15 اگست نوں جدوں ہندوستان برطانوی راج توں آزادی دا جشن منا رہیا سی اوسے دِن کشمیری ہندوستان توں آزادی دے دیہاڑے دی نینہ رکھ رہے سن۔ ایہہ دِن ہندوستان وچ بستی واد دے اخیر دی نشانی ہے ایہو اِی دیہاڑا وادی وچ ہندوستانی بستی وادی دی علامت اے۔
بطور اک لبرل میں لوکاں دیاں سدھراں دے خلاف اوہناں تےحکمرانی نوں ناپسند کردا ہاں۔ ایہہ سچ اے پئی قوم اُساری اک اوکھا تے گُنجھلدار کم ہے، شروع دی مزاحمت علاقائی سدھراں نوں اِک مک کرکے وڈی قومی پچھان دے سکدی ہے جیویں تامل وَکھیویں پسندی دا خاتمہ اک کلاسیکل مثال سی۔
میں کدی کشمیر دی اِک مکی بارے بوہت پر اُمید ساں، پر چھے دہاکیاں دی جدوجہد مگروں کشمیری وکھیواں پہلے توں کِناں ای ودھ جاپدا ہے۔ ہندوستان کشمیر نوں نال رَلائی رکھنا چاھوندا اے، ناں کہ کسے کالونی ہار حکومت کرے۔ ہندوستان وچ برطانوی راج تے کشمیر وچ ہندوستانی راج مینوں ہُن بہوں اِکو جیہے لگدے نیں۔
بتھیرے ہندوستانی آکھدے نیں پئی کشمیر قنونی طور تے اودوں ای اٹوٹ انگ بن گیا سی جدوں ریاست دے مہاراجہ ہوراں نے رلن دے سمجھوتے اُ تے دستخط کیتے سن۔ ہائے اوئے، ایہو جیہی قنون دانیاں اودوں پُٹھیاں پے جاندیاں نیں جدوں زمینی حقیقتاں بدل جاون۔ ہندوستانی بادشاہاں، شہزادیاں سَنے مغلاں نے برطانوی راج نال سمجھوتے کیتے سن پر ایہہ کاغذ اودوں غیر اہم ہوگئے جدوں ہندوستانیاں نے آزادی دی لہر شروع کردِتی سی۔
برطانیہ دا لَمے چر تائیں ایہو ای زور رہیا پئی ہندوستان اوہدی سلطنت دا اٹوٹ انگ اے، تاج وچ جَڑیا نَگ اے، جیس نوں کدی نہیں چھڈیا جاوے گا۔ سامراجیت کِنے دہاکایاں تائیں ایس توں انکاری رہی۔ مینوں ڈر اے اسیں وِی کشمیر یاں نال ایہوای انکاری کر رہے آں۔
مہاراجہ دا سمجھوتہ سیاسی طور تے سچی کہانی دے نال نال تُردی تباہی نوں اکھوں پروکھے کررہیا اے۔مسلم اکثریتی کشمیر تے اک ہندو راجے دی حکمرانی ایویں ای جیویں ہندو اکثریتی جونا گڑھ تے اک مسلم نواب دی حکمرانی سی۔ ہندو راجہ ہندوستان نال رَل گیا تے مسلم نواب پاکستان نال۔
ہندوستان دا دعوٰی ہے پئی کشمیردی ہندوستان نال رَلت مقدس سی تے فیر اوہنے جوناگڑھ دی پاکستان نال رَلت نوں نہیں منیا۔ ہندوستان نے جوناگڑھ وچ فوج لاہ دِتی ایویں جیویں پاکستان نے کشمیر وچ فوج گھلی۔ فرق صرف ایناں سی پاکستان کول جوناگڑھ وچ فوج گھلن دا جواز نہیں سی جدکہ ہندوستان سری نگر وچ اپنے فوجی لاہن وچ کامیاب ہوگیا ۔ جوناگڑھ دا نواب پاکستان نٹھ گیا جدکہ کشمیری مہاراجہ اوتھے ای ٹِکیا رہیا۔ ہندوستان دے جوناگڑھ تے کشمیر اُتے دُوہرے معیار ساہ گھوٹو سن۔
تہاڈا کیہ خیال اے پئی جونا گڑھ دے لوک چھے دہاکیاں تیکر کھِلری پاکستان دی جائزکوششاں مگروں پاکستان نال رَل جاندے؟ نہیں ؟ فیر کیہہ تہانوں پَکا بھروسہ ہے پئی کشمیری آزادی دی منگ مُکا کے ہندوستان دا انگ بن جاون گے؟
برطانیہ ہندوستان وچ کِسے سدے بِناں آیا سی۔ پر ایہدے اُلٹ مشہور کشمیری سیاستدان شیخ عبداللہ نے ہندوستان دی حمایت استصواب رائے دا پَک کروان تے کیتی سی۔ لیکن اوہدے دِل وِچ کشمیر دی آزادی سی فیر چھیتی اِی اپنے ایس ٹیچے نوں پورا کرن تے تُرپیا۔ اوہنوں نہرو نے جیل وچ پا دتا جیہنے کشمیری رضامندی دے سمجھوتے دا مُکمل ہون دا اعلان کردتا جیس واسطے ہُن کسے استصواب رائے دی یقین دہانی دی کوئی لوڑ باقی نہیں رہی۔ حقیقت ایہہ اے پئی کشمیر وچ مسلم بہوں گنتری نوں رَلا کے رَکھنا اڈرا سی جد کہ ہندوستان اک سیکولر مُلک سی جیس نے اپنی شہریاں نوں جمہوریت راہیں طاقتور بنایا۔ ہرکھ والی گل اے پئی کشمیر وچ جمہوریت چھ دہاکیاں تیک اک ناٹک رہی۔ خرابی 1951ء وچ شیخ عبداللہ توں شروع ہوگئی سی جد اوس نے سارے وَیریاں دی نامزدگی دے کاغذاں نوں ناں منظور کردِتا اِنج 75 سیٹاں چوں 73 بلامقابلہ جِتیاں۔ جمہوریت دی ایس ٹُٹ بھج دا مجرم نہرو سی۔
اِنج اِی ریاستی چوناں وچ وِی نویں دِلی توں نامزد کیتے گئے آگوواں دے پَکھ وچ دھاندلی کیتی گئی۔ صرف 1977 ء دِیاں چوناں صاف نتارویاں سن جیس وچ شیخ ہوریں جِتے۔ پر اوہ کجھ ورھیاں مگروں چلانا کرگیا، 1988 ء دِیاں چوناں وچ فیر دھاندلی ہوئی۔ جیس نال وَکھیویں پسندی دا چنگاڑا تُردا تُردا اج ایناں طاقتور ہوگیا اے۔
بوہتے ہندوستانی وادی وچ لَمے چرتائیں رہن والے امن وَل سینت ماردیاں آکھدے نیں پئی وَکھیویں پسند مُٹھ جِنے لوکاں دا رولاگولا اے۔ پر راج سمے وی گاندھی دی لہر لَمے ویلے تیک چُپ رہی سی جیس وچ پنجاہ کروڑ ہندوستانیاں چوں بھورا کُو لکھ رلتی سن۔ اک لَکھ لوک 1942 ء دی "چھڈ دیو ہندوستان لہر" نال رَلے سن، پر پنجھیہہ لَکھ نے سلطنت دے شان رُتبے واسطے لڑن لئی برٹش انڈیا آرمی وچ نوکریاں کرلئیاں سن۔
ایہہ بھکانا ایہہ دَس پاؤندا اے کہ بوہتے ہندوستانی صرف نوکریاں تے چنگی حیاتی ٹپاون دے چاہیوند سن۔ راج نے مُلک وچ دنیا دا سبھ توں وڈا ریلوے تے نہری جال وِچھایا سی۔ ایہہ وی کہیاجاندا اے پئی بتھیرے ہندوستانی معاشی ترقی نال مطمئن سن، تے ایہہ آزادی دی منگ بھورا کُو لوکاں دا رولا سی۔ ایہہ کشمیری حقِ آزادی بارے ہندوستانی سرکار دا سِدھا سانہواں جواب اے۔
میں ودھا چڑھا کے نہیں گل کر رہیاں، پر کشمیر وچ ہندوستانی حکمرانی کلاسیکل بستی وادی ورگی نہیں ہے۔ ہندوستان نے کشمیر وچ چوکھی رقم لائی ہے ناں کہ راج وانگوں ریوینیو کڈھیا۔ کشمیر راج وارے سبھ توں غریب ریاست سی پر ہُن غربت دا دَر (شرح) پورے ہندوستان چوں سبھ توں گھٹ اے۔ ایہہ کھُلے ڈُھلے شہر حق دا چَس مان رہے ہین جو راج نے کدی نہیں دِتا۔ کجھ 1977ء ، 1983ء تے 2002ء دِیاں چوناں بھرویاں نتارویاں سن۔
ہندوستان کشمیر نوں رَلانا چاہندا اے ناں کہ بستی وادی حکمرانی۔پر کشمیری آزادی توں اَڈ کجھ نہیں منگدے۔ ساڈیاں نیک نیتاں توں اڈ ایس حکمرانی نوں کد توں چنگا نہیں مندے، ایہنوں کالونی ازم نال رَلاندے نیں۔
اسیں کشمیریاں نال استصواب رائے دا چھے دہاکیاں پہلاں وعدہ کیتا سی۔ ہُن ایہناں تِناں چوں اِک کم کرنا ہووے گا، آزادی، پاکستان نال رَلنا یاں فیر ہندوستان نال۔ بوہتا پک اے پئی وادی آزادی نوں چُنےگی۔ جموں ہندوستان نال رہنا چاہوے گا خورے لداخ وی۔ ہُن کشمیریاں نوں فیصلہ کرن دیو، ناں سیاستدان ناہیں ہندوستان تے پاکستان دی آرمی نوں۔
