پاکستانی مؤرخ عائشہ جلال ٹفٹس یونیورسٹی امریکہ دے شعبہ ساؤتھ ایشین اینڈ انڈین اوشین سٹڈیز دی ڈائریکٹر ہین اوہناں دیاں لکھتاں دی حالیں چھاپے چڑھی کتاب " پارٹیزن آف اللہ، جہاد اِن ساؤتھ ایشیا" وچ برصغیر دے مسلماناں دی تاریخ دے کجھ ہور گُجھے پکھاں توں گُھنڈ چُکیا اے۔
پورا وسیب تے سماج پچھل پیریاں دے اُبھار توں متاثر ہویا اے۔ ایس وارے وچ زنانیاں چوکھیاں پھٹڑ ہویاں ہین۔ اوہناں نوں وسیب دے نشان دے طور تے ویکھیا جاندا ہے۔ ایہہ لازمی ہے کہ قرآن کیہہ آہندا اے تے اساں اسلام دے ناں تے کیہڑیاں پابندیاں لائیاں ہین تے سماجی کیہہ نیں۔ بتھیریاں پابندیاں بوہتیاں قبائلی رِیتاں ہین ایس نوں مذہب نال نہیں جوڑنا چاہیدا۔ایہی خاص گل پاکستان دے صوبہ سرحد وچ ہورہی ہے۔
ایہہ وی سچائی اے پئی کئی مسلمان سوانیاں اپنی مرضی نال ون سونے نقاب کردیاں ہین لہندے دے مُلکاں وچ پورے "برقعہ" توں لے سکارف تائیں چنگا بھلا فرق ہے۔ اوہ ایہہ مذہبی اتے رہتلی پچھان دے وِکھالے لئی کررہیاں نیں۔ فرانسیسی حکومت دا جواب تے ترکی وچ سکارف پاون والیاں مسلمان زنانیاں نال سختی اے۔
قرآن وچ "حیا" دا ذکر اے پئی ایس وچ ایہہ نہیں دَسیا پئی کِناں کُو تے کیہہ پایا جائے۔ ایہہ بوہتا سگُھڑ پُنا اے۔ دوجی گل "حیا" لیڑیاں وچ نہیں ہوندی سگوں ذہنی ورتارا اے۔ ایہنوں ڈونگھی اکھ نال ویکھن دی لوڑ اے۔ ایہہ کٹڑ اِسلام اتے کٹڑ لہندے وچکار ٹکراء نہیں۔ ایہہ غلط بیانی ہے۔ ایہہ وسیب اندر دی جدوجہد ہے۔ ایہہ وسیبی روح اتے پچھان واسطے جدوجہد ہے۔
اک بَنے ایہنوں مادی رہتل، بھوئیں دی معاشی سیاست نال جوڑیا جاندا ہے۔ پاکستان دے سرحدی صوبے وچ مقامی جواناں نوں فرنٹیئر کانسٹیبلری توں دُونی تنخواہ دِتی جاندی ہے۔ میں جہاد دے نطریئے توں انکاری نہیں ہاں پر حقیقت ایہہ اے پئی اوس علاقے وچ طالبان پوست دی رقم لا رہے ہین۔ اوہناں لئی جہاد بیوپار اے۔
جہاد ،لہندے دے سٹریٹیجی ایکسپرٹ دے بنائے ہوئے توں کتھوں ودھ گھنجلدار شے اے۔ ایہہ کافراں خلاف صرف جنگ نہیں۔ مسلماناں دے اپنے وِچکار جہاد دے معنیاں تے چنگی چوکھی بحث ہورہی ہے۔ اکھر جہاد دا آدری اتے روحانی پکھ اکھوں پروکھے کیتا جا رہیا اے۔
