زلزلے دا ویلے توں پہلوں پتہ لاون والے آلیاں دے تجربے

کیلی فورنیا وچ سائنس داناں نے انج دے آلیاں دے تجربے کیتے ہین جو دس گھنٹے پہلوں ہی زلزلے دا پتہ لا سکدے ہین۔ زلزلے دے ماہر کہندے ہین جو ایہہ خبر اہناں لوکاں لئی چنگی ہے جو انج دے علاقیاں وچ رہندے ہین جتھے زلزلیاں دا خطرہ بوہتا ہے۔

ماہر آکھدے ہین جو کئی وڈے زلزلے اینے اچن چیتی آوندے ہین جو لوکاں نوں گھروں نکلن دا موقع نہیں ملدا۔ مئی وچ چین وچ اک انج دے ہی زلزلے وچ ستر ہزار دے نیڑے بندے مارے گئے سن جدوں کہ تن ورہے پہلوں پاکستان وچ آون والے بھیڑے زلزلے وچ مرن والیاں دی گنتی اسی ہزار توں ودھ گئی ہے۔

ایس ویلے زلزلے دی پیش گوئی کرن والے آلے صرف کجھ سکینڈ پہلوں زلزلے دا پتہ چلا سکدے ہین۔ پر سائنسی رسالے نیچر وچ چھپن والی کاہڈ وچ کیلی فورنیا دے سائنس داناں نے دعویٰ کیتا ہے جو اہناں آلیاں نے 2005 وچ کرسمس دے موقعے تے ہوون والے زلزلے دا گھنٹیاں پہلوں پتہ لا لیا جاندا سی۔

کاہڈ دے مڈھلے لکھاری فینگ لن نیو ہین جیہڑے ٹیکس دی رائس یونیورسٹی دے ہین۔ نیو تے اوہناں دے رلتیاں نے زلزلے دے خطرے توں دو چار علاقے وچ زمین دے اندر اک کلو میٹر تھلے آلے لائے گئے، جنہاں دی مدد نال چٹاناں وچ ماڑی جیہی ارتعاش وی ریکارڈ کرلئی گئی:

' اسیں ویکھیا جو تن درجے دے زلزلے توں دس گھنٹے پہلوں ہی چٹاناں وچ ارتعاش شروع ہوجاندا ہے جدوں کہ اک درجے زلزلے توں دو گھنٹے پہلوں ارتعاش شروع ہوندا ہے۔ ' نیو نے کہیا۔

چین دے صوبے سیچوان وچ آون والے زلزلے دی شدت 7.9 درجے سی۔ نیو نے کہیا جو اوہ ہن چین تے جاپان دے زلزلے دے ماہراں دے نال اہناں تجربیاں بارے وچار وٹاندرا کرن گے۔