جدوں بھارتی قومی راکھی دے صلاح کار نے کابل وچ بھارتی سفارتخانے اُتے حملے لئی آئی ایس آئی نوں قصوروار ٹھہرایا اتے آئی ایس آئی نوں ختم کرن لئی آکھیا تاں کئی لوکاں نے کیہا کہ بھارتی افسر دا ایہہ بیان گوڈے ٹیکن والی گل ہے۔ پر بھارتیاں کول اوہ ثبوت ہین جہڑے اس حملے نال آئی ایس آئی دے رلتی ہون ول اشارہ کردے ہین، بھاویں اوہ سدھے طور تے اس حملے وچ رلتی نہ ہووے۔ پاکستان دے اک ہفتہ وار فرائیڈے ٹائیمز نے ایہہ وکھالا کیتا ہے کہ جائنٹ چیفس آف سٹاف دے امریکی چیئرمین ایڈمرل مائیک مُلین نے پاکستان دے وزیر اعظم نوں آکھیا کہ اس گل دے ثبوت ہن کہ اوہ کٹڑ عنصر اس حملے نال جڑے ہوئے ہن جہڑے تُہاڈے قابو وچ نہیں ہن۔ کٹڑ عنصراں نوں الزام دینا، اوہناں لئی مُنہ رکھن دا اک سوکھا طریقہ ہے، جیہڑا کہ پاکستانیاں نوں بہتا پریشان نہ کرن لئی ورتیا جاندا ہے جاں اس اُمید نال اوہناں نوں کُجھ ڈھل دے دتی جاندی ہے کہ بھلک نوں اوہ آپنے افسراں نوں ودھیرے قابو وچ رکھن لئی کاروائی کرن گے۔
آئی ایس آئی بارے گلاں جدوں توں جنرل پرویز مُشرف نے افغانستان اتے کشمیر بارے آپنی پالیسی بدلی ہے، اودوں توں آئی ایس آئی بارے اس طرحاں دیاں گلاں کیتیاں جاندیاں ہن کہ آئی ایس آئی تاں دیس دے اندر آپنی اک وکھری سرکار چلا رہی ہے اتے اس دے کٹڑ کارندے، سرکار دی پالیسی دے اُلٹ آپنی وکھری جہاد پالیسی اُتے چلدے ہین۔ آئی ایس آئی دے گذریل مُکھی لیفٹیننٹ جنرل اسد دُرانی نے پچھلے اکتوبر وچ اس لکھاری نوں دسیا کہ اس طرحاں دیاں ساریاں گلاں غلط ہن کہ آئی ایس آئی دے آپنے ہی قانون ہین، اوہ کسے اگے جوابدہ نہیں ہے جاں اوس وچ کوئی کٹڑ تے اکھڑ عنصر ہین جو ایجنسی وچ من مرضی کردے ہین اتے آپنی پسند دی وچاردھارا اتے پروگرام موجب چلدے ہین۔
جنرل دُرانی نے آکھیا کہ کوئی وی فوجی کمانڈر آپنے سینکڑے جوان مرواؤن لئی تیار نہیں ہووےگا اتے نہ ہی اجیہی حالت پیدا ہون دی اجازت دیوے گا کہ اوہدے دیس دا اک وڈا حصہ دیس توں باہر چلا جاوے۔ اوہناں نے آکھیا کہ ایہہ ہو سکدا ہے کہ ایجنسی نال جُڑے کُجھ بندیاں دی ات وادیاں دی وچاردھارا نال ہمدردی ہووے پر ایہہ نہیں ہو سکدا کہ اوہ فوج دے اُچ افسراں ولوں بنائی گئی پالیسی دے خلاف کم کرن کیونکہ آئی ایس آئی دے سٹاف وچ سارے کارندے فوجی افسر ہُندے ہن اتے اوہ آئی ایس آئی وچ کُجھ چر لئی گھلے جاندے ہن۔ جدوں اوہناں دی ڈیوٹی دی معیاد ختم ہو جاندی ہے تاں اوہ واپس فوج وچ آپنے آپنے شعبیاں وچ چلے جاندے ہین۔ ودھ توں ودھ ایہہ ہو سکدا ہے کہ اوہ کوئی جانکاری کسے نوں دے دین جاں کسے گل نوں اوہ ٹال جان۔
قابو کس دا؟ جے جنرل دُرانی دیاں گلاں نوں صحیح من لیا جاوے تاں اس دا مطلب ہے کہ آئی ایس آئی جو کُجھ کردی ہے، اوہ پاکستانی فوج دی ہائی کمان دی منظوری اتے اجازت نال کردی ہے، اتے جس نوں اکھڑ تے کٹڑ عنصر کیہا جاندا ہے، اوس دی من مرضی نال نہیں۔ جنرل دُرانی دا اک نرنا بڑا عجیب لگدا ہے کیونکہ اس دا مطلب ہے کہ جدوں پاکستانی فوج دا اک ہتھ اسلامی جہادیاں نال لڑ رہیا ہُندا ہے اتے ہار رہیا ہُندا ہے، تاں اوسے فوج دا دُوجا ہتھ جہادیاں نال رلیا ہُندا ہے۔
ایس لئی جے آئی ایس آئی اسلام وادیاں دی کُجھ سرپرستی کردی ہے تاں ایہہ خُفیہ ایجنسیاں دے ویہار موجب ہی ہے۔ اس توں وی ودھ خُفیہ ایجنسیاں دی اتے اوہناں دے ہم خیالاں دی اک ان لکھی سہمتی ہُندی ہے کہ اوہ اک دُوجے دا ہتھ وی ونڈاؤن گے اتے کسے ویلے اک دُوجے نال جھڑپ وی لین گے۔ آئی ایس آئی دا وی ایہو معاملہ ہے۔ ایسے کرکے تاں اسلامی جہادیاں نال اوہناں دا رابطہ بنیا رہندا ہے۔ اس دے نال اک ہور ضروری گل ایہہ ہے کہ آئی ایس آئی پچھلے تن دہاکیاں توں اسلامی جہادیاں دی پُشت پناہی کردی رہی ہے اتے اوہناں نوں اس کھیتر دیاں کوجھیاں لڑائیاں وچ ورتدی رہی ہے، اس لئی آئی ایس آئی آپنے اسلحہ خانے دے اس طاقتور ہتھیار نالوں ناتا توڑنا نہیں چاہوندی۔ کئی خُفیہ ایجنسیاں تاں آپنے کسے پُرانے سجن نوں چھڈن لگیاں اکھ دا پھور نہیں لاؤندیاں پر اوہناں دے اُلٹ آئی ایس آئی آپنے سجناں دی وفادار رہندی ہے۔ مثال وجہوں داؤد ابراہیم اک انٹرنیشنل مُجرم ہے، پر پاکستان اُتے اوس نوں حوالے کرن لئی ساری دُنیا دا دباء پین دے باوجود آئی ایس آئی اوس نوں پُوری سرپرستی اتے حمایت دے رہی ہے۔
نتیجے وچ اسلامی جہادیاں اُتے آئی ایس آئی دا پُورا اثر اجے تک قائم ہے۔ جے کوئی کم دوواں دھراں دے ہتاں دے لابھ وچ ہووے تاں اوہ اوہناں نوں لوڑ ویلے ورت سکدی ہے۔ کابل وچ بھارتی سفارت خانے اُتے کیتا گیا حملہ اس دی اک مثال ہے کیونکہ ایہہ حملہ پاکستانی خُفیہ ایجنسیاں، طالبان اتے القاعدہ، تناں دے ہت پُوردا سی۔ افغانستان وچ بھارت دے خلاف رہے اثر نوں پاکستان کئی چر توں فکر مندی نال دیکھ رہیا سی اتے اوتھوں دے بھارتی سفارتخانے دے خلاف پرچار کر رہیا سی۔ دُوجے پاسے طالبان اتے القاعدہ افغانستان وچ ناکامی پھیلاؤن لئی کُجھ وی کرن نوں تیار رہندے ہین اتے افغان سرکار دی بھل بناؤن والے ترقیاتی کماں وچ رُکاوٹ پاؤن دی کوشش وچ رہندے ہین۔
گل سیاسی لیڈرشپ دی ایہہ ہو سکدا ہے کہ پاکستان دی سیاسی لیڈرشپ نوں کابل دے بمب حملے دا پتہ نہ ہووے کیونکہ سیاستدان اتے پالیسیاں بناؤن والے عام طور تے خُفیہ ایجنسیاں دیاں کاروائیاں توں بے خبر رہن نوں ہی ترجیح دیندے ہین۔ اس طرحاں اوہناں نوں کسے معاملے بارے وچولیاں نال گل بات کرن وچ سوکھ رہندی ہے۔ کوئی اچیچی گل آوے تاں اوہ کہہ سکدے ہن کہ مینوں اس بارے پتہ نہیں۔ کوئی کاروائی کرنی ہووے تاں اوہدی منصوبہ بندی اتے عمل وچ لیاؤن دی سکیم کُجھ خاص افسر بناؤندے ہن۔ اوہناں نوں کم نوں نیپرے چاڑھن لئی پُوری کُھل دتی جاندی ہے۔ ایسی حالت وچ اوہ پُوری من مانی کردے ہن۔ یقین کیتا جاندا ہے کہ پاکستانی فوج دے افسراں نے اجہیاں کئی کاروائیاں کیتیاں ہن۔ اسلامی جہادی پاکستان دے سرکاری ڈھانچے وچ کس حد تک وڑے ہوئے ہین ایہہ جانن لئی تُہانوں ٹی وی اُتے پیش کیتا گیا آئی ایس آئی دے اک گذریل افسر کرنل امام دا انٹرویو دیکھنا چاہیدا ہے۔ ایہہ افسر افغانستان وچ کیتیاں گئیاں کاروائیاں نال جُڑیا ہویا سی۔
فوجی منصوبہ بندی دے شکار اس لکھاری نال اک گل بات وچ آئی ایس آئی دے گذریل مُکھی لیفٹیننٹ جنرل جاوید اشرف قاضی نے دسیا کہ اوہنے آئی ایس آئی وچوں کئی ایہو جہے افسر کڈھ دتے سن، جیہڑے پاکستان دی سلامتی دی قیمت اُتے آپنیاں نجی لڑائیاں لڑدے رہندے سن۔ جنرل قاضی توں پہلے مُکھی جاوید ناصر اک جہادی جرنیل سن۔ اوہ جہاد نوں پاکستان توں باہر دُنیا بھر وچ برامد کرن وچ یقین رکھدے سن۔ ١٩٩٠دے شروع وچ اوہناں دی مہم جوئی توں دُکھی ہو کے امریکہ نے پاکستان نوں اک ات وادی دیس اعلان کرن دی دھمکی دے دتی سی۔ لیفٹیننٹ جنرل جاوید ناصر اتے کُجھ ہور جہادی افسر اُوس ویلے خورے اوس مہم جوئی دا شکار ہو گئے سن، جیہڑی پاکستان دی اوس ویلے دی سیاسی اتے فوجی لیڈرشپ نے بنائی سی۔ پر جے سرکار دی اجیہی کوئی پالیسی نہیں سی، تاں اس گل دی آس موجود ہے کہ اس طرحاں دے نجی جہاداں دی سکیم آئی ایس آئی دے افسر آپ بناؤندے ہین۔
دُنیا دی ہر خُفیہ ایجنسی نوں بھاویں آپنے وچ کٹڑ قسم دے جہادیاں دی ہوند نال نبڑنا پیندا ہے، پر اس قسم دے ورتارے اُتے قابو پاؤن لئی سخت کاروائی کرن دی لوڑ ہے۔ کارندیاں اتے افسراں اُتے کرڑی اکھ رکھی جاوے اتے اوہناں نوں آپنی ہر کاروائی لئی جوابدہ بنایا جاوے۔ پر جے بھلک وچ ڈھل دتی جاندی رہی تاں حالات بڑی آسانی نال قابو توں باہر چلے جان گے۔ معاملیاں نوں اُلجھائی رکھنا، پاکستانی سرکار دی پُرانی عادت ہے۔ اوہ آپنیاں باہرلیاں اتے گھریلو مصلحتاں دی خاطر آپنے جہاد دے ہتھیار نوں کُھلا رکھنا چاہوندی ہے۔ اُوس دی اس ملغوبہ پالیسی نے اجیہی حالت پیدا کر دتی ہے کہ آئی ایس آئی دیاں کاروائیاں اتے پاکستانی سرکار دیاں پالیسیاں فوجی سکیماں وچ کٹڑ جہادی عنصراں اتے اصل فوجی افسراں دی پچھان کرنی اوکھی ہو گئی ہے۔
