ایہہ دن ہر ورھے آجاندا اے۔ ایس دن کیہ ہوئیا سی؟ میرا ویاہ ہوئیا سی۔ ویاہ دا دن ہک نہ مُکن والی لڑائی دے شروع ہون دا دن ہوندا اے۔ ایہہ لڑائی ساری حیاتی چلدی اے تے کدیں فائر بندی دا ویلا وی نہیں اوندا۔سائیں لُچا جنتی دا آکھنا اے جو ماں پے مُنڈے نوں جوانی چڑھیا ویکھ کے برداشت نہیں کرسکدے تے اوہنوں گولی مارن دی تھائیں کُڑی مار کے تھائیں مار دیندے نیں۔ مُنڈے دی حیاتی مُک جاندی اے تے باقی ہک لاش ریہہ جاندی اے جیہڑی ساری حیاتی ماں پیو دیاں سدھراں دا جلوس لے کے گھر بار دے کولھو دا ڈھگا بنی ریہندی اے۔کولھو دے ڈھگے دی سبھ توں وڈی ٹریجڈی ایہہ ہوندی اے جو اوہ سارا دن کئی سو کیلو میٹر دا پینڈا کچھ کے وی اوتھے دا اوتھے ای ریہندا اے۔ بیوی دا کولھو اوس نوں اگے جان ہی نہیں دیندا۔ بیوی ہک بوہڑ ہوندی اے تے میاں ہک کھوتی تے بھوں جھوں کے کھوتی بوہڑ تھلے ہی آن کھلوندی اے۔
پر ایہہ اودوں دی گل اے جدوں مینوں ویاہ دی گولی نہیں سی وجی تے میں کراچی دیاں سڑکاں تے لُور لُور پھردا ساں تے موجاں مان دا ساں۔ ایہہ سن پینٹھ دی گل جے۔ ایہو مہینہ سی تے ایہو دن۔ چھ ستمبر۔ میں برنس روڈ تے لسی پین گیا ساں جدوں میں ایوب خان دی تقریر سنی۔اوس کلمہ پڑھ کے آکھیا جو اوہنوں کسے دشمن للکریا اے، تے ایہہ پوری قوم لئی ہی چنوتی اے۔ میرے نال رل کے ایس لڑائی دا جواب دیو۔ میں سوچیا صدر اپنی سوانی نال لڑ پیا اے تے جدوں ویکھیا سو جو پوری فوج وی فیلڈ مارشل دے نال رل گھر دا مورچہ فتح نہیں کرسکی تے وچارہ قوم نوں پیا ونگادرا اے۔ اودوں ریڈیو تے ہک گانا وجن لگ پیا ۔ اوہ گانا سی: مہاراج ایہہ کھیڈ تلوار دی اے جنگ کھیڈ نہیں ہوندی زنانیاں دی
تاں مینوں پک ہو گیا جو ایہہ صدر ایوب دی گھردی لڑائی اے پر قوم وچار سمجھی جو سچی مُچی ساڈے تے دھاڑ پے گئی اے تے جنگ شروع ہو گئی اے۔لوکاں کول تلواراں تاں ہے سن نہیں۔ اوہناں شہری بچا والیاں دیاں ودریاں پا لئیاں تے گھراں دیاں بتیاں بُجھا کے سڑکاں تے نکل آئے۔ اودوں فیض صاحب ہک ارود نظم لخی۔ اوہ نظم سی۔
جب سے بے نور ہوئی ہیں شامیں کھو گئی ہیں میری دونوں آنکھوں
اوس لڑائی وچ سپاہیاں توں بوہتا لکھاری تے ریڈیو ٹی وی دے بُلار لڑے۔شاعر لڑے۔ کالم گھسیٹ لڑے۔ خبراں سنان والے لڑے تے اخبار نویس لڑے پر سب توں وڈی بٹالین شاعراں دی سی۔ فیض صاحب کولوں کسے پچھیا،"ہے باوا ! ساریاں شاعراں جنگ تے قلم دی بڑی بڑی کاڈھ کڈھی اے پر تسیں چُپ دی لسی رڑکدے رہے او؟"
بابے ہوراں آکھیا ، "او بھائی، لڑائی وچ مورچے تے بیہہ کے گولی کھانا تے صوفے تے بیہہ کے ترانہ لکھنا دو وکھرے وکھرے کم نیں۔ قلم نال لڑنا بوہتا سوکھا اے پرگولی کھان بڑا اوکھا اے۔" ایس جنگ دا انت کیہ ہوئیا؟ جالب آکھیا: اعلانِ تاشقند کیے جا رہا ہوں میں جو بولتا ہے بند کیے جا رہا ہوں میں
پینٹھ دی جنگ وچ سانوں کیہ لبھا؟ کیہ لبھنا سی: ُکھُسرے نال کھُرا سُتا نہ کجھ لیا نہ کُجھ دتا
گولہ باردود ضائع ہو گیا۔ ٹینکاں دی بڑی وڈی جنگ ہوئی۔ کشمیر اوتھے دا اوتھے کھلوتا ریہا۔دوگوانڈھیاں دی دشمنی ہور وی ودھ گئی۔چھڑان والے وچ چھڑان آئے تے چھڑا کے ٹُر گئے پر دونویں لڑاکے کُکڑ اج وی اپنیاں لہو لہان دھوناں لے کے ہک دوجے ول بھیڑیاں اکھاں نال پئے تکدے نیں۔ 1971وچ ایہناں نوں ہک واری فیر لڑائی دا دورہ پیا سی تے مار وی پئی سی پر لڑائی دا نشہ ایڈا بھیڑا اے جو چھڑائیاں ، نہیں چھُٹدا۔ہُن ساڈے کول بھانویں تون لئی آٹا تے بالن لئی بتی نہیں پر ساڈے کول ایٹم بم اے۔ جدوں سانوں بھُکھ لگے ایٹم بم بھور بھور کے اوس دا ٹوٹا ٹوٹا کھا لیندے ہاں۔ جدوں لوڈ شیڈنگ ہووے بلباں وچ ایٹم بال لینے ہاں ۔اسیں دنیا دی ایٹمی طاقت ہائیں۔ دنیا دے کلے اسلامی بمب دے مالک ۔ پر چلو چھ ستمبر دی یاد وچ ہک عاشق تے شاعر دی اردو نظم دے دو بند یاد کریئے:
کہو ، کہ آج گر ہم سبھی خموش رہے تو اس دہکتے ہوئے خاکداں کی خیر نہیں جنوں کی ڈھالی ہوئی ایٹمی بلاؤں سے زمیں کی خیر نہیں آسماں کی خیر نہیں
گزشتہ جنگ میں گھر بار ہی جلے، اس بار عجب نہیں کہ یہ تنہائیاں بھی جل جائیں گزشتہ جنگ میں پیکر جلے مگر اس بار عجب نہیں کہ یہ پرچھائیاں بھی جل جائیں
