہانگیر ورگا کوئی اُس ویلے ساہمنے آجاندا جدوں گیلانی ہوریں کونسل آف فارن ریلیشنز وچ '' عزت سادات'' لٹا رہے سن۔ پر انج ہویا نہیں ، اوہناں دی مدد لئی کوئی نہ آیا۔
مشاہدہ کرن والیاں دا کہنا ہے جو گیلانی ہوریں اینے پروگراماں توں بے خبرے سن تے اوہ لفٹاں تے سفر کردے پچھدے پھردے سن جو ہن کیہہ ہوونا ہے؟ پاکستان توں آئے ہوئے اوہناں دے اپنے سنگیاں دا ایہہ حال سی اوہناں دے ٹھنڈے ہوٹل دے وچ وی مڑہکے چھٹ رہے سن۔ ساڈے اک صحافی سنگی نے دسیا جو وزیر اعظم دے اک ذاتی معاون پورے کنبھ رہے سن تے پچھ رہے سن جو ایہہ لوک وزیر اعظم دے نال کیہہ کرنا چاہندے ہین؟ جو وی کہیا جاوے آخر ساری صورت حال دے ذمے وار تے وزیر اعظم آپوں ہی ہین نا۔ جے اوہناں دے نال آون والا وفد نامناسب تے نامکمل سی تے ایہہ اوہناں دا ہی چنیا ہویا سی۔ جے نامناسب لوک ذمے وار عہدیاں تے لگے تے اخیرلے پروانے تے دستخط تے اوہناں نے ہی کیتے ہوون گے۔ ایس لئی اوہناں نوں اُکا اپنے آپ نوں کوسنا چاہی دا تے سوچنا چاہی دا '' اس رزق سے موت اچھی جس سے پرواز میں کوتاہی آئے'' پر ایہدا ایہہ مطلب وی نہیں جو ایس پواڑے دے موڈھی آزاد ہو گئے ہین۔
ایس پہلو تے بوہت سارے تبصرے چھپ چکے ہین کہ جے گیلانی ہوراں نوں اپنی انگریزی دانی دیاں کمزوریاں دا پتہ سی تے اوہناں نوں امریکی انگریزی بولن تے سمجھن وچ اوکھت سی تے اوہ اپنی بولی بول دے۔ میزبان حکومت دا فرض ہوندا جو اوہ مترجم دیوے تے اوہ آپوں وی پاکستان توں مترجم لیا سکدے سن۔
ساڈی رائے ایہہ ہے جو پاکستان دی قومی اسمبلی تے سینٹ نوں اک قراداد منظور کرنی چاہی دی ہے جیس وچ ملک دے پردھاناں تے ایہہ روک لا دتی جاوے جو اوہ دوجے ملکاں وچ اپنی بولی بولن گے تے مترجم ورتن گے۔انج ہر آگو لئی اکو جیا پدھرا میدان ہووے گا۔ انج غیر انگریزی ماحول وچوں آئے ہوئے قومی پردھان وی انگریزی داناں دے بروبر ہو جاون گے۔جے کسے قومی پردھان نوں میزبان ملک دی بولی تے عبور ہووے تے اوہ نہ انج کرے۔
واشنگٹن آون والے دنیا دے طاقتور ملکاں دے آگو تے ہمیش آپنی بولی ہی بول دے ہین ہر جنوبی امریکہ دے نکے نکے غریب ملکاں دے نمائندے اپنی بولی وچ ڈائیلاگ کردے ہین۔ اوہناں دے نال موجود انگریزی مترجم کسے گل دی کمی محسوس نہیں ہوون دیندے۔جے پاکستان دے آگو واشنگٹن وچ اپنی بولی وچ گل کرن گے تے کیہڑا اسمان ٹٹ پوے گا۔ امریکہ نوں پاکستان توں انگریزی نہیں ات واد دے مُکا دی لوڑ ہے۔
چھیکڑلی گل: اسیں بوہت سارے واقعیاں نوں کالم دا نشانہ بنا دتا ہے کیوں جو ایس وچ بوہت لکے ہوئے ناں کھلدے سن،پر وزیر اعظم دے دورے تے جو وی ہویا اوہ منیر نیازی دا ایہہ مصرع پڑھ کے اپنے آپ نوں تسلی دے سکدے ہین
کجھ شہر دے لوک وی ظالم سن،کجھ مینوں مرن دا شوق وی سی
