پاسے رہیے یاں مداخلت کریئے؟ زرداری نے اسٹیبلشمنٹ نوں سوچیں پا دتا
شاہین صہبائی
August 29th, 2008
اسلام آباد وچ طاقت دے اہم مرکز وچ، آصف زرداری ولوں ایوان صدر تے قبضے دے جتناں تے اک وڈے ڈر دا احساس ودھ رہیا ہے۔ ڈر زرداری دے صدر دا چون لڑن تے نہیں اوہدے سبھاء تے ہے جیہڑے داء اوہ سیاسی ٹیچے پورے کرن لئی کھیڈ رہیا ہے۔ زرداری ولوں اتحادیاں نوں پچھانہہ چھڈ کے صدارتی چون لئی اگے ودھن دے اک پاسڑ فیصلے تے صدر بنن لئی ہر داء دپا مارن نال شروع ہوون والی سیاسی کھیڈ بارے میں اسلام آباد وچ ساریاں دھراں نال وچار وٹاندرا کردا رہیاں۔
ایہدے وچ کوئی شک نہیں کہ اپنے بندیاں نوں وزیر اعظم تے دوجیاں اہم عہدیاں تے بٹھاؤن تے پیپلز پارٹی دے اہم آگواں نوں کندھ نال لاؤن تے اپنے باہر بیٹھے سجناں نوں پردھان بناؤن نال اوہدا حوصلہ ودھیا ہے۔ اک چونویں پارٹی دے پردھان دے طور تے اوہدی جمہوری ساکھ نوں ہر کوئی منندا ہے پر زرداری دی ذاتی ساکھ اک وڈا مسئلہ بن گئی ہے۔
مثال دے طور تے مینوں بڑے بھروسے دے خبری وسیلیاں نے دسیا کہ زرداری نے اپنے سیاسی سنگیاں نوں ایہہ آکھ کے دھوکا دتا کہ کئی سودیاں وچ اوہ اسٹیبلشمنٹ ہتھوں ججاں، اچیچا چوہدری افتخار دی بحالی بارے مجبور ہے۔ مینوں کھل کے دسیا گیا ہے کہ ایسی کوئی گل ہے ای نہیں۔ کسے نے وی اوہنوں ایہہ نہیں آکھیا کہ ایہہ کر تے ایہہ نہ کر۔ایسے طرحاں ای صدر بنن دے فیصلے دا وی کسے نوں نہیں دسیا گیا جیہدے پاروں متعلقہ حلقیاں وچ پریشانی پیدا ہوئی۔
زرداری اہناں سیاسی قلابازیاں دیاں دلیلاں دیندیاں کہندا ہے کہ اوہ اوہناں طاقتاں نوں مطمئن کر رہیا ہے جیہناں مشرف نوں سدھے سبھاء گھر گھلن وچ ہتھ ونڈایا تے سیاست وچ ہر کارے دا نہ تے ویروا کیتا جا سکدا اتے تے نہ ای نیڑلے سنگیاں نوں کجھ کھل کے دسیا جا سکدا اے۔
اسلام آباد وچ اک وچار ایہہ ہے کہ اوہنے کئی کماں نوں اکواری ہتھ پا لیا ہے تے اوہناں نال اکلے نجٹھنا سوکھا نہیں۔ اک سینئر تجزیہ کار دا آکھنا ہے کہ اک بندے دا تماشہ بہتا چر نہیں چلدا کیوں جے اک بندہ عملی طور تے پارٹی دا پردھان، عملی وزیر اعظم، صدر، معیشت دان تے سیاسی ماسٹر مائنڈ نہیں ہو سکدا۔ اکو بندے دی ایہہ سارا کجھ کرن دی سوچ ملک لئی تباہی والی ہے۔
سیکیورٹی اسٹیبلشمنٹ وچ ایہہ فکر ہے کہ اوہ ایہہ کیوں کر رہیا ہے سگوں ایہہ ہے کہ اوہ کر کیہ رہیا ہے؟ فوج سیاسی معاملیاں توں اُکا ای دور نہیں تے بڑی حد تیکر باہر آ گئی ہے کہ سیاستدان سر جوڑ کے بیٹھن تے سارے مسئلے نبیڑن تے چنگیاں پالیسیاں بناؤن۔ جنرل کیانی ایہہ گل کئی واری آکھ چکے ہین کہ فوج سیاستداناں دے مگر ایس شرط تے چلن لئی تیار ہے کہ اوہ پالیسیاں دی ذمے واری لین تے اوہناں دی نیک نامی یاں بدنامی، کامیابی یاں ناکامی وچ بھائیوال بنن۔
ایہہ سنیہا نجی طور تے گھلیا گیا ہے پر جدوں پرویز مشرف نوں ایوان صدر چھڈدیاں گارڈ آف آنرز دتا گیا تے لوکائی نوں ایہہ وی سنیہا دتا گیا کہ اوہنوں کجھ نہ آکھیا جاوے۔ سدھی گل ہے کہ ایہہ سنیہا اوس اک بندے نوں بچاؤن لئی دتا گیا سی جیہڑا ماضی دا انگ بنن جا رہیا سی۔
بجائے ایہدے کہ ساریاں سیاسی ستھاں نوں اک مُٹھ کر کے حساس سیکیورٹی تے معاشی مسئلیاں نوں نبیڑیا جاندا، زرداری دی 'مارو تے نس جاؤ' ورگی سیاست نے سیاسی تانی نوں انج کھلاریا ہے کہ ہر تند کھل گئی ہے۔ سارے سیاسی کلاکار تے بھنڈ راتوں رات ات دے سیاسی اثر والے ہو گئے نیں تے اقتدار دا توازن، بلیک میلنگ تے ہارس ٹریڈنگ دے مُل اسمانیں جا لگے نیں تے ایس خرابے وچ مسئلیاں نوں اچن چیتی نبیڑن دی لوڑ وی اکھوں پروکھے کر دتی گئی ہے۔
ایہہ ٹٹ بھج اینی کالھی وچ ہوئی ہے کہ کئی لاماں تے معاشی تے سلامتی دی جنگ لڑن والیاں طاقتاں نوں لوڑیندی پکی تے اک مُٹھ حمایت غائب ہو گئی ہے جیہدے نال اہناں طاقتاں دے طور بھوں گئے نیں تے اوہ خطرے دی حالت وچ نیں۔ اہناں وچوں کجھ لاماں مثال دے طور گھروکی ات واد نال جنگ تے صوبہ سرحد سنے فاٹا تے اُتری علاقیاں وچ باہرلے ملکاں دی لت اڑائی ڈکن دی جنگ وچ اسٹیبلشمنٹ نوں جاپدا ہے کہ ہن گنواؤن لئی ویلا نہیں رہیا تے اوہ ویلا نیڑے آ گیا ہے جتھے ساڈا لایا جاون والا پورا واہ وی اکارت جاوے گا۔
سیکورٹی دے معاملیاں وچ اک اچ پدھری افسر نے بڑا ڈراؤنا نقشہ کھچیا ہے کہ جے ساڈیاں فوجاں نے سوات یاں فاٹا وچ سیاسی حمایت دی تھوٹ پاروں لڑنوں نانہہ کر دتی تے فیر کیہ ہووے گا تے طالبان نوں کون روکے گا۔ ایسے طرحاں اک اچ پدھری بیوروکریٹ نے دسیا کہ حالات اینی چھیتی بدل رہے نیں کہ سارے کم دے بندے ملکوں نس رہے نیں۔ تاجر برادری نے پہلوں ای سرمایہ کاری ٹھپ کر دتی ہے تے ڈالر بلے لگ رہیا ہے۔
پیپلز پارٹی دے آگو مفلوج نیں تے اینی جوگے نہیں کہ اپنے پردھان دیاں پالیسیاں دا لوکائی تے میڈیا وچ دفاع کر سکن۔ بینظیر بھٹو دی قربانی والا کارڈ وی بڑی چھیتی اپنا اثر گنوا رہیا ہے تے لوکاں نے پچھنا شروع کر دتا ہے کہ کیہ بینظیر دی موت بے کار ای گئی۔ اوس اُچی پدھر دے مڈھ توں جدوں زرداری نے بینظیر دی موت مگروں پاکستان کھپے دا اعلان کیتا سی تے اوس ویلے سندھ سڑ رہیا سی، مگروں ہن لوکی پچھدے نیں کہ کیہ بی بی نے بلاوجہ جان دتی؟ ایہہ گھاٹے ول اک وڈا پینڈا ہے۔
زرداری ولوں شروع وچ چنگے کم کرنا ہن حکم چلاؤن تے اقتدار دے تکبر وچ بدل گیا ہے جیہدا وکھالا اوہناں دے پارٹی آگواں دے ساہمنے ہوندا ہے۔ اوہدی اک عادت جیہڑی کھل کے ساہمنے آئی اوہدا تجربہ اوہدے اہم اتحادی تے لوکاں نوں ہویا جیہڑی اوہدی آکھ کے مکر جاون والی عادت ہے۔ آکھ کے مکر جاون نوں اوہ سیاست کہہ دیندا ہے۔ جیس تھاں اوہ اپڑ گیا ہے اوتھے انج دی ہشیاری والی گھٹیا سیاست ناقابل قبول تے ناقال دفاع ہے۔
اک ایہو جہیا بندہ جیہڑا ایہہ کھل کے ثابت کردا ہووے کہ اوہ وعدے پورے نہیں کردا اوہ ریاست دا پردھان ہوون دا دعویٰ نہیں کر سکدا۔ زرداری جے چاہوندا ہے کہ اوہدی گل سنی جاوے تے اوہنوں اپنا ویہار چنگا کرنا پوے گا۔ ایہو جہیاں حرکتاں نال زرداری دی ساکھ مک گئی ہے۔ شریف برادران وی بھنبھل بھوسے وچ پئے گئے نیں تے اتحاد وچ رہنا چاہوندے نیں پر زرداری نے ہر بندے نوں وخت وچ پا دتا ہے۔
اسلام آباد وچ اک بڑے بھروسے دے بندے نے دسیا کہ جدوں اک اچ پدھری سفارت کار نے کجھ سنگیاں وچ بیٹھیاں ایہہ سنیا کہ زرداری صدارتی چون لڑے گا تے اوس زنانی نے سر پھڑ لیا کجھ چر سر ہلاؤندی رہی تے فیر ایہہ آکھیا، '' کیہ اسیں ہن صدر زرداری نال معاملے کراں گے؟''
زرداری نال وچار وٹاندرے وچ میں اوہناں آکھیا کہ اوہ صدارتی چون لڑن دا فیصلہ واپس لے لوے تے اوہنے پچھیا کیوں؟ میں آکھیا، '' کیوں جے تسیں ایہدے نال نبڑن جوگے نہیں۔ ایس گل نوں پچاؤناں کسے لئی وی سوکھا نہیں ہونا۔ جے تسیں ناکام ہو گئے تے سارا سیاسی نظام ڈبو دیو گے''۔ جدوں اوہنوں آکھیا گیا کہ ایہہ کم اوہ ساریاں دی صلاح نال وی کر سکدا سی تے اوہنے آکھیا کہ ''میرے سنگی جیہڑا مُل تارن لئی آکھ رہے سن اوہ بوہتا سی۔ اوہ ججاں نوں دو نومبر والی تھاں تے بحال کرن دی منگ کر رہے سن جیہدے نال ایم کیو ایم ناراض ہو سکدی سی تے سندھ وچ اوہدی حکومت ڈیگ سکدی سی۔''
ایہہ گل میرے منن وچ آؤن والی نہیں سی تے میں اوہدے نال بحث نہیں کیتی پر ایس تھاں تے اوہدا ایہہ وچار غلط ہے۔ جے سندھ وچ حکومت ڈھین دے ڈر نال اوہ سندھ وی اپنے جونیئر پارٹنر نوں جیہدی حمایت سندھ حکومت رکھن لئی لوڑیندی وی نہیں ہے، ناراض نہیں کرنا چاہوندا تے مرکز وچ اوہ کیویں اک وڈے پارٹنر نوں کڈھ سکدہے جیہناں دی اوہنوں مرکز وچ اپنی حکومت رکھن لئی لوڑ ہے تے جیہدے نال پورا ملک عدم استحکام دا شکار ہو سکدا ہے۔ کیہ سندھ دی حکومت پاکستان دی حکومت نالوں ودھ اہم ہے؟
پر مگروں مینوں پتہ لگا کہ جیہڑا بہانہ اوہنے بنایا سی اوہ جھوٹھا سی کیوں جے اوہ نواز شریف نوں ایہہ دسیا رہیا کہ جے ججاں نوں بحال کیتا گیا تے اے این پی ناراض ہو جاوے گی۔ اے این پی نے اوسے ویلے آکھ دتا کہ اوہ ججاں دی بحالی دے وعدے تے پکے نیں تے زرداری جھوٹھ بول رہیا ہے۔
ساکھ دے مسئلے تے زرداری نے بڑا فساد کیتا ہویا ہے۔ اوہ غیر ملکی میڈیا نوں دسدے نیں کہ جسٹس افتخار سیاست وچ پھس گئے سن تے فیر جیو ٹی وی نوں دسدے نیں کہ جسٹس افتخار نوں چھیتی بحال کر دتا جاوے گا۔ اوہدے وزیر اعظم نے پہلوں وعدہ کیتا کہ جج اک ہفتے وچ بحال کر دتے جاون گے جدوں ویلا لنگھ گیا تے آکھیا کہ جسٹس افتخار ججاں دے امام نے تے سارے جج بحال ہوون گے۔ کدوں؟ ایہہ نہیں دسیا ، خورے زرداری دے صدرر بنن مگروں۔
اوسے دن جدوں زرداری تے گیلانی ایہہ وعدے کر رہے سن تے وزیر قانون اک ہور ای گیت گا رہے سن کہ تن نومبر دے سارے کم قانونی سی، جسٹس ڈوگر قانونی طور تے پاکستان دا چیف جسٹس ہے تے دو چیف جسٹس نہیں ہو سکدے، مطلب جسٹس افتخار چوہدری بحال نہیں ہو سکدے۔ کیہ کوئی ایس بے ایمانی، دھوکے تے داء دی کوئی وضاحت کر سکدا ہے؟ کیہ ایسے طریقے نال ایوان صدر تے ایوان وزیر اعظم نوں چلایا جاوے گا؟
جس ویلے اتحاد ٹٹیا تے سیاسی نظام اپنی سخر تے سی تے ہن ایہہ ہیٹھاں ای آ رہیا ہے۔ زرداری جے اپنی ذہنی بیماری دیاں خبراں نوں غلط ثابت کردیاں ڈونگھا سوچ سکے تے فیصلہ کر سکے تے اوہ صورتحال نوں ہن وی بچا سکدا ہے۔ اوہنوں لازمی طور تے صدارتی چون توں پچھے ہٹ جانا چاہیدا ہے۔ نواز لیگ تے دوجے سنگیاں نال غیر جانبدار امیدوار لیاؤنا چاہیدا ہے۔ نواز گروپ نوں واپس لیاؤنا چاہیدا ہے کیوں جے اوہ واپس پرتن لئی تیار نیں۔ ستارہوں ترمیم مکا دینی چاہیدی ہے کیوں جے اوہ وعدہ کر چکیا ہے۔ ججاں نوں بحال کر دیوے تے جے اقتدار چاہیدا ہے کہ فیر وزیر اعظم یاں پچھے بیٹھ کے کردا ہے چھیتی حکومت ول ودھے۔
ایوان صدر تے قبضہ کرن دا جتن کر کے اوہنے اپنے ویریاں تے مخالفاں نوں ایس گل تے مجبور کر دتا ہے کہ اوہ رل کے اوہنوں روکن۔ اسٹیبلشمنٹ سوچاں وچ پئی ہے تے وچار وٹاندرا کر رہی ہے کہ کیہ ایس حد تیکر غیر جانبداری جیہدے نال ملک نوں گھاٹا پوے چنگا راہ ہے یاں صورتحال نوں ہتھوں نکلن توں ڈکن لئی مداخلت دی صلاح دتی جاوے؟۔
بھیڑی قسمت نال زرداری نے اوہناں نوں مجبور کر دتا ہے کہ اوہ چھیتی ایہہ فیصلہ کر لین۔
