بوٹے دا گردہ خراب ہویا تاں اوہدے سنگی چندہ اکٹھا کر کے اوہنوں کراچی لے گئے۔ وڈے ہسپتال وچ اپریشن ہویا۔ وڈے ڈاکٹر نے آپوں کیتا۔ اوہ بوہت خوش سی بئی اوہ ہُن چنگا ہو جاوے گا۔ اوہنے فقیرے نوں ٹیلی فون کیتا۔
ویکھ فقیرے۔ مینوں ہسپتال چوں چھٹی لبھ گئی ہے۔ ہُن اسیں چار وجے والا جہاز پھڑ کے پنڈ جا سکدے ہاں۔ توں بس چھیتی نال آ جا۔ بوٹا فقیرے نال ایرپورٹ اپڑیا۔ جدوں اوہ سیکورٹی توں لنگھن لگا تاں سیٹی وجن لگ پئی۔ سیکورٹی والیاں نے پچھیا۔ سر جی۔ تہاڈے کھیسے وچ کچھ ہے؟ مطلب ایہہ ہے جو کوئی سیل فون یاں فیر کوئی چابی۔ فقیرے نے بوجھے وچ ہتھ پایا پر اوہ تاں اُکا خالی سی۔ سیکورٹی والیاں اک واری فیر بوٹے دی تلاشی لئی پر کجھ نہ ملیا۔ اوہ سب بھنبھل بھوسے وچ پے گئے۔ اوہناں نوں شک پے گیا۔ اوہناں سمجھیا اوہ خورے کوئی ات وادی ہووے جیہڑا کوئی شے لُکا رہیا ہے۔ اوہناں بوٹے نوں آکھیا۔ سارے لیڑے لاہ دے۔ جدوں بوٹا کچھے وچ سیکورٹی توں لنگھن لگا تا پھیر سیٹی وج گئی۔ بوٹا پھڑیا گیا۔ اوہدے ڈھڈ اُتے نشان وی سی۔
سیکورٹی والیاں نے سوچیا۔ ایہہ ضرور ات وادی ہے۔ ایہنے ڈھڈ پاڑ کے کوئی بم اندر لکایا ہویا ہے۔ جدوں اوہنے دسیا جو اوہدا گردے دا اپریشن ہویا ہے۔ سیکورٹی والے اوہنوں دوجے ہسپتال لے گئے۔ اوہنے بتھیرا رولا پایا جو اوہدی فلائٹ ہے۔ پر اوہناں کوئی گل نہ سنی۔ ہسپتال وچ جدوں اوہدا ایکسرے کیتا گیا تاں پتا لگا اوہدے ڈھڈ وچ اک قینچی ہے۔ بوٹے نے کجھ چر حیران ہو کے سوچیا۔ فیر اوہ تاڑ گیا جو ڈاکٹر اپریشن مگروں قینچی کڈنا بُھل گیا ہووے گا۔ پھیر قینچی کڈھن لئی اوہدا دوجا اپریشن ہویا۔
پر بوٹا اکلا بندہ نہیں جیدے نال ایہہ ہویا۔ تریخ بھری ہوئی ہے ایہو جہے واقعاں توں۔ 1993ء وچ بھارت دے چنگل پٹو میڈیکل کالج ہسپتال وچ ڈاکٹراں نے اک 33 ورھیاں دی زنانی دی رسولی کڈھدیاں ہویاں 7 انچ لمی قینچی اندر چھڈ دتی۔ جدوں سگامانی ناں دی ایس زنانی نے پیڑ ہون دی شکایت کیتی تاں ڈاکٹر نے پیڑ گھٹاؤن دی دوائی دے دتی۔ پھیر 21 ورھیاں مگروں ایک اسکین توں پتہ لگیا جو ایہہ پیڑ قینچی پاروں ہے۔
فروری 2004ء وچ فلاڈیلفیا دے اک ہسپتال وچ ڈاکٹراں اک ٹریول ایجنٹ گیبل دے دل دا اپریشن کیتا۔ اپریشن کامیاب ہو گیا۔ گیبل خوش سی۔ پر چھ ہفتاں مگروں جدوں اوہدی چھاتی دا ایکسرے ہویا تاں پتہ لگیا جو ڈاکٹر اک 31 انچ لمی تار اوہدے اندر بُھل گئے سن جیہڑی ڈھڈ توں چھاتی تائیں اپڑ رہی سی۔
اک رپورٹ موجب صرف امریکہ وچ ڈاکٹر ہر ورھے 80 توں 100 تیکر آپریشناں وچ اوزار اندر بُھل جاندے ہین۔ ایہناں وچ قینچیاں، پٹیاں، سویاں، تاراں اتے دوجی شیواں رلتی ہین۔ بوہت سارے ایہو جہے مریض ہر ورھے ڈاکٹراں اتے ہسپتالاں اُتے مقدمے وی کر دے رہندے ہین۔ پر جدوں ستمبر 2008ء وچ شکاگو وچ رہن والے ایلبرٹ پگلیوکا دے پتے وچ پتھری بن گئی تاں اوہدے ڈاکٹراں نے اوہنوں دسیا جو اوہ ڈھڈ پاڑن بنا ای پتھری کڈھ سکدے ہین۔ ڈاکٹراں نے آکھیا جو اوہ دوجے دن ای کم اتے جا سکدا ہے۔ ایلبرٹ نوں یقین نہ آیا۔ اوہنے پوچھیا۔ کیویں؟ ڈاکٹراں آکھیا۔ اسیں تیرا پتا منہ راہیں باہر کڈاں گے۔ نکا جہا اپریشن کر کے پتھری کڈھاں گے اتے پتّا واپس منہ راہیں آپنی تھاں اپڑا دیاں گے۔ ایلبرٹ سوچیں پے گیا۔ جے ڈاکٹر ٹھیک کہندا ہے تاں خورے پتّا اوہدی ساہ دی نالی وچ ای پھس نہ جاوے اتے اوسدا ساہ ای رُک جاوے۔
جدوں ڈاکٹراں اوہنوں یقین دوایا جو ایہہ نہیں ہووے گا تاں اوہ راضی ہو گیا۔ انج ایلبرٹ کوئی 15 اک لوکاں وچ رل گیا جیہناں ایس نویں تجربے نوں قبول کیتا۔ ایس سرجری وچ جلد اُتے کوئی چیرا نہیں لایا جاندا اتے اک نالی ورتدے ہویاں منہ راہیں ڈھڈ دے اندر وڑ کے اپریشن کر دتا جاندا ہے۔
نارتھ ویسٹرن یونیورسٹی دے سرجری ڈپارٹمنٹ دے پردھان ڈاکٹر نتھینیل جے سوپر Dr. Nathaniel J. Soperکہندے ہین جو ایہہ بوہت وڈی کامیابی ہے۔ اوہ کہندے ہین جو ایس نویں دریافت پاروں جسم اتے باہروں چیرا لاون دی بجائے اندروں ای سارا اپریشن ہو جاوے گا اتے اوہ ویلا دور نہیں جدوں شید اندروں وی کسے چیرے دی لوڑ نہ پوے اتے پتھری اتے رسولی وانگ بھیڑی شیواں بوہتے ارام نال کڈھ لئیاں جاون۔
پر کجھ سوجھواناں دا خیال ہے جو ڈاکٹر ایس قسم دے ورتاوے لئی تیاری کیتے بنا ای چھیتی چھیتی ایہنوں اپناون لگن گے۔ سینٹ لوئیس وچ واشنگٹن یونیورسٹی اسکول آف میڈیسن دے bioethicist اتے سرجری پروفیسر Dr. Ira J. Kodnerکہندے ہین۔ " اوہ ڈاکٹر جنہاں کول کوئی تربیت نہیں ہے، اوہ نس نس کے ایہو جہے اپریشن کرن لگ پین گے۔ شید اوہ اک ہفتے دا کوئی کورس کرن مگروں ایہو جہی سرجری کرن لگ پین۔ مینوں یقین ہے جو انج ضرور ہووے گا اتے ایہہ چنگا نہیں ہے۔"
دوجے پاسے میساچیوسٹس ہسپتال وچ جنرل اتے گیسٹرو انٹیسٹنل سرجری دے پردھان ڈاکٹر David W. Rattner دا کہنا ہے " ایہہ دریافت بوہت زبردست ہے۔ پر مریضاں دی حفاظت سب توں ودھ ہے۔ ایس لئی ایہوجہے اپریشن لئی ڈاڈھی احتیاط دی لوڑ ہووے گی۔
ایس سرجری نوں NOTESیاں نیچرل اوری فائس ٹرانس لیومینل اینڈوسکوپک سرجری کہیا جاندا ہے۔ ایس دے نتیجے وچ مریضاں نوں ہسپتال وچ بوہت گھٹ دن گزارنے پیندے ہین۔ دوبارہ ٹھیک ہون لئی وی گھٹ ویلے دی لوڑ ہوندی ہے۔ پیڑ اتے خطرہ وی گھٹ ہوندا ہے۔ ایس دریافت راہیں ڈاکٹر سوچدے ہین جو اوہ ہر قسم دی سرجری اتے علاج لئی قدرتی راہواں راہیں جسم دے اندر وڑ کے بہتر علاج کر سکن گے۔ ایہو جہی سرجری دے تجربے بھارت سنے دوجے ملکاں وچ سوراں اتے کیتے گئے اتے ہُن بندیاں اُتے وی ورتے جان لگ پئے ہین۔ جان ہاپکنز یونیورسٹی دے پروفیسر اینٹنی کلو Anthony Kalloo نے آپنی لیبارٹری وچ ایہہ ٹیکنیک ورتی ہے۔ اوہ کہندے ہین جو ہُن ایہو جہی سرجری بوہت کامیابی نال کیتی جا سکدی ہے۔
ہجے ایہہ ٹیکنیک منہ اتے وجائنا راہیں پتے دی پتھری کڈھن لئی ورتی گئی ہے۔ پر کجھ ڈاکٹراں نے اپینڈکس لئی وی ایہہ ٹیکنیک ورتی ہے اتے ہُن موٹاپے دے علاج لئی وی ایہہ طریقہ ورتن بارے تجربے شروع ہو گئے ہین۔ خیال ہے جو ایس سرجری وچ پنڈے دے اندر کوئی اوزار بُھل جان دا خطرہ وی گھٹ جاوے گا۔
