دنیا دے سب توں وڈے ایٹم شکن ' لارج ہیڈران کو لائیڈریا LHC دا تجربہ شروع ہو گیا ہے۔ اج توں سوئٹزر لینڈ دے شہر جنیوا وچ واقعی یورپی ایٹمی ریسرچ دے ادارے CERN نے ارباں ڈالر دی مالیت نال بنائے بوہت گنجل دار آلیاں تے بنی سرنگ وچ ذریاں دی پہلی شعاع دوڑانا شروع کیتا ہے۔ سائنس داناں دا خیال ہے جو ایس عظیم تجربے نال کائنات دے راز کھولن وچ مدد ملے گی۔
جدوں طبیعات داناں نے پروٹاناں دی پہلی شعاع سرنگ وچ داخل کیتی تے تماش بیناں نے حیرانی تے اشتیاق نال ایہہ منظر وڈیاں سکریناں تے ویکھیا۔ LHC نوں چلاون دی پہلی کوشش ناکام ہو گئی سی، ایس لئی جدوں دوجی کوشش کامیاب ہو گئی تے ایس موقعے تے سائنس دان نے خوشی تے سکھ دا ساہ لیا۔ سائنس دان دوہواں دھاکیاں توں ایہہ تگڑی تجربہ گاہ بناون تے کم کر رہے سن، جیہدے تے دس ارب ڈالر لاگت آئی ہے تے اوہنوں دنیا دے درجناں ماہراں نے رل کے بنایا ہے۔
ایٹمی ذرات دی ایہہ شعاع ستائی کلومیٹر زمین وچ سرنگ وچ بجلی دی رفتاری نال سفر کررہی ہے۔ ایہہ سرنگ فرناس تے سوئٹزر لینڈ دی سرحد تے واقع ہے۔ اہناں ذریاں دی رفتار دو مہینے وچ ہولی ہولی ودھائی جاوے گی، ایتھوں تیکر کہ ایہہ روشنی دی رفتار دے بوہت نیڑے اپڑ جاوے گی، جیہدے توں مگروں اہناں ذریاں نوں ایس رفتار نال آون والے مخالف پاسیوں آون والے ذریاں نال ٹکرایا جاوے گا۔
ایس زبردست ٹاکرے نال ایہہ ایٹمی ذرے پاش پاش ہو جاون گے تے اوہناں دے ٹکڑے ایدھر اودھر کھلر جاون گے۔ سرنگ دے وچ انج دے آلات فٹ ہین جیہڑے اہناں ٹوٹیاں نوں ریکارڈ کر لین گے۔ ایہہ انج ہی ہے جیویں کسے مشین دی ساخت پتہ کرن لئی اوہنوں کھول کے ویکھیا جاوے کہ ایہہ کناں کناں پرزیاں نال رل کے بنی ہے۔
نظریاتی طبیعات دان جان ایلس نے وائس آف امریکہ نوں دسیا کہ ذرات دے ٹاکرے نال سائنس داناں نوں ایہہ جانن وچ مدد ملے گی جو اج توں تیراں ارب ستر کروڑ سال پہلوں جدوں کائنات وجود وچ آئی تے اُس ویلے حالات کیہہ سن:
' اسیں پروٹاناں نوں کلیاں ٹکراواں گے۔ انج دے ٹاکرے اُس ویلے ہوئے سی جدوں کائنات دی عمر اک سیکنڈ دا اک سو کھربواں حصہ سی۔ ظاہر ہے جو اسیں تجربہ گاہ وچ کائنات دا کوئی حصہ بناون نہیں جارہے سگوں ایہہ اُکا انفرادی ٹاکرے ہین جیہڑے اُس ویلے ہوئے سن جدوں کائنات دی عمر بوہت گھٹ سی۔
LHC دے پراجیکٹ ڈائرکٹر لین ایوانز کہندے ہین جو LHC اصل وچ دریافت دی مشین ہے۔ اوہناں دا کہنا ہے جو طبیعات داناں نوں آس ہے کہ اوہ ایس راہیں ہگز بوزان دریافت کرن وچ کامیاب ہو جاون گے۔ ایس ایٹمی ذرے دی دریافت نال ایہہ پتہ لگے گا جو دوجے ذرے کیویں وزن حاصل کردے ہین۔'
جے ہگزبوزان دریافت نہیں ہویا اودوں وی ایہہ بوہت سوادی گل ہووے گی کیوں جو کجھ سائنس داناں دے خیال وچ ایہدے نال سائنسی نظریاں نوں پھیر لکھنا پوے گا، کیوں جو کائنات نوں سمجھن لئی سب توں عام نظریہ ایہہ فرض کردا ہے جو ہگز بوزان موجود ہے۔ ایس لئی ایہدی دریافت توں مگروں ایس گل دی کھوج شروع ہوجاوے گی کہ جے ہگز بوزان موجود نہیں ہے تے پھیرایٹمی ذریاں دا وزن کیوں ہے ؟
اصل وچ فرضی ہگز بوزان ایس گل نوں متھ دا ہے جو پروٹان دا وزن اینا ہووے، نیوٹران دا اینا تے الیکٹران دا اینا۔ ایس لئی جے ہگز بوزان موجود نہیں ہے تے پھیر سائنس داناں نوں اہناں ایٹمی ذریاں دے وزن دے کارن کرن لئی موجودہ سٹینڈرڈ ماڈل دا نظریہ چھڈ کے کوئی ہور نظریہ قائم کرنا پوے گا، جیہدے نال بہرحال سائنس نوں فیدا ہووے گا۔
کجھ حلقیاں نے خدشے ظاہر کیتے سن جو LHC دنیا دی تباہی دا موجب بن سکدا ہے کیوں جو ذریاں دے ٹاکرے نال بلیک ہول وجود وچ آسکدا ہے جیہڑا ویکھدیاں ہی ویکھدیاں دنیا نوں ہڑپ کر لوے گا۔ پر سائنس دان کہندے ہین جو LHC مکمل محفوظ ہے۔ ایہدا ثبوت ایہہ ہے جو زمین دی فضا وچ کائنات دے کئی حصیاں توں آون والے ذریاں ٹکراوندے رہندے ہین تے اوہناں دے ٹاکرے دی شدت نیڑے تیڑے اینی ہی ہوندی ہے جیہڑے LHC وچ مصنوعی طور تے پیدا کیتے جاون گے۔ جے اہناں ٹاکریاں نال کدی بلیک ہول نہیں بنیا تے LHC وچ وی بلیک ہول بنن دا کوئی امکان نہیں ہے۔
