پچھلے ویہہ پنجی سالاں توں ہر ملک دے معاشی مینیجراں وچ ''باہرلی سرمایہ کاری'' دی گل کرنا اک فیشن بنیا رہیا ہے۔ چین تے ہندوستان وچ باہرلی سرمایہ کاری وی گئی جیس دیاں اپنیاں وجہاں سن تے باقی بہت سارے ملک لارے لپے تے چلدے رہے۔پر باہرلی سرمایہ کاری دے فیشن دا مطلب کیہہ ہے، کنہاں ملکاں وچ ایہہ تے کناں وچ نہیں ہوئی؟
ورلڈ بینک، آئی ایم ایف تے امریکہ نے سب ملکاں تے بھار پاکے یا لالچ دے کے ایہہ گل منوائی تے دھمائی جو اوہ اپنیاں منڈیاں باہر دیاں کارپوریشناں لئی کھولن۔ دلیل ایہہ دتی گئی جو باہروں سرمایہ کار آون گے، انڈسٹری لگے گی، پیداوار ودھے گی تے لوکاں نوں روزگار ملے گا۔ ویکھن نوں ایہہ گل بڑی من کھچویں لگدی ہے پر ایس دا تت کیہہ ہے؟
تت ایس دا ایہہ ہے جو امریکہ نے نکیاں تے ماڑیاں ملکاں نوں اک پاسے تے اکدوجے دا مقابلہ کرن تے لا دتا تے دوجے پاسے اوہناں دی مقامی پیداواری طاقت نوں تباہ کر دتا۔ جد ہر ماڑا تے پچھوکڑ ملک باہرلی سرمایہ کاری لئی مقابلہ کرے گا تے اوسدا مطلب ہے اوہ باہر دے سرمایہ کار نوں ودھ توں ودھ سہولتاں تے رعایتاں دیون دی کوشش کرے گا۔مطلب ہر مُلک باہر دے سرمایہ داراں اگے جھولی اڈّن لئی دوڑ لا رہیا ہووے گا۔
ایس دا ایہہ وی مطلب ہویا جو امریکہ اپنے تے یورپی سرمایہ کاراں نوں ودھ توں ودھ سہولتاں دوا رہیا سی، اوہناں دی کمائی ودھوا رہیا سی تے دوجے ملکاں دی معیشت تے اوہناں دا قبضہ کروا رہیا سی۔ پرانے زمانے وچ ایس نوں ہی سامراج کہیا جاندا سی پر ہن ایہہ باہرلی سرمایہ کاری دے ناں ہیٹھ ،معزز ،پاک تے حلال ہو گیا ہے۔ پر ایہہ ہے اوہو ہی پرانا داء۔منڈیاں تے فوج یا بنا فوج دے قبضہ کرنا۔
ویکھن نوں بہتا بیرونی سرمایہ امریکی تے یورپی ملکاں دا ہے۔ ایہہ اپنا مُلک چھڈ کے دوجیاں مُلکاں وچ کیوں جانا چاہندا ہے جد کہ اوہناں دے اپنے ملک دے گاہک بہتے سوکھے وی ہین تے اوتھے سرمایہ محفوظ وی ہے۔ایہہ ایس لئی ہے جو اوہ باہر جاکے اوہ منافع کمانا چاہندا ہے جیہڑا اوسنوں اپنے ملک وچ نہیں مل سکدا۔ مطلب ایہہ ہویا جو غریب ملکاں کولوں امیر ملکاں نالوں ودھ منافع کمایا جا سکدا ہے۔ ایس دے وڈھے دو مقصد ہین، اک تے غریب ملکاں دی سستی محنت دا لابھ لینا تے دوجا اپنے ملک دے مزدوراں نوں تھلے لاونا۔ مطلب غریب ملکاں دے مزدوراں نوں اپنے امیر ملک دے مزدوراں نال بھڑانا تے اپنا اُلو سدھا رکھنا۔
امریکی سرمایہ دار جد اپنا سرمایہ دوجے ملکاں وچ لے جاندا ہے یا لے جان دی دھمکی دیندا ہے تے اوسدا مطلب ہوندا ہے اپنے مُلک دے مزدور نوں گھٹ اجرت لین تے مجبور کرنا۔ اپنی حکومت نوں مجبور کرنا جو اوہ کارپوریشناں تے سرمایہ داراں دا ٹیکس گھٹائے تے اوہناں دی مارا ماری توں لوکاں نوں بچاون لئی بنائے گئے قانون نرم کرے یا مڈھوں بدلے۔ ایس لئی پچھلے ویہہ پنجی سالاں وچ امریکی مزدور دی تنخواہ گھٹی ہے تے سرمایہ داراں تے کارپوریشناں دے اہلکاراں دی آمدن کئی ہزار گنا ودھی ہے۔
پہلاں مزدور تے وڈھے توں وڈھے اہلکار دی کمائی وچ اک تے سو دا فرق سی (مزدور اک ڈالر کمائے تے کارپوریشن ہیڈ ودھ توں ودھ سو ڈالر) پر ہن تے ایس دا کوئی حد بنا ہی نہیں رہیا۔مزدور دی تنخواہ گھٹ گئی ہے تے کاپوریشناں دے اہلکار تے سرمایہ کار اک سال دے پنج چھ ملین ڈالر تے کدی کدی بلین ڈالر وی لیندے ہین۔ایسے طرحاں کارپوریشناں تے سرمایہ کاراں بارے قانوں وی بدلے ہین۔[ویکھو باکس]
[باکس] امریکہ وچ کجھ سال پہلاں اک قنون بنایا گیا سی تے ہن اوس نوں پھیر تازہ کیتا جا رہیا ہے۔ ایس قانون دے ہیٹھ کسے وی کاپوریشن نوں مجرم نہیں بنایا جا سکدا۔جے اوہ آپ اپنی غلطی من لوے تے واہ بھلا نہیں تے عدالتی نظام اوس نوں مجرم نہیں بنا سکدا۔ ایس دی دلیل بڑی ہاسے والی ہے۔ کہیا جاندا ہے جرم کرن لئی مجرم دا دماغ صحیح ہونا لازم ہے۔ جو کارپوریشن دا بندے وانگ دماغ ہی نہیں ہے تے ایس لئی اوہ جرم کر ہی نہیں سکدی۔ ایس دے ورودھی کہندے ہین جے کاپوریشن دا کوئی دماغ نہیں تے پھیر اوہنوں اوہ حق وی نہیں ملنے چاہیدے جیہڑے انسان نوں ملدے ہین۔ جیویں بولن دی تے دوجیاں آزادیاں۔ پر امریکہ دا سرمایہ دار طبقہ دوہیں پاسے وگدا ہے۔ اوہ کاپوریشن نوں انساناں والے حق وی دواندا ہے پر انساناں والے فرض نہیں۔
غریب ملکاں وچ سرمایہ کاری دا اک ہور وی جھاکا ہے۔امریکی معیشت ہر پاسیوں خسارے وچ چل رہی ہے۔ امریکہ دا بجٹ دا خسارہ کئی کھرب ڈالر ہے تے اتوں ہر مہینے چھ ست سو ملین ڈالر دا تجارتی خسارہ ہوندا ہے۔ سوال ایہہ ہے جو اوہ ملک جیہڑا آپ ادھار تے چل رہیا ہے اوہ دوجے ملکاں دی امداد یا اوتھے سرمایہ کاری کس طرحاں کرے گا؟ ایس دے دو پکھ ہین۔
اک۔ امریکہ وچ بجٹ دا خسارہ تے تجارتی خسارہ تے ہوندا ہے پر بہت سارے لوک ایس گل تے حیران ہوون گے جو شاید سب توں ودھ بیرونی سرمایہ کاری امریکہ وچ ہوندی ہے۔ ہر مہینے چھ ست سو ملین ڈالر باہروں امریکہ وچ آوندے نیں۔ ایہہ سرمایہ چین، جاپان، سعودی عرب تے ہور ملکاں دا ہوندا ہے جیہڑے امریکہ نوں محفوظ تجوری سمجھ کے اپنے پیسے امریکہ وچ لاوندے ہین۔ امریکہ دوجیاں دے پیسے نال ہی اپنے گھاٹے پورا کردا ہے تے پھیر ایس پیسے وچوں کجھ چونیاں اٹھیانیاں غریب ملکاں نوں دے کے اوہناں نوں اپنی لت تھلے رکھدا ہے۔ ملطلب چوہدراہٹ دوجیاں دے مال تے ہو رہی ہے۔
دو۔ امریکہ دی سرکار کول تے پیسے نہ ہوون پر اوس دا سرمایہ دار طبقہ بڑا امیر ہو چکیا ہے۔ بش دی پارٹی ریپبلکناں دے دور وچ امریکی سرمایہ دار دے بہت سارے ٹیکس وی گھٹائے وی گئے تے چھڈے وی گئے۔ اوہناں نوں ہر قانون توں آزاد کرکے لُٹن دی پوری کُھل دتی گئی۔ ایس لئی سب جاندے ہین جو پچھلیاں دو تن دہائیاں وچ پنج فیصد امیراں ملک دی دولت دا بہتا حصہ اپنے قبضے کر لیا ہے۔ امریکی حکومت ایہناں سرمایہ داراں لئی باہر دی دنیا وچ راہ بناوندی ہے تے اوس دی راکھی کردی ہے۔ مثال دے طور تے عراق تے حملہ تے جیس پاروں کیتا گیا اوہ کیتا گیا پر ہن امریکی حکومت اڑی ہوئی ہے جو عراقی پارلیمنٹ امریکی کمپنیاں نوں تیل دے ذخیریاں تے قبضے دی اجازت دیوے۔ ایسے طرحاں دوجے ملکاں وچ امریکی حکومت بیرونی سرمایہ کاری دے ناں تے اپنے سرمایہ دار دے مفاداں نوں اگے ودھاندی تے اوسدی راکھی کردی ہے۔ جے لوڑ پوے تے اہناں مفاداں لئی فوج لے کے وی پہنچ جاندی ہے۔
بیرونی سرمایہ کاری دا لالچ یا دابے دا مقصد غریب تے ماڑیاں ملکاں دیاں پیداواری طاقتاں نوں تباہ کرنا وی ہوندا ہے۔بیرونی سرمایہ کاری لئی شرط ہوندی ہے ماڑیاں ملکاں دیاں منڈیاں کھلواناں۔جد منڈیاں کھل جان تے پھیر اوہنوں تباہ کرنا سوکھا ہو جاندا ہے۔مثلاً امریکہ اپنی زرعی صنعت دے نال ماڑیاں ملکاں دی زراعت تباہ کردا ہے۔اوہ کیویں؟
امریکہ اک امیر مُلک ہے۔اوہ اپنے زرعی شعبے نوں لمی مالی امداد دیندا ہے۔ ایس طرحاں سرکاری امداد راہیں اوس دیاں زرعی جنساں سستیاں ہو جاندیاں نیں تے ماڑے ملک اوہناں دا مقابلہ نہیں کر سکدے۔ہو سکدا ہے کہ حکومتی امداد توں بعد امریکہ دی کنک فارمرز نوں مفت وچ پیندی ہووے۔ ایس نوں اوہ ماڑے ملکاں وچ سستے توں سستی ویچ سکدا ہے۔ ماڑے ملکاں دیاں حکومتاں فقریاں ہوندیاں ہین اوہ اپنے زرعی شعبے دی امداد تے اک پاسے اوس نوں لُٹدے ہین۔ ایس لئی جد منڈی وچ ماڑے ملکاں دیاں جنساں امریکہ تے ہور یورپی ملکاں دا مقابلہ ہی نہیں کر سکدیاں۔ ایسے لئی اوہ تباہ ہو جاندیاں نیں۔
ایہہ سارا کجھ بیرونی سرمایہ کاری دے جھانسے تے کیتا جاندا ہے۔ پر اوہ بیرونی سرمایہ کاری ہے کتھے؟ اوہ نکیاں غریب ملکاں وچ جائے گی ہی کیوں جتھے اک ہزار اک سیاسی سماجی تے انفراسٹرکچر دے مسئلے ہین۔ کتے دہشت گردی ہوری ہے تے کتے خانہ جنگی۔ ہر غریب نکے ملک وچ اجیہے مسئلے ہین جو بیرونی سرمایہ کار اول تے جاندا ہی نہیں تے جے کدے کتے چلا جاوے تے اوہ جیہڑی منافعے دی شرح منگدا ہے اوہ کاروبار گھٹ تے ڈاکہ بہتا ہوندا ہے۔
ساڈے خیال وچ بیرونی سرمایہ کاری دی آس بھلیکھا ہے۔ نہ ہ دنیا وچ اینی بیرونی سرمایہ کاری ہے جو اوہ ہر ملک دیاں لوڑاں پوریاں کر سکے تے نہ ہی بیرونی سرمایہ کار ماڑیاں تھاواں تے جاندا ہے۔ چین تے ہندوستاں دیاں ارباں بندیاں دیاں مارکیٹاں تے بیرونی سرمایہ کار نوں کھچ سکدیاں ہین پر پاکستان، نیپال یا بنگلہ دیش ایس دی آس گھٹ ہی کر سکدا ہے۔ ایس لئی بیرونی سرمایہ کاری دے نعرے دا مطلب دوجیاں ملکاں تے اپنا سامراجی دابہ رکھنا ہی ہے ، ایس توں ودھ کجھ نہیں۔
امریکیاں نے سب توں پہلاں تے سب توں ودھ سرمایہ کاری جنوبی تے لا طینی امریکہ وچ کیتی۔ اوہناں ساریاں ملکاں دا حلیہ وگڑ گیا۔ قرضے، بے روزگاری تے بدحالی نے اوہناں دا حال برا کر دتا۔ اخیر ایس دے جواب وچ اوتھے سوشل ڈیموکریٹ حکومتاں آگیاں تے اوہناں بیرونی سرمایہ کاری دا دھندہ بند کردتا۔ ورلڈ بینک تے آئی ایم ایف دے قرضے موڑ دتے تے اپنے پیراں تے کھڑے ہو گئے۔ شاید باقی دنیا نوں وی ایس بھلیکھے وچوں نکل کے اوہناں دی راہ ٹرنا پوے گا۔
