علم دی چاہ وچ اوکڑاں نون اُلانگھ کے کامیابی دی پوڑی تے چڑھنا کوئی سوکھا نہیں ہُندا اس واسطے لگن تے جذبے دی لوڑ ہُندی ہے ایہدی مثال تنزانیہ دی اجیہی غریبی کُڑی ہے جیس نے ریت رواج توں کے علم دیاں راہواں تے تُرن دا حوصلہ کیتا۔ بھوریاں اکھاں والی نعمیہ لائزر نے اپنے پیو ولوں تعلیم چھڈن دے زور پاروں اپنی پرائمری سکول ٹیچر نوں فیس دی تھاں اک سیر دُدھ بھرن تے راضی کرلیا تے ہُن میڈیکل کالج دی پاڑھو بن چکی ہے۔
جدوں اوہ 13 ورھیاں دی سی اوس دے پیو نے اوہنوں 30 ورہیاں دے اک اوبھڑ نال پرناؤن دا ارادہ کرلیا انج اگلے دیہاڑ اوہدا سکول بند ہوجاندا تے تنزانیہ دی ہور مسائی کُڑیاں ہار اوہدےگھروکی جیون دا مُڈھ بجھدا فیر اک سال مگروں اوہ ماں بن جاندی پر نعیمہ دے ارادے کجھ ہور سن۔
رات ویلے جدوں اوہدا پیو سون چل گیا اوہنے کپڑیاں دی گٹھ بنھی تے چاننی وچ ہنجھو کیردی اپنی ماں نال گھر نوں چھڈ دتا۔ اک میل دا پینڈا ٹُٹی جُتی نال طے کر کے اپنے چاچے دے گھر اپڑگئی۔ اگلی سویر اوہ دونویں چھے گھنٹیاں دا پندھ کر کے200 میل دور مہاجر کیمپ اپڑگئیاں۔
19 ورہیاں دی لائزر ایس پت جھڑ وچ میڈیکل کالج جانا شروع کرے گی انج اوہ ملک دی پہلی مسائی زنانہ ڈاکٹر بن جاوے گی۔ چڑھدے افریقہ دی ایس بھوئیں تے زنانیاں نال ہون والی زیادتی، ختنے، جبری ویاہ تے تسیہے خلاف اوہ مسائی زنانیاں دی واج بن رہی ہے۔
لائزر دے پنڈ دی ریت رواج مطابق لاہڑا ووہٹی نوں داج وچ ڈنگر دیندا ہے " انج اسیں اپنے ماپیاں واسطے ڈنگر کھٹن لئی جیوندیاں سن تے ساری حیاتی اوس بندے دی خدمت کرنی پیندی جیہنوں کدی دِلوں نہیں چاہیا۔"
اک غیرسرکاری ستھ دی پسٹرل وومنز کونسل دے گویڑ مطابق ماپیاں ولوں پرناون دے خوف وجہوں ہر دیہاڑے تن مسائی کُڑیاں گھروں نٹھ جاندیاں ہین۔ لکھاں دی گنتری وچ دوجیاں کُڑیاں ظالم رواجاں پاروں اپنے وڈھکیاں دیاں غلام بنائیاں جاندیاں ہین جدکہ اوہناں دی سنبھال واسطے کوئی قنون موجود نہیں ہے۔
مسائی اپنے رنگ برنگے لیڑیاں تے روایتی گہنیاں پاروں جانیاں جاندیاں نیں تے دکھنی تنزانیہ دے پہاڑی علاقیاں وچ اوہناں دی آبادی دس لکھ دے نیڑ ے ہے۔ جیہناں چوں دس فیصدی توں وی گھٹ سیکنڈری یاں ہائی سکول پہنچدیاں ہین جد کہ 12 فیصد توں گھٹ کول کالج ڈپلومہ ہندا ہے۔
جوان مٹیاراں دی تعلیم تے روک ہے تے بُڈھیاں نال ویاہ کرن تے مجبور کیتا جاندا ہے۔ جد کہ ایہہ عورتاں غلامی، گالھ مندا تے جبری زنا دا وی شکار ہین۔
لائزر دا کہنا ایں" ایہناں رواجاں نوں قائم رکھن دی کوئی لوڑ نہیں کیونجے ایہناں کڑیاں نوں تعلیم نہیں دتی جاندی اوہناں وچاریاں نوں کوئی سُجھ نہیں ہے۔ کجھناں نے ایس نوں اوہلے وچ غلط آکھنا شروع کردتا ہے۔ لیکن میں ایس تے سرعام گل کرن نوں تیار آں۔ مسائیاں نوں بدلنا پوے گا۔
