مندے بیج، پانی دی تھوڑ توں آؤن والی کپاہ دی فصل نوں خطرہ
اس اے عزیز شاہ
April 2nd, 2008
اوڑک کپاہ دی ٨٠۔٧٠٠٢ دی پیداوار ٤١.٦ ملین (٠٧١ کلو گٹھ) دا گویڑ دے مُقابلے ١١.٦ ملین دے نیڑے آکے مُکیا اے۔ اڈو اڈ ذریعاں توں گٹھاں دے کیتے گئے وزن توں دس پئی اے کہ پھُٹی گٹھ دا وزن ٠٧١ کلوگرام دے معیاری وزن دے مقابلے تے ٥٨١ کلوگرام دے نیڑے آرہیا اے۔ جیکر اس وزن نوں ٠٧١ کلو گرام دی گٹھ نال جوڑیئے تاں کُل پیداوار ٠١.٨ ملین گٹھاں بندیاں ہن جو کہ سجرے پیداواری گویڑاں توں ٤٢ فیصدی گھٹ ہے۔
٥٠۔٤٠٠٢ توں پاکستانی کپاہ دی پیداوار دنوں دنیں تھلے جارہی ہے جد کہ اوس ورھے ملک وچ ریکارڈ بہتی فصل ٤١.٤ ملین گُٹھاں ہوئیاں سن۔ اس دنوں دنیں ودھدی تھُڑ دیاں وجہاں بھیڑا تے مندی کوالٹی دا بیج، کیڑیاں دے ودھدے حملے خاص کر ملی بگ، کرل وائرس تے کجھ ویلے بہت تے گھٹ آبپاشی واسطے پانی تے موقع نوں سنبھالن وچ ایگریکلچر ڈپارٹمنٹ دی نااہلی ہے۔
پچھلے کجھ ورھیاں توں کپاہ دا کاشتی علاقہ ٣.٥٢ ملین ایکڑ دے نیڑے تیڑے رہیا اے۔ ایہہ مزے دار گل اے پئی ہندوستان وچ کپاہ دی پیداور اہناں ورھیاں وچ خاص کر پچھلے چار ورھیاں اینے ای رقبے اُتے ودھدی جا رہی ہے اس واریں ٠٧١ کلو گرام وزن گٹھ دی ١٣ ملین گٹھ پیداوار ہوئی اے۔
ناصرف پیداور نہیں سگوں پچھلے تن چار سیزناں وچ اوہناں نے کپاہ دی کوالٹی، آرگینک کاٹن دی پیداوار، ریشے دی لمائی وچ بھرویں ترقی کیتی اے انڈیا تُرکی دے بعد جگ و چ آرگینک کاٹن (قُدرتی کپاہ) پیدا کرن والا دُوجا وڈا ملک اے۔ ملی بگ دے حملیاں تے دُوجیاں رُت اوکڑاں توں وکھ انڈیا مسلسل اپنی پیداوار ودھا رہیا اے جد کہ پاکستان ریورس گیئراں وچ اے۔ کُجھ خبراں مطابق ہندوستانی سائنسداناں نے میلے بگ دا علاج لبھ لیا ہے جس نال گھٹ نقصان ہُندا ہے لیکن پاکستان نے ملی بگ توں ہون والے نقصان توں نجھٹن واسطے ماسہ وی کم نہیں کیتا۔
ہر کوئی آؤن والی فصل دے گویڑاں بارے چنتا ہے۔ اس ویلے دو وڈے خطرے نیں اک ملی بگ دا ڈسیا ملک بھر وچ بیجیا مندی کوالٹی دا بیج تے سندھ و چ ٠٤ فیصدی کاشتی پانی دی گھاٹ۔ وزارت خوراک، زراعت تے لائیوسٹاک (منفال) وی آؤن والی کپاہ دی فصل بارے فکرمند اے۔رپورٹاں مطابق منفال نے کپاہ اُگان والیاں نوں فی ایکڑ ٥٢ فیصد ودھ بیج ورتن دا آکھیا اے خورے ایہہ بیماری دے بیج توں گھٹ پیداوار ہون دے خطرے توں کہیا گیا اے۔
منفال نے کاشتکاراں نوں ٩٠٠٢-٠١ دے سیزن والے ودھ چنگے بی ٹی کاٹن بیج مہیا کرن یقینی بناؤن دے جتن کیتے ہن۔ پر اک سال دے ویلے وچ نویں بیج دا مہیا ہونا اوکھا جاپدا ہے۔ کپاہ دی ریکارڈ ودھیا مل ( اُچامُل ٠٠٥٣ پھٹی تے ٠٥٧١ تے کپاہ بیج) پاروں کاشتکاراں نوں بوہتے رقبے تے کپاہ اُگاون دا حوصلہ ہووے گا پر اتھے کُجھ اوکڑاں وی ہن۔
کاشتی پانی ناں ہون دے پاروں دے سندھ دے ضلع ٹھٹھہ تے بدین وچ کپاہ دا بیج نہیں بیجیا گیا جو کہ فروری دے اخیر یاں مارچ دے مہینے وچ بیجا جا چُکیا ہُندا اے تے اس نوں کویل ہو چکی اے۔ پر گبھلے پنجاب دے کجھ علاقیاں جتھے آلو دی فصل خراب ہو گئی ہے اوتھے بیج بیجیا جا چکیا اے تے ایہہ کپاہ اس جولائی و چ وڈھ ہووے گی۔
اجے ناں وکی ہوئی کپاہ دا سٹاک اک ملین گٹھ اے۔ پاکستان نے اگست فروری دے ست مہینیاں وچکار ٣.٤٠ ملین گٹھاں باہروں منگوائیاں نیں۔ وپاری حلقیاں دا گویڑ ہے کہ٧٠٠٢-٨٠ دے سیزن وچ کل درآمد ٤.٥-٤.٨ ملین گٹھاں رہیاں نیں جس دی بہتی امپورٹ انڈیا توں ہوئی اے جد کہ پاکستانی ملاں دی منگ ٤١.٥ ملین گٹھ اے۔
اس سیزن وچ خاصکر پاکستانی ٹیکسٹائیل سیکٹر چنگی کارکردگی نہیں وکھا رہیا تے ایکسپورٹ گھٹی اے۔ جولائی فروری دے اٹھ مہینیاں وچ پچھلے ورھے دے ایسے سمے وچ پاکستانی ٹیکسٹائیل ایکسپورٹ دا حصہ ٣٦.٧ فیصد توں گھٹ کے ٦٥.٨ فیصد تائیں رہ گیا اے۔ ہُن دے سیزن وچ پاکستانی ٹوٹل ایکسپورٹ دا تخمینہ ٩١.٢ بلین ڈالر لایا جا رہا اے جو کہ حاصل کرنا اوکھا لگدا اے۔
اندازے توں سپننگ انڈسٹری دی مڈھلی لوڑ پھُٹی دا اُچا مُل، ودھ مالیاتی خرچے، بجلی دی تھوڑ، لاء اینڈ آرڈ دی بھیڑی صورتحال، سیاسی بے یقینی تے چوناں تے ودھ صارف بل اجیہے کارن نے جس پاروں ٹیکسٹائیل سیکٹر دی کارکرگی مندی جاری ہے تے نتیجے دے طور تے ٹیکسٹائیل پیداوار بُری طرحاں متاثر ہوئیاں نیں تے ایکسپورٹ دا مُکھ بنگلا دیش نوں ہوگیا اے۔ سوتر تے ٹیکسٹائیل وستاں دی مارکیٹ توں بناؤن والے نوں کُجھ نہیں لبھ رہیا۔
جگتی مارکیٹ حالت وچ خام تیل دے مُل اسماناں نوں چھوہ رہے نیں۔ کھان والے تیل، بیج، سونے تے نیویارک کاٹن پرائیس پچھلے دو مہینیاں وچ ٤٩ نوں چھوہ کے اخیر مارچ لئی ٢٧ سینٹ تے اپڑیاں نیں۔ اس ناں وکھن والی اُٹھ بیٹھ نے کاٹن مارکیٹ نوں چوکھا مدھولی رکھیا جس پاروں بیوپاریاں نوں بہوں گھاٹا سیہڑنا پیا۔ ودھ رقم خام تیل، کھان والے تیل، بیجاں، سونے وچ لگ گئیاں جس نال ٹیکسٹائیل بزنس گھروکی تے جگتی پدھر تے چوکھا متاثر ہویا۔ امریکی ڈالر دے ماڑے ہون امریکہ وچ کسادبازاری جہے حالات نے ناصرف امریکی معیشت سگوں دوجیاں معیشتاں نوں متاثر کیتا۔
باہرلے رؤلے لوکل مارکیٹ وچ پھُٹی دے مُل تے اثر انداز ہوئے تے انج پھُٹی دا مُل ٠٥٢٣ روپئے توں ٠٠٤٣ روپے ٧٣.٤٢ کلو ایکس جن رہیا۔ اس ویلے کپاہ دے مُل وچ چوکھا اُتراچڑھا ویکھن نوں ملیا تے خام ایکسپورٹ بُری طرحاں متاثر ہوئی تے سمجھوتیاں نوں پورے کرن وچ ناکامی ویکھی گئی۔ اس ویلے کپاہ نال جُڑے کم کرن والے اس کارکردگی توں مطمئن نہیں تے بتھیریاں نے اس کاروبار وچ اپنی رقم گوائی۔ (بزنس ریکارڈر)
