اک پاکستانی نے ایس اخبار دے پڑھہناراں نوں بھخاندیاں اوہناں اک کروڑ مسلمان مہاجراں نوں یاد کرن دا آکھیا جیہناں دی قربانی پاروں ایس مُلک نے حقیقت دا روپ وٹیا اینے ای دس لکھ بٹوارے ویلے قتل ہوئے۔
اوس نے ایہہ اعتراض طاہرہ مظہر علی خان، آدر جوگ کھبے پکھی موہری، ہوراں دے ایسے پرچے وچ چھپے پتر تے لایا سی " ہُن مینوں گوڑھی پیڑ ہوندی پئی ساڈی بھوئیں نوں بغیر کسے مقصد دے قصائیاں ہار وڈھ ٹُک کے ٹوٹے کردتا گیا۔ اسیں اوس غم تے دُکھاں بھرے سمے دے پیاریاں تیک نہیں اپڑ سکدے۔" طاہرہ دا پرانا دوست ممبئی وچ چلانا کرگیا پر اوس دے ساکاں نال میل کرن وچ اوہ بے یار ومددگار رہی۔
مینوں وی طاہرہ ہار لگدا اے میں اوہناں لوکاں توں کٹیا ہاں جیہناں نال اپنی زندگی دے مُڈھلے ورہے لنگھائے سن۔ میرا پچھوکڑ سیالکوٹ نال ہے جتھے میں جمیا تے ودھیاں پھُلیاں۔ مینوں پاکستان وچ اپنے بیلیاں نال پیار اے اوہناں چوں ہُن کوئی نہیں بچیا تے اوہناں دے نیانیاں نال اُنج اِی پریت کردا ہاں جیویں میں ہندوستان وچ اپنے بیلیاں تے اوہناں دے نیانیاں نال کردا ہاں۔ میں اونی ای اوہناں نال سنگت کردا ہاں جِنی گھر وچ ۔ ایس وچ کوئی دوغلا پن نہیں۔ انج میں کوئی گھٹ ہندوستانی نہیں ہوجاندا۔
خؤرے ایہہ تاریخ دی جذباتی گنڈھ ہووے۔ خؤرے پچھے دی بیماری۔ میری پیڑھی دیاں بندیاں کولوں اک دوجے مُلک وچ لنگھی جوانی دی یاداں نوں دماغاں چوں مٹایا نہیں جا سکدا۔ اسیں اوس کلچر دے نمائندے ہین جو سرحداں تے مذہباں توں اگانہہ ہے۔ مینوں ایس وچ کوئی شک نہیں کہ دونہاں مُلکاں وچکار نفرت دی کندھ ڈھیہہ جاوے گی۔ اپنی سالمیت دا آدر رکھدیاں ہویاں اسیں یورپ دے لوکاں ہار اک دوجے مُلک نوں آیا جایا کراں گے۔
دراصل پاکستان دے موڈھی قائداعظم محمد علی جناح ہوریں چاہوندے سن پئی پاکستان تے ہندوستان امریکہ تے کینیڈا ہار ہون، کسے ٹوک بِناں سفر کرن دی سوکھت ہووے۔ پتر لکھن والے نے جناح دا تے ذکر کیتا میرا خیال اے اوہنوں قائداعظم دے وژن نوں جاننا چاہیدا اے۔
ایتھے میں ایہہ گل نتار دینی چاہواں گا جیویں پتر وچ وِکھالا کیتا گیا پئی ہندوستان توں جاون والے مسلماناں نے اِی صرف قربانیاں دِتیاں تے اپنے پیاریاں نوں گوایا ۔ اسیں ہندو تے سِکھ وی انتہا پسنداں دے اجیہے ساڑپھوک تے دنگے فساداں دا شکار ہوئے ساں۔ اک پاسے ہوئے قتلام دی گنتری دوجے بَنے وی اونی ای سی۔ دونہاں مُلک چوں کڈھیاں گیاں دی کُل گنتری دو کروڑ سی جیہناں چوں ادھے ہندوستان توں تے ادھے پاکستان توں ہوئے۔
میں سیالکوٹ توں امرتسر بارڈر تیک پندھ ویلے بھیڑا قتلام اپنی اکھیں ڈِٹھیا۔ میں تہانوں پک نال آکھ سکناں ہاں پئی غصے جبر، خون تے کوہن دا ایہو ڈرامہ دونہاں بَنے چلیا ہووے گا۔ صرف فرق ایناں اِی سی پئی امرتسر بارڈر تیک ظلم دا شِکار غیر مسلم سن جد کہ دوجے پاسے مسلمان۔ ٹرین دے مُسافراں دا قتل، زنانیاں نال جبر زنا، جوان کُڑیاں تے نیانیاں دے اغواء دے ظلم دی ہنیری اکو ورگی سی ۔ بٹوارے دے اک ہفتے مگروں جدوں میں 13 ستمبر 1947ء نوں ہندوستان ہجرت کیتی، پنجاب دے دونہاں پاسیاں وچ قتلام رُک چُکیا سی۔ میں اودوں وی سڑک دے دونہاں بَنے لاشاں دے ڈھیر، ادھ سڑی گڈیاں، کھلریا مال تے خالی ٹرک ویکھے جیہڑے ایس گل دے گواہ سن پئی ایتھے قتل تے لُٹ مار ہوچکی ہے۔
ہندوستان وڑدیاں ہویاں اک منظر نوں میں نہیں بھُلا سکدا۔ اجے وِی دن دا چانن سی میں سفیدی کیتے ڈرماں توں لنگھیا جیس دے اُتے ہندوستان دا جھنڈا لگا سی، ایہہ سرحد نوں وکھ وکھ کردے سن۔ ساڈے چوں کجھ لوکاں دے جتھے نوں صرف پاکستان جاندیاں ویکھن واسطے رُک گئے سن۔ کوئی نہیں بولیا، ناں اوہ ناں اسیں۔ دونویں اِی اپنے گھر چُلھے، سجن گواہنڈھیاں اتے صدیاں تیک اکٹھے جیون دے سانگیاں نوں پچھانہہ چھڈ گئے سن۔ اسیں دونویں اکو جیہے سن ۔ ایہہ اچن چیتی دی پیڑ تے نقصان سی۔ دونویں تاریخ ہتھوں ٹُٹے سن۔ دونویں مہاجر سن۔
حالات نوں خراب کرن وچ دو اوکڑاں سن پہلی برطانیہ وَلوں 6 جون 1948ء توں پہلاں اِی 15 اگست 1947 ء نوں نکل جانا، دوجا باؤنڈری فورسز دی فساداں نوں ڈَکن وچ ناکامی۔ چراں مگروں جدوں میں اپنی کتاب " ڈسٹینٹ نیبرز" لکھ رہیا سی میں لارڈ ماؤنٹ بیٹن توں لندن وی اوس دی رہائشگاہ براڈ لینڈز پُچھیا پئی اوہنے تاریخ کیوں بدلی جو دو کروڑ لوکاں دے قتلام دا کارن بنی۔
اوہنے میرے نال اختلاف نہیں کیتا۔ اوہدا آکھنا سی اوہنوں تاریخ پچھانہہ لیانا پیا کیونجے مُلک نوں اک مک رکھنا اوہدے وَس نہیں رہیا سی " ہر شے میرے ہتھوں کھُس رہی سی" ماؤنٹ بیٹن نے کھُل کے کیہا۔ " پنجاب وچ سِکھاں نے ہتھیار چُکے ہوئے سن۔ گریٹ کلکتہ کلنگ واپر چُکی سی فرقہ وارانہ کھج ہر پاسے کھلر چُکی سی۔ ہور تے ہور برطانیہ دے جاون دا اعلان ہوچکیا سی۔ اِنج میں چھیتی نکل جاون دا فیصلہ لیا"۔ 1 اگست نوں بَنی باؤنڈری فورس نے بربریت تے ہتھیاراں چُکے بندیاں ہتھوں معصوم بندیاں، زنانیاں تے نیانیاں نوں بچاون لئی کجھ نہیں کیتا۔ ایہہ صرف اکھیں ڈِٹھا حال ہے۔ رپورٹ وچ کیہا گیا ہے "۔ سارا قتلام مُڈھ قدیم دی لڑائیاں ہار سی ۔ عمر یاں جنس دا کوئی لحاظ نہیں سی ماواں دِیاں نیانیاں سَنے بانہاں وڈھیاں، نیزا ماریا گیاں یاں فیر گولی ماردِتی گئی۔ دونویں بَنے بے رحم سن۔" باؤنڈری فورس دی گنتری 55 ہزار سی جیس وچ برگیڈیئر ایوب خان وی شامل سی جو مگروں پاکستان دا صدر بنیا۔ فوج وچ برطانوی افسراں دی چوکھی گنتری سی۔ حقیقت وچ اوہناں دی ناکامی دا ثبوت ایہہ اے پئی اوہ گوریاں نوں بچاء کے پرتن وچ رُجھے سن۔ برطانوی فوج دے کمانڈر جنرل ریس نے صرف " یورپی جاناں" دی راکھی دی ہدایت کیتی سی۔
دونہاں بَنیاں وچ گھٹ گنت (اقلیتاں) دی گھٹ راکھی دا اِلزام ماؤنٹ بیٹن نوں دِتا جاوے گا جیس نے وعدے مطابق اُنج نہیں کیتا ۔ جدوں پنجاب تے برصغیر دے دوجیاں علاقیاں وچ خون دے دریا وگ رہے سن، جدوں وسنیکاں نوں تباہی نے گھیر لیا سی، جدوں جناح نے ماؤنٹ بیٹن توں 23 جون نوں بینتی کیتی "مسلماناں نوں گولی ماردیو" جیکر ضروری ہویا تے نہرو نے شہراں نوں فوج دے حوالے کرن دی مَت دِتی، ماؤنٹ بیٹن دا جواب بوہت نمانا سی۔ اوہدا بوہتا چاہ غیر قنونیت نوں مکاون دی تھاں ہندوستان تے پاکستان دا اکٹھا گورنرجنرل بننا سی جو جناح نے اوہنوں بنن نہیں دِتا۔ اوہنوں ورتیا جانا چاہیدا سی۔
