اجوکی سرکار دا مُلک نوں چمبڑیاں بھیڑیاں بیماریاں دے علاج کرن د ی تھاں ایس دا میہنا پچھلیاں نوں دیون تے زور اے۔ اِنج جاپدا اے اوہناں کول ناہیں ہمت اے تے ناہیں اوہ اینے جوگے نیں ۔
پی پی پی تے پی ایم ایل این ایکے نوں حکومت بنائے پنج مہینے لنگھ گئے نیں۔ اودوں دے ایہہ دونہاں مسئلیاں
1۔ آمریت نوں جڑوں پُٹ کے "اصلی" جمہوریت لیانا تے
2۔ معزول ججاں نوں بحال کرکے آزاد عدلیہ دی یقین دھانی
دی ودھ چڑھ کے تبلیغ کررہے نیں۔
ایہدے وچ کوئی شک نہیں کہ جنرل مشرف نے اکتوبر 2002 ء تیکر اک آمر ہار کھُل ڈُلھ کے پاکستان تے حکومت کیتی فیر پی ایم ایل کیو ورگی سویلین حکومت وچ پچھانہہ رہ کے۔ پر پی پی پی تے پی ایل ایم این ایکے دے حکومت پھڑن مگروں اوہ آمر ہار کم کردا نہیں لگیا۔ صدر کول آئینی بحران ویلے قومی اسمبلی نوں توڑن نالے کجھ بندیاں نوں لاون دا وی اختیار سی(اوہنے ایہہ کسے ویلے نہیں ورتیا) پر اوہ کم وی وزیراعظم دی ہدایت توں بِناں نہیں کرسکدا سی۔
فیر آمریت کتھے سی؟ جیکر صدر ایہناں پنج مہینیاں وچ اپنی مرضی کردا تے ایہہ وزیراعظم یوسف رضا گیلانی دے کہن تے ہوندا تے کسے وی طرحاں اوہدے ایہہ آمرانہ کم صدر دے کھاتے نہیں پیندے ہین۔
جنرل مشرف ہُن صدارت چھڈ چُکے ہین۔ مُلک دے چوکھے اُگھے بندے اوس دے جر ماں تے ٹرائل کروانا چاہوندے نیں۔ ایہہ گل غیر منطقی تے ناکارہ اے۔ جُرم اودوں ہوندا اے جدوں قنون نوں توڑیا جاوے۔ قنون تے آئین ایہہ ہین جو سپریم کورٹ نے اپنے اخیرلی پڑچول تے آکھدی اے کہ جنرل مشرف نوں اوہدے اکتوبر 1999ء دے تختہ اُلٹن یاں ایمرجینسی لاون، ودھیر ججاں نوں معطل کرن، 3 نومبر 2007ء نوں آئین وچ ترمیم کرن اُتے مقدمہ نہیں چلایا جاسکدا کیونجے اوہدے ایہناں ساریاں کماں نوں سپریم کورٹ آف پاکسان نے جائز من لیا سی۔ ایہناں نوں جرم نہیں آکھیا جاسکدا۔
عام پالیسیاں تے کیتیاں حرکتاں سُجھ وانجھیاں تے قومی مفادات واسطے خطرناک ثابت ہوئیاں۔ غلط پالیسیاں سیاسی ہوڑ متی نیں ناں کہ جُرم۔ ویلے ویلے سِر کئی مُلکاں دِیاں حکومتاں دے کم مگروں غیر آئینی یاں ایتھوں تیک غیر قنونی لگدے ہین۔عدالتاں اوہناں نوں ڈَک دیندیاں نیں۔
9 مارچ 2007 ء نوں چیف جسٹس نوں ہٹاون ویلے جنرل دا خؤرے ایہو اِی خیال ہووے پئی اوہ ایہہ کم اپنے اختیارات دے اندر رہ کے کر رہیا سی۔ سپریم کورٹ نے ناں کردِتی پئی اِنج نہیں۔ اوہنے عدالت دے فیصلے نوں منیا تے چیف جسٹس اپنے کم تے واپس آگئے۔ مشرف نے یقیناََ اک ناانصافی کیتی، پرایس نوں جُرم مِتھنا تے اوہدے کارن اوس نوں جیل دینا، اوکھا اے۔
مشرف تے ٹرائل چلاون نال لوکائی نوں کجھ چنگا نہیں مِلے گا۔ ایس نال اوہناں نوں صرف اک ہور ڈرامے وچ کھُبیا رکھیا جاوے گا تے وزیراعظم گیلانی تے اوہدے سر پینچ آصف علی زرداری نوں مُلک دے حقیقی مسئلیاں نوں اکھوں پروکھے رکھن دا بہانہ رہوے گا۔
نواز شریف چاہوندے ہین پئی معطل ججاں نوں اگلے تھوڑے دِناں وچ نیشنل اسمبلی وِچ مَتے (قرارداد) مگروں بحالی لئی اک ایگزیکٹو آرڈر دی لوڑ اے۔ زرداری ہوریں کہندے نیں اوہناں نوں ایہدے وچ "طریقہ کار" طے کرن لئی ہور سوچن دا ویلا چاہیدا اے۔ اوہنے بینظیر دے جیوندیاں حکمرانی تے سیاست دا نہیں سوچیا سی۔ پر یقینن بینظیر دے قتل تے اپنی پی پی پی دے شریک چئیرمین بنن مگروں ایس تے سوچن اوس دا فرض بن گیا۔ بی بی نے کھُل کے کہیا سی پئی جج بحال ہون گے۔ پر زرداری ہوراں نوں ایس تے سوچن تے طریقہ کار اُلیکن تے اٹھ مہینے لگ گئے نیں۔
اصل وچ کوئی طریقہ کار ہو اِی نہیں سکدا جیس تے گوہ کیتا جاوے۔ شریف صاحب اسمبلی دا اِک متا تے اک ایگزیکٹوآرڈر چاہوندے نیں۔ جیکر اِنج ہو جاندا اے تے فیر ایہہ گھٹ جاپے تاں فیر اسیں سوچ سکدے ہاں کہ کیہہ کیتا جاسکدا اے۔
مینوں پک اے پئی زرداری ہوریں سِدھا سانہواں ججاں دی بحالی نہیں چاہوندے، اوہ ایہہ اودوں اِی کرن گے جدوں اوہنوں ویلے دے دباء ہیٹھ ہور کوئی چارہ ناں ہووے گا۔
جنرل مشرف چلا گیا اے۔ ہُن جج بحال ہوجانے چاہیدے نیں کیونجے اسیں پیڑاں بھرے بحران وارے ایہدا وعدہ کیتا سی۔ ایہہ قوم تے اوس دی حکومت نوں پچھانہہ توں نکلن دا ویلا اے، اگانہہ تَکو تے ودھو۔ اوکھے فیصلے تے مہماں اجے کرنیاں ہین۔ اِک مک ہوکے بھرویں طاقت نال کھاڑکواں نال نِبڑن دا کم اے۔
فیر بلوچستان وچ ودھدی ہوئی بغاوت ہے۔ ایہہ مُلک بنن مگروں ویلے ویلے سر چکدی رہی تے ایہی کوئی نِکا مسئلہ وی نہیں۔ ایس نے مُلک دی علاقے دی سالمیت نوں بہوں بھیڑا نقصان پہنچایا اے۔ گیلانی ہوریں پہلیاں ہار دَسی جا رہے نیں کہ اوہ بلوچ لوکائی دے احساس محرومی خاص کر اپنے وسیلیاں دی انتظامیہ تے اپنے معاملیاں چوں باہر رکھن دا احساس نوں گھٹاون دے جتن کررہے ہین۔ لیکن اج دی تاریخ تائیں اوہناں ایس پاسے کوئی پیر نہیں پُٹیا۔
بلوچ آگو تے دوجے چھوٹے صوبیاں دی سیاسی اشرافیہ 1940ء دے لاہور مَتے مطابق دِتی جاون والی صوبائی خودمختاری دی منگ کررہے ہین۔ مُلک دی ہر حکومت سَنے اجوکی حکومت نے وار وار بوہتی توں بوہتی صوبیاں نوں خودمختاری دیون دی اجازت دا وعدہ تے کیتا پر ایہنوں لاگو کرن واسطے کسے نے کوئی کم نہیں کیتا۔
صوبائی خودمختاری ایس مُلک دے وفاق دے طور تے رہن لئی لازمی اے تے ایہہ ساری ممکن اے۔ ایہہ دینی بندی ہے جیکر غیر ضروری ہفڑاتفڑی توں بچنا اے۔ ایہہ وی خیال رکھنا چاہیدا اے پئی وسیبی وکھو وکھ نسلی جتھیاں دی لوکائی وِچکار سیاسی اِک مکی نوں قائم رکھن وچ بوہتیاں سینٹرلائزڈ ریاستاں ہر پاسے ناکام ہوچکیاں ہین۔ ڈی سینٹرلائزیشن اِی بھلی اے۔
مُلک نوں پیش مسئلیاں دا حل دوجیاں وانگوں اوکھا نہیں ہے۔ ایہناں نوں مُکایا نہیں تے گھٹ ضرور کیتا جاسکدا اے۔ ساڈے بتھیریاں لوکاں دی حیاتی نوں سُکھ ونڈیا جاسکدا اے جیکر خوراک، بالن نوں چُھوٹ دے کر قیمتاں گھٹ کردِتیاں جاون۔ ایس کم واسطے رقم لئی ہور قرضے دی لوڑ نہیں سگوں دوجیاں کھیتراں چوں بچت کیتی جاسکدی۔ دھیان کرو ساڈے کول ایٹمی ہتھیاراں دا خزانہ اے تے ہندوستان نال کسے وڈی جنگ داکوئی خطرہ نہیں تے اِنج دفاعی خرچے چنگے بھلے گھٹ کیتے جاسکدے نیں۔
کوئی نہیں کہندا پئی گیلانی تے اوہناں دے سنگیاں کول لوکائی دی انت لوڑیندی نوں مُہیا کرن لئی عقل تے ارادہ نہیں۔ مینوں آس اے پئی اوہ دوجیاں شیواں نال چمبڑے نہیں رہن گے تے فطرت تے چلدے رہن دین گے۔
