پرویز مشرف 18 اگست نوں صدر دے عہدے توں مستعفی ہوگئے ہین۔ پارلیمنٹ دے دو ہاؤسز تے چونہاں صوبائی اسمبلیاں دا انتخابی کالج 6 ستمبر نوں نواں صدر چُنے گا۔
کسے نوں ایہہ سوچنا ہووے گا پئی اوہ جس بندے نوں چُن رہے ہین کیہ اوہ آئینی وچ دَسی گئی نوکری لوڑاں تے پورا اُتردا ہے۔
صدر ریاست دا پردھان تے ریاست دے اِک مُٹھ ہوون دا نمائندہ ہوندا ہے۔ اوہنے کابینہ دے فیصلیاں دی تصدیق تے آئین سازی دی ہدایت کرنی ہوندی ہے۔اوہ اجیہے فیصلیاں تے مُڑ سوچن دا آکھ سکدا ہے پر مُڑ سُجھاء مگروں اوہی رہن پاروں ایس نوں قبولنا پیندا اے۔ ایہناں کماں وچ اوس نوں وزیراعظم دی ہدایت تے عمل کرنا ہوندا ہے۔
صدر قومی اسمبلی دا اجلاس سَد تے منسوخ کرسکدا اے، پارلیمنٹ دے دونہاں ایواناں دا اِکٹھا اجلاس کروان دا آکھ سکدا اے، آئینی بحران سمے قومی اسمبلی نوں توڑ سکدا ہے، نویاں چوناں دا حکم دے کے تھوڑے چر واسطے نگران حکومت لا سکدا ہے۔ پارلیمان دے منظور کیتے بِلز نوں قنون بنن توں پہلاں من سکدا ہے، مُڑ سوچن تے ویکھن لئی بِل نوں پرتاسکدا اے پر مُڑ پاس ہون یاں کسے بدلی (ترمیم) ناں ہون مگروں اوہناں مننا پیندا اے۔ اوہ قومی اہمیت دے مسئلے تے ریفرنڈم کروا سکدا جیس وچ "ہاں" یاں "ناں" وچ جواب چاہیدا ہوندا اے۔
اوہدے ہتھے چیف الیکشن کمشنر تے فیڈرل پبلک سروس کمشن دا چیئرمن لاون ، وزیراعظم نال صلاح مگروں صوبائی گورنر ، چیئرمین آف جائنٹ چیفس کمیٹی، آرمی، نیوی تے ایئر فورس دے چیف وزریراعظم دی صلاح نال لاون دا اختیار اے۔ اوہ پاکستان دا چیف جسٹس لاؤندا اے تے چیف جسٹس نال صلاح مگروں سپریم کورٹ دے دوجے جج لا سکدا اے۔ سپریم کورٹ نے ایس لوڑ دا اِنج مطلب لیا اے پئی صدر کول اجیہیاں تقرریاں دا کوئی اختیار نہیں ہے۔
صدر وفاقی پربندھ والے قبائلی علاقیاں (فاٹا) دا حقیقی سرپینچ تے مُختار اے۔ پارلیمانی احکامات ایتھے لاگو نہیں جد تیک صدر نوں اوس دی لوڑ نہیں ہوندی۔ اوہنوں اجیہے قاعدے بناؤنے ہوندے ہین جیہڑے ایہناں علاقیاں وچ امن تے چنگی حکمرانی واسطےچنگے لگن۔ صوبائی گورنر جتھے قبائلی علاقہ واقع ہے صدر دے ایجنٹ دا کم کردا ہے تے اوہدیاں حکماں تے عمل درآمد کرواندا اے۔
تبصرہ نگاراں جیہناں دا بوہتا زور ایہہ اے پئی صدر کول بوہتی طاقت ہے، بالکل غلط ہے۔ فاٹا توں وَکھ، اُتے بیان کیتے آئینی قوانین اصل وچ اوس دے اختیار تے روک ہوندے ہین۔ اوہدا صوابدیدی اختیار صرف دو عہدے تیک محدود ہے (اُتے دَس دِتا اے) ناہیں بوہتے طاقتور ہون دا وِکھالا نہیں ہین۔ اوہ وزیراعظم دے صوبائی گورنر لاون دے حکم نوں نہیں من سکدا پر اوہ صوبیاں دے رسمی سرپینچ ہوندے ہیں جیویں وفاقی دا صدر اے۔
صدر وزیراعظم نال صلاح کیتے بغیر سروس چیف لاؤندا اے پر وزیراعظم دا صدر دی چون نال رضامند ہونا ضروری ہے۔ تے ایویں وِی ججاں نوں لاون ویلے اوہ کوئی صوابدیدی اختیار نہیں رکھدا۔ اوہدی قومی اسمبلی توڑن دی طاقت58 )2( بی اودوں اِی ورتی جاسکدی جد ایہہ لگے پئی آئینی بحرانی لازمی ہوگیا اے۔ عدالت اوس دے حکم نوں کالعدم قرار دے سکدی ہے جدوں ایہہ وِکھے پئی ایہہ غلط ذاتی مفاد لئی ورتیا گیا۔ ایس توں ایہہ نتارواں اے پئی صدر اپنی من مرضی نال کجھ نہیں کرسکدا جد تیک وزیراعظم بہوں تابعدار یاں باہرلیاں دیاں گلاں وچ راضی ناں ہووے، صدر تد تیک بہوں اُگھڑواں نہیں ہوندا۔
جیویں اُتے بیان کیتا گیا اے صدر مُلکی ایکتا، مان تے آدر دا وِکھالا کردا اے۔ ایہدا مطلب ہے صدارتی عہدے لئی اجیہا بندہ ہونا ضروری اے جو کہ آدرجوگ ہووے جیس تے بھروسہ تے اعتماد ہووے۔ اوہ قومی اسمبلی دے ممبر بنن واسطے لوڑاں تے پورا لتھنا چاہیدا اے۔ آئین دے آرٹیکل 62 وچ ایہناں لوڑاں دا ایویں ذِکر اے پئی قومی اسمبلی دے الیکشن وچ حصہ لین والے بندے دا چنگاآدر تے دوجیاں نوں ایس تے بھروسہ ہووے۔ اوہ قومی اسمبلی دے ممبر بنن لئی لوڑاں تے پورا لتھدا ہووے۔ آئین دا آرٹیکل 62 اجیہی لوڑاں دی دَس پاؤندا اے پئی قومی اسملبی دا الیکشن لڑن دے چاہیوند دا چال چلن ٹھیک ہونا تے اسلامی تعلیمات دی ٹھکویں جانکاری ہونی چاہیدی اے۔ اوہ اِسلامی روایات نوں بھنن والا مشہور نہ ہووے۔ اوہنوں سیانا، نیکو کار، ایماندار، امین تے وعدے کی پاسداری کرن والا ہونا چاہیدا اے۔
صدارتی چوناں واسطے بتھیریاں لوکاں نے اپنے کاغذات جمع کروائے ہین سنے آصف علی زرداری دے جیہناں دے جِتن دے بوہتے امکانات ہین۔ ایس دی کوئی سوہ نہیں لگی آصف زرداری نے اجیہا عہدہ کیویں چُنیا جیہڑا روایتی تے اختیارات توں وانجھا ہے۔
میں 21 اگست دے اخبار وچ رپورٹ ویکھی ہے کہ نواب ذوالفقار علی مگسی ،گورنر بلوچستان ہوراں نے اپنے عہدے توں استعفٰی دے دِتا ہے پر زرداری ہوراں اوہناں نوں کم جاری رکھن دا آکھیا اے۔ اک دوجی روپورٹ مطابق نواب رئیسانی وزیراعلٰی نے اِسلام آباد جاکے زرداری ہوراں نوں مگسی دا استعفٰی ناں قبولن دا کہیا۔ جدکہ آصف زرداری کول کوئی منتخب عہدہ نہیں ہے گورنر دا استعفٰی قبول کرن توں اڈ کیہہ کرسکدا اے لیکن انج لگدا اے پئی اوہنے ایہو کجھ کیتا اوہ پچھلے پنجاں مہینیاں توں اپنی پارٹی دی بنی حکومت توں چلا رہیا اے۔ہریک نوں توقع اے پئی اوہ صدر پاکستان بن کے بلاروک ٹوک ایس کم نوں توری رکھے گا۔
اک دوجے پکھ دی وی گل کریئے زرداری ہوراں دا ایہہ کہنا پئی وعدے دی پاسداری کوئی ضروری نہیں، پاروں اوہ قومی اسمبلی دے ممبر بنن واسطے لوڑیندیاں تے پورا نہیں لتھدے۔ اوہنوں عقلمند تے چالاک ہونا چاہیدا اے۔
پی پی پی نے اوہدا صدارت واسطے نانواں دِتا اے جدکہ عوامی نیشنل پارٹی، ایم کیو ایم، جمعیت علماء اسلام تے دوجیاں صوبائی اسمبلیاں نے اوہدی امیدواری دی توثیق کیتی اے۔ میں ایہہ وِکھالا ویکھ کے دعوٰی نہیں کرسکدا پئی زرداری ہوراں حکومت تے شان وشوکت دِیاں وڈیاں اُچائیاں نوں چھوہن دی تانگھ اے۔ میں ایس ملک دی سیاسی تاریخ نوں پچھلے چالھی سالاں توں پڑھ رہیا ہاں۔ میرا خیال اے میں سبھ کجھ سمجھ چکیا ہاں۔ لیکن ظاہری طور تے پاکستانی سیاستداناں دے کلچر وچ ایک بھیڑی لِیک ہے جیس نوں میں ویکھن وچ ناکام رہیا ہاں۔
