پاکستان دے مرکزی بینک نے سنیچر نوں ایس مالی سال دی تیجی سہ ماہی رپورٹ جاری کر دتی ہے جیس موجب ملک دی معیشت ودھدے ہوئے دبا دا شکار نظر آرہی ہے تے پنجاں سالاں وچ پہلی وار حقیقی مجموعی پیداوار چھ فیصد گھٹن، مہنگائی دی شرح ودھن تے مالیاتی خسارے وچ چوکھے وادھے دا ڈر ہے۔
سٹیٹ بینک دی ایس رپورٹ موجب عالمی گرانی دی اُچی پدھر دے ملکی گرانی تے بڑے اثر پئے ہین، مالی سال دو ہزار اٹھ وچ قیمتاں دے سارے اشاریاں وچ وادھے دا رجحان ویکھیا گیا ہے تے ایہہ پچھلے پنجاں ورہیاں دی اوسط دے مقابلے وچ واہوا حد تیکر اُچی پدھر تے رہیا ہے۔
اپریل دو ہزار اٹھ وچکار غذائی تے غیر غذائی دوہواں گروپاں دے کارن صارف اشاریہ قیمت گرانی ودھ کے 17.2 فیصد ہو گئی، اُچیچا غذائی مہنگائی اپریل وچ 25.5 فیصد تیکر اپڑ گئی۔ غیر غذائی تے غیر توانائی شیواں تے مہنگائی جیہڑی اپریل 2008 وچ ودھ کے گیاراں فیصد دے نیڑے اپڑ گئی سی ایس توں وی ظاہر ہوندا ہے کہ مہنگائی دا دبا برقرار ہے۔
سرکاری قیمتاں ودھ رہیاں ہین، اجرتاں وچ وادھے دا دبا موجود ہے تے درآمد گرانی وچ وی وادھے دا رجحان پایا جاندا ہے جیس نال ظاہر ہے کہ تھوڑے چر وچ قیمتاں دے استحکام نوں برقرار رکھنا اوکھا ہو سکدا ہے۔
رپورٹ موجب صنعتاں وچ وڈے پیمانے تے شیواں بناون دے شعبے وچ مالی سال دو ہزار اٹھ دے مڈھ وچ معقول نمو دے جیہڑے امکان پائے جاندے سی اوہ بجلی دے ودھدے ہوئے بحران تے اجناس دی اُچی عالمی قیمتاں دے نال نال ملک وچ تقریباََ سارا سال جاری سیاسی بھڑتو دی وجہ توں دھندلا گئے ہین۔
انج ایس شعبے نے ایس مالی سال دے پہلے نو مہینیاں وچ اُکا 4.8 فیصد نمو حاصل کیتا ہے جدوں کہ مالی سال دو ہزار ست دے ایسے چر وچ ایہہ نمو نو فیصد رہی سی۔
مرکزی بینک موجب، بجلی دی کمی دی وجہ توں پیش آون والیاں رکاوٹاں نے شیواں بناون دیاں کماں تے بہت اثر پایا ہے۔ بوہتا اثر ذیلی شعبے دھات تے پیا جیہڑا کہ اُنج وی اسٹیل دی ودھی ہوئی عالمی قیمتاں توں متاثر رہیا۔ بجلی دے وار وار جاون تے خام مال دے ودھدے ہوئے خرچیاں نال ٹیکسٹائیل تے کیمیکلز دے ذیلی شعبیاں دیاں سرگرمیاں وی متاثر ہوئیاں ۔
نویں حساب کتاب توں ظاہر ہے کہ مالی سال دوہزار اٹھ وچ معیشت وچ سست رفتاری بنیادی طور تے شیواں پیدا کرن والے شعبیاں وچ آئی۔ مثال دے طور تے اہم فصلاں دی مایوس کن پیداوار نے ایس مالی سال وچکار نمو نوں سست کرن وچ بڑا کردار ادا کیتا۔
ملک وچ کاشت کاراں نوں زرعی شیواں دیاں قیمتاں دے متھن دے حوالے نال غیر یقینی پلیسی، خام مال یعنی کیڑے مار دواواں، بیج وغیرہ دے معیار ولوں ناکافی قاعدے قنون تے ناقص پربندھ کارن وی نقصان چکنا پیندا ہے۔ رپورٹ وچ صلاح دتی گئی ہے کہ اہناں شعبیاں تے پلیسی سازی دے عمل نوں چنگا بناون نال پیداوار وچ وادھے توں چھیتی چنگے نتیجے نکل سکدے ہین۔
رپورٹ موجب ایس مالی سال وچ خسارے دا رجحان جاری رہیا تے بائی مئی تیکر غیر ملکی زرمبادلہ دے ذخیرے گھٹ کے گیاراں ارب ڈالر رہ گئے جدوں کہ ڈالر دے مقابلے وچ روپئے دی قدر وچ ساڈھے تیراں فیصد کمی آئی ہے۔ ایس مالی سال وچکار تجارتی خسارہ16.8 ارب ڈالر دی ریکارڈ رقم تیکر اپڑ گیا جیہڑا تجارتی خسارے دے سالانہ ہدف توں 37.8 فیصد ودھ ہے۔
مرکزی بینک موجب حکومتی قرضیاں دا اثر ایس مالی سال وچ بوہتا رہیا تے دس مئی تیکر ایہہ قرض ودھ کے ساڈھے پنج سو ارب روپئے تیکر اپڑ گیا جیہڑا ریکارڈ سطح ہے، جدوں کہ پچھلے مالی سال دے ایس چر تیکر ایہہ قرض صرف ساڈھے پنتالی ارب روپئے سی۔ تے انج حکومت دا واجب الادا کل قرض نو سو چالی اعشاریہ چھ ارب تیکر اپڑ چکیا ہے۔ رپورٹ موجب جے حکومتی قرضے دا رجحان جاری رہیا تے مہنگائی ہور ودھے گی۔
