پاکستان وچ بجلی پیدا کرن والیاں بوہت ساریاں کمپنیاں نے حکومت پاکستان تے ورلڈ بینک توں گارنٹیاں دی منگ لئی گل بات شروع کر دتی ہے۔ ایہدا مطلب ایہہ ہے کہ جدوں وی کوئی کمپنی پاکستان وچ بجلی پیدا کرن دا پراجیکٹ کردی ہے تے اوہدی گارنٹی ورلڈ بینک یاں حکومت پاکستان دیندی ہے۔ یعنی جے ایہہ ادارے اہناں کمپنیاں نوں واجبات دی ادائیگی نہ کرن تے یاں ورلڈ بنک ہرجانہ بھرے گا تے یاں پھیر حکومت پاکستان۔پاکستان وچ نوبت ایتھوں تیکر اپڑ چکی ہے جو اہناں کمپنیاں نے ضامناں توں واجبات دی ادائیگی دیاں منگاں شروع کر دتیاں ہین۔
ورلڈ بینک وچ ساڈے وسیلیاں موجب صورت حال بڑی خراب ہے۔ ورلڈ بینک نوں خورے اپنی پوری تاریخ وچ پہلی واری کسے ملک وچ دتی ہوئی ضمانت دا ڈنڈ بھرنا پوے۔ اوہناں دا کہنا ہے جو اخیرضمانتاں دی ادائیگی پاکستان لئی قرضہ ہی ہووے گا پر ورلڈ بینک نوں کدی انج دی صورت نال واہ نہیں پیا۔ ایس لئی ورلڈ بینک توں وکھ دوجیاں ایجنسیاں وچ وی الارم وج رہے ہین جو پاکستان وچ بجلی دا بحران بوہت وڈے طوفان دی دس ہے۔
ورلڈ بینک دے کجھ ہور وسیلیاں نے واشنگٹن وچ وزیر اعظم دے انرجی سیمینار دا وی بڑا مخول بنایا۔ اوہناں دا کہنا سی جو پاکستان وچ بجلی پیدا کرن والیاں کمپنیاں بوہت دوغلیاں تے منافق پالیسیاں رکھدیاں ہین۔ اوہناں نے سیمینار وچ پاکستان دی تعریف دے پل بنھ کے وزیر اعظم نوں خوش کر دتا تے دوجے پاسے ورلڈ بینک توں منگ وی شروع کر دتی جو پاکستان دی حکومت ایہہ واجبات دیون توں معذور ہے ایس لئی ورلڈ بینک ضامن دے طور تے ضمانتاں دی ادائیگی کرے۔ ایہو کارن ہے جووزیر اعظم دے سیمینار وچ دعوے تے وعدے تے وڈے وڈے ہوئے پر کسے کمپنی نے سرمایا کاری لئی پاکستانی حکومت نال رابطہ نہیں کیتا۔ جے انج ہویا ہے تے جناب پرویز مشرف، ٹھوس ثبوتاں سنے اہنوں کھول دیون۔
حیرانی دی گل سی جو پاکستان وچ بجلی دی لوڈ شیڈنگ دن بدن ودھدی ہی جا رہی ہے تے اجوکی حکومت حالات نوں چنگا کرن دی بجائے خرابی ول لے جا رہی ہے۔ ورلڈ بینک دے وسیلیاں نے جو کجھ سانوں دسیا اوہدے موجب صورت حال ایس لئی بھیڑی توں بھیڑی ہوندی جارہی ہے جو حکومت پاکستان یاں اوہدی واپڈا ورگیاں ایجنسیاں بجلی پیدا کرن والے اداریاں نوں واجبات دی ادائیگی نہیں کر سکدیاں ہین تے نتیجے وچ اوہ کمپنیاں ڈیزل خریدن دے قابل نہیں ہین۔ ایس لئی اوہناں نوں بجلی پیدا کرن وچ کوئی لابھ نہیں ہے۔ سگوں ماہراں دا کہنا ہے جو اوہناں لئی گھٹو گھٹ بجلی پیدا کرنا گھٹ گھاٹے دا سودا ہے کیوں جو بوہتی بجلی پیدا کرن لئی اوہناں نوں جیب توں بوہتا ڈیزل خریدنا پوے گا۔
دوجے پاسے ایہہ وی ہے جو حکومت دن بدن بجلی دیاں قیمتاں ودھاوندی جا رہی ہے تے بجلی بوہت گھٹ ورتن دے مگروں وی بل بوہت ودھ گئے ہین۔حالی تیکر ورتن والے ایہہ بل دے رہے ہین پر سوال پیدا ہوندا ہے جو ایہہ تگڑیاں رقماں جا کتھے رہیاں ہین؟ جے ایہہ رقماں بجلی پیدا کرن والیاں کمپنیاں نوں وی ادا نہیں کیتیاں جا رہیاں تے پھیر ایہہ کتھے ورتیاں جا رہیاں ہین۔ اہناں سوالاں دا جواب دینا حکومت تے اُچیچا جمہوری حکومت دا فرض ہے۔
عالمی اداریاں دا کہنا ہے جو بجلی دا مُل فی یونٹ گیاراں سینٹ یعنی تقریباََ ساڈھے ست روپئے ہونی چاہی دا ہے۔ حالی پاکستان وچ بجلی ست سینٹ یاں تقریباََ پنج روپئے فی یونٹ دتی جا رہی ہے۔ حکومت نوں اپنے پلیوں ڈھائی روپئے فی یونٹ سبسڈی دینا پیندی ہے۔ پاکستان وچ بجلی دا مُل ایس لئی وی گھٹ ہے جو پن بجلی نوں مفت سمجھدیاں ہوئیاں ساڈھے تن سینٹ وچ واپڈا نوں دتا جاندا ہے۔ عالمی ماہراں دا خیال ہے جو ایہہ غلط ہے کیوں جو انج ہور پن بجلی پیدا کرن لئی سرمایا جمع نہیں ہو سکیا تے پن بجلی دے منصوبیاں تے کم نہیں ہویا۔
اجوکی حکومت دی بے حسی سمجھوں باہر ہے ۔ کیہہ بحران نوں ایس لئی ودھایا جارہیا ہے جو تھرکول دے پروجیکٹ نوں اولیت دتی جاسکے؟ کیہہ ایہدے وچ مُڈھلے سیاست داناں دے ذاتی فیدے رلتی ہین جیہڑے ایس تباہی والی صورتحال دے ذمے وار ہین۔ایہہ اک سوال ہے جنہوں حل کرنا سوکھا کم نہیں ہے۔
