سارے جگ دیاں مالیاتی منڈیاں وچ طوفان آیا ہویا ہے جیہڑا بے پناہ بربادی کر رہیا ہے پر سوائے پاکستان دے کسے وی ملک وچ سٹاک بروکراں نے روس وکھالا تے توڑ بھن نہیں کیتی۔ دنیا دے ہر حصے وچ پٹرول تے انرجی دیاں قیمتاں نے حکومتاں نوں بے وس کیتا ہویا ہے پر پاکستان توں وکھ کوئی ملک نہیں جتھے صنعت کاراں تے سرمایا داراں گروپاں نے احتجاجاََ کاروبار بند کیتا ہووے تے بڑی بے شرمی نال حکومتی امداد( سبسڈی) دی منگ کیتی ہووے۔ حیرانی والی گل ایہہ ہے جو اوہ لوک جیہڑے پچھلے کجھ عشریاں وچ لوکائی دی شامت لیا کے ناپاک حد تیکر امیر بنے ہین اج اپنے من پسند سرمایاداری نظام دے بھیڑے پہلوواں نوں قبول کرن لئی تیار نہیں ہین کیوں جو ہن ایس نظام دی سٹ اوہناں تے پے رہی ہے۔ ساڈے خیال وچ پاکستانی لوکائی لئی ایہہ لوک اصلی طالبان ہین۔
جیس معاشی ماڈل نے اینے امیر تے اینے غریب پیدا کیتے ایس دا مڈھ ریگن تے تھیچر دے زمانے توں شروع ہویا۔ اودوں توں لے کے ہن تیکر دنیا دیاں کئی معیشتاں اک منڈی دے بلبلے توں دوجی منڈیاں دے بلبلیاں دا سفر ہے۔ جدوں اک بلبلہ پاٹ دا ہے تے معیشت نوں سہارا دیون لئی دوجا بلبلہ پیدا کر دتا جاندا ہے۔ ہن خورے ہور بلبلیاں دی گنجائش نہیں رہی۔
سب توں پہلوں تے امریکہ وچ سٹاک مارکیٹ بھکانے وانگوں پھل دی گئی۔ کاغذی کارپوریشناں دے حصص راتوں رات ہزار گنا ہوونا شروع ہوئے۔ ایس بلبلے نے گھریلو نوکراں توں لے کے صاحب لوکاں تیکر نوں اپنی لپیٹ وچ لے لیا۔ جدوں سٹاک مارکیٹ دا بلبلہ پاٹیا تے لکھاں نوں برباد ہوونا پیا۔ایس توں مگروں جوئے باز سرمایا ریل اسٹیٹ مارکیٹ تے چھا گیا تے ویکھدیاں ہی ویکھدیاں قیمتاں چار توں پنج گنا ودھ گئیاں۔ لکھ ڈالر دا گھرچار لکھ دا ہو گیا۔ جدوں ریل اسٹیٹ مارکیٹ دے بھکانے وچوں ہوا نکلی تے کروڑاں گھر دیوالیہ ہو گئے تے جوئے باز سرمایہ پٹرول تے دوجیاں جنساں دی مارکیٹ وچ وڑھ گیا۔ مطلب ایہہ جو مغربی معیشتاں اک بلبلے توں نکلن لئی دوجا بلبلہ پیدا کردیاں جارہیاں ہین۔ ہن معاشی گراوٹ توں نکلن لئی کسے نویں بلبلے نوں لبھ رہے ہین۔
پاکستان ورگے ترقی پذیر ملک جتھے ورلڈ بینک تے آئی ایم ایف نے نواں مغربی معاشی ماڈل نازل کیتا اوہناں دی کہانی وی کوئی اڈ نہیں ہے۔ پاکستان دی ریل اسٹیٹ دا بلبلہ وی امریکہ جنا ہی بازاری جیا سی۔ فرق بس اینا سی جدوں ریل اسٹیٹ دیاں قیمتاں ودھیاں تے پاکستان وچ ناجائز قبضہ گروپاں نے دوجیاں دیاں زمیناں تے مکاناں تے زوریں قبضہ کرنا شروع کر دتا۔ ایس غیر قنونی دھندے نال معاملے ہور وی خراب ہوئے۔ پر کیوں جو پاکستانیاں نوں وی راتورات امیر بنن لئی ریل اسٹیٹ دا تاپ چڑھ گیا سی ایس لئی جدوں ایہہ بلبلہ پاٹیا تے احتجاج تے توڑ بھن نہیں ہوئی۔
ایس دے الٹ سٹاک مارکیٹ دے کئی سالاں دے بلبلے وچ امیر تے ڈاڈھے لوک رلتی سن۔ ہاں کجھ وچلے میل دے نصیب آزماون والیاں نوں وی ایہہ بماری لگ گئی سی۔ دو ہزار دو وچ کراچی سٹاک مارکیٹ انڈکس چوداں سو دے دوالے سی جیہڑا دو ہزار دو وچ کراچی سٹاک مارکیٹ انڈکس چوداں سو دے دوالے سی جیہڑا دو ہزار ست تیکر آوندیاں آوندیاں سولاں ہزار دی حد پار کر گیا۔ یعنی سٹاک مارکیٹ انڈکس وچ گھٹو گھٹ دس گنا وادھا ہویا۔ ظاہرگل ہے جو ایس وچ ہزاراں لکھ پتی کروڑ تے ارب پتی بنے ہوون گے۔
سٹاک مارکیٹ وچ انج غیر معمولی وادھا سٹیٹ بنک دی بوہت نقصان والیاں پالیسیاں یعنی زر نوں بے تحاشا کھلارن نال ہویا۔ انج دی پالیسی دا منطقی نتیجہ پیسے دا کھلار ہی ہوندا ہے جیہڑا اخیر وچ اپنے خالقاں نوں نگل جاندا ہے۔ ایس توں وکھ سٹاک مارکیٹ وچ بھاری منافع کماون والی کارپوریشناں تے سرمایا کاراں نے مڈھلی معیشت وچ اپنا سرمایا نہیں لایا۔ انفراسٹرکچر دنو دن خستہ ہوندا گیا جیس دا اک نتیجہ بجلی دی بھیڑی لوڈ شیڈنگ ہے۔ بے شک دنیا وچ تیل تے جنساں دیاں ودھدیاں قیمتاں نے وی نقصان اپڑایا ہے پر پاکستانی سٹاک مارکیٹ دا بلبلہ اک نہ اک دن تے پاٹنا ہی سی۔
ہن جدوں سٹاک مارکیٹ دی رنگین پارٹی مکی ہے تے اوہی لوک جنہاں نے کروڑاں روپئے کمائے اج '' نا انصافی'' دی دہائی دے رہے ہین۔ اصل وچ اوہ چاہندے ایہہ ہین جو حکومت اوہناں دے جوئے دا ہرجانہ بھرے۔ تے آس موجب مارکیٹ وچ ڈگ دے ہوئے سٹاک خرید کے (اک فنڈ راہیں ) انج ہی کررہی ہے۔ ایس نال اک وار پھیر ثابت ہو گیا جو حکمران اک دوجے تے وار کرن توں نہیں ولاوندے۔
حیرانی والی گل ایہہ ہے جو اک انج دے ملک وچ جتھے امیر امیر توں امیر ہو گیا تے غریب نپیا گیا ہے امیر اینی طاقت نال اپنے فیدیاں دا تحفظ کر رہے ہین۔کل تیکر اوہ آزاد منڈیاں دے فلسفے نوں اسمانی صحیفیاں دا درجہ دیندے سن کیوں جو ایس نال اوہناں نوں فیدا ہورہیا سی۔ ہن جدوں منڈیاں تے سٹاک مارکیٹ دی ہنھیری نے اوہناں نوں گھیریاں ہے تے اوہ '' غیر منڈی طاقتاں '' یعنی حکومت نوں دخل اندازی لئی سد رہے ہین۔ اوہ چاہندے ہین جو ایس گند نوں لوکائی دے وسیلیاں نال صاف کیتا جاوے۔
حکومت کولوں انج دی بے جا مدد منگنا ہر سرمایا دار وسیب وچ عام ہے۔ امریکی حکومت وی اہناں بینکاں تے بلڈرز دی مالی امداد کر رہی ہے جیہڑے ساری خرابی دی جڑ سی۔ امریکی خزانہ اہناں صنعتاں نوں بچاون لئی تگڑیاں رقماں دے رہیا ہے جیہڑیاں اپنی تباہی دیاں آپوں کارن بنیاں۔ پر لکھاں ٹریڈرز تے بھائی وال برباد ہو گئے ہین۔ جدوں امریکی سٹاک مارکیٹ وچ لکھاں لوک اپنے تن دے کپڑے لوا چکے سن تے اوہناں دی مدد لئی کوئی نہیں آیا سی۔ ہر کسے نے سمجھ لیا جدوں تسیں جوا کھیڈ دے او تے اوہدے وچ ہار دے امکان بوہتے ہوندے ہین۔ پر پاکستان دا امیر پوش ایس جوئے نوں اپنا فطری حق سمجھدیاں ہوئیاں منگ کردا ہے جو جوئے وچ جت اوہدی ہی ہووے۔
پاکستان دے امیر مساوی کھیڈ تے یقین ہی نہیں رکھدے۔ اوہ ہمیش حکومت دی چھاں وچ پھل دے ہین۔ ایس لئی ہندوستانیاں دے برخلاف پاکستان دا کوئی وی صنعتی گروپ عالمی مارکیٹ وچ مقابلہ نہیں کرسکیا۔ آزاد منڈی دے فلسفے دیاں برائیاں اپنی تھاں پر پاکستان دا سرمایا کار یاں دار تے آزاد مقابلے نوں وی نہیں من دا۔ ساڈے اک معیشت دان سنگی ڈاکٹر ندیم الحق ( جیہڑے آزاد منڈیاں دے بڑے حمیتی ہین) ایہہ کہن وچ گھٹو گھٹ حق بجانب ہین جو پاکستان دی ایلیٹ '' کرایہ ٹھگ'' دیاں ہوئیاں بنائی گئی ہے۔ اوہ سٹاک مارکیٹاں دی توڑ بھن کر کے حکومت تے دبا پاوندی ہے جو اوہناں نوں اوہناں دی اپنی کج روی دا مُل دتا جاوے۔ ایہہ لوک معاشی طالبان دا روپ دھار چکے ہین تے سارے وسیب دا افغانستان تے قبائلی علاقیاں دے داڑھی پوش گھٹ پڑھے طالبان توں ودھ نقصان کر رہے ہین۔
ایس نظام دا سلامت بچنا بڑا اوکھا ہے۔ عوامی قہر دا ابھرنا ضروری ہے جیس دا نتیجہ بے پناہ پاڑ دی شکل وچ نکل سکدا ہے۔ ایہہ پاکستان دی سلامتی لئی حقیقی خطرہ ہے۔ پر پاکستانی ایلیٹ نوں ایس دی کوئی پرواہ نہیں ہے۔
