ڈاکٹری دوائیاں دے رنگ برنگے ناواں توں ہر بندے نوں نت واسطہ پیندا رہندا ہے، کون ہے جیہڑا بروفین، ویلیم، فلیجل، زینٹیک، زوکور، پروزیک ورگے ناواں توں جانوں نہیں ہے۔ پر کیہہ تسیں کدی وچاریا جو ایہہ ناں کون رکھدا ہے تے اہناں ناواں دا چون کیویں ہوندا ہے ؟
تے جے اسیں تہانوں دس دئیے جو اجکل اک دوائی دے ناں دے چون تے ڈھائی لکھ توں لے کے پنجھی لکھ ڈالر خرچہ آوندا ہے تے خورے تہانوں اتبار ہی نہ آوے۔
پہلوں ایہہ ہوندا سی جو کمپنیاں دوا بناوندیاں ہوئیاں اپنے نوکراں نوں کہندیاں سن جو اوہ اپنے من پسند ناواں دی لسٹ پیش کرن، جنہاں وچوں اک ناں چن لیا جاندا سی۔ پر اجکل فارماسیوٹیکل کمپنیاں دوائیاں دے ناں رکھن لئی دو تن ورہے پہلوں اُچیچیاں کمپنیاں دیاں خدمتاں لیندیاں ہین، جتھے سکھے ہوئے ماہر کئی مہینے سر جوڑ کے بیہن توں مگروں کسے ناں تے اک ہوندے ہین۔
جدوں ماہر کسے ناں دا چون کر لیندے ہین تے مارکیٹنگ دے ماہر ایس ناں نوں لے کے لوکاں تیکر اپڑ جاندے ہین تے ناں ولوں اوہناں دی مرضی پچھدے ہین جو ناں سن کے اوہناں تے کیہہ اثر پیندا ہے۔ پھیر ایہو ناں متعلقہ ڈاکٹراں دے ساہمنے پیش کیتا جاندا ہے ، کہ اخیر کسے دوائی دی کامیابی یاں ناکامی دا دارومدار ڈاکٹراں تے ہی ہوندا ہے۔
ایہدے مگروں ایس ناں نوں فرضی ڈاکٹری نسخیاں وچ ورت کے ویکھیا جاندا ہے جو کِتے ایس دوائی دا ناں کسے ہور دوائی دے نال خلط ملط تے نہیں ہورہیا۔ کیوں جو انج دیاں غلطیاں دے نتیجے جان وی لے سکدے ہین۔
مثال دے طور تے پاکستان وچ اک پیڑ مُکاون دی دوائی Ansaid دے ناں توں ملدی ہے کیوں جو دوجے سرکاری محکمیاں وانگوں پاکستانی محکمہ صحت دی کارکردگی وی رشک دے قابل نہیں ہے، ایس لئی اہنے اک ہور کمپنی نوں Encid ناں دی دوا رجسٹر کروان دی اجازت دے دتی جیہڑے معدے دی تیزابیت گھٹاون دے کم آوندی ہے۔ ظاہر ہے جو شبد تے اڈ ہین پر بولن وچ دوہواں دے ناں اُکا اکو جئے ہین جیس نال بھلیکھے دے امکان ودھ جاندے ہین۔
پر ایس معاملے وچ امریکہ وچ بوہت احتیاط ورتی جاندی ہے تے اوتھے چھان پھٹک کے ناں منظور کیتا جاندا ہے۔ دوائیاں دے ناں رکھن والے ماہر کئی طریقیاں نال کم لیندے ہین۔ عام طور تے اوہ اُکا نواں ناں گھڑ لیندے ہین جنہوں سن کے مریضاں دے ذہن وچ چھیتی نال ایس علاج بارے چنگا اثر ہووے۔ مثال دے طور تے Seroquel ڈپریشن دے علاج لئی ورتی جاندی ہے۔ بھاویں ایس لفظ دا کوئی مطلب نہیں پر ایہدے ناں توں serenity (سکون) تے quell (اگ بجھانا) ورگے لفظاں دا خیال ذہن وچ آوندا ہے۔
ایس توں وکھ ماہر چاہندے ہین جو ناں ڈاکٹراں تے بماراں نوں چھیتی یاد ہو جاوے۔ ایس مقصد لئی انگریزی وچ گھٹ ورتے جاون والے حرف X,Z ورگے حرفاں نوں بوہتا ورتیا جاندا ہے تاں جو ناں غیر معمولی ہوون دے کارن توجہ اپنی ول کھچ لوے۔ Xanax, Zocor,Zyrtec ایہدیاں مثالاں ہین۔
Xanax دا ناں مینوں ایس لئی وی پسند ہے جو اہنوں چاہے پٹھا پڑھو یاں سدھا، دوہواں پاسیوں اک ہی لفظ بن دا ہے۔
ناں دے چون وچ اوہدے ورتن والے طبقے نوں دھیان وچ رکھنا وی بوہت ضروری ہوندا ہے۔مثال دے طور تے ڈپریشن دی دوا Prozac بوہت مشہور سی۔ پر جدوں اوہنوں زنانیاں وچ اُچیچا ورتن لئی مارکیٹ وچ لیاندا گیا تے پروزیک ناں کجھ بوہتا ہی مردانہ لگیا۔ ایس لئی کمپنی نے دوائی دا زنانیاں وچ ورتن لئی تھوڑا جیا ' زنانہ' چنیا۔ Sarafem جیس وچ کڑیاں دا ناں سارہ وی رلتی ہے تے fem وی، جیس نال زنانیاں ول اشارہ ہوندا ہے۔
پر ناں رکھن والے ماہراں دے مسئلے ایتھے نہیں مک جاندے کیوں جو دوائیاں بناون والے ادارے ساری دنیا وچ کم کررہے ہین، ایس لئی دوائی دے ناں نے وی ساری دنیا وچ سفر کرنا ہوندا ہے ایس لئی ماہر ویکھدے ہین جو کِتے اوہناں دے چنے ہوئے ناں دا دنیا دی کسے ہور بولی وچ کوئی غلط مطلب تے نہیں نکلدا۔
ایس لئی تسیں ویکھیا جو دوائیاں دا ناں نیانیاں دے ناں رکھن توں کِتے اوکھا تے مہنگا کم ہے۔
