انسانی حقاں دی ستھ ہیومن رائٹس واچ موجب سعودی عرب وچ زنانیاں لئی محرم یاں ''گارڈین شپ'' دے نظام کارن زنانیاں دے حقاں دی پامالی ہو رہی ہے۔ستھ موجب سعودی زنانیاں گھر دے کسے مرد دی اجازت توں بناء کجھ نہیں کرسکدیاں۔ اوہناں نوں کم کرن، پڑھن، سفر یاں ویاہ کرن تے ایتھوں تیکر کہ طبی امداد لئی وی پیو، پتر ، خاوند دی اجازت دی لوڑ ہوندی ہے تے اوہ ہمیش نیانیاں ورگی زندگی گزارن تے مجبور ہین۔
' سعودی حکومت زنانیاں تے مرداں دا کنٹرول برقرار رکھن لئی مڈھلے انسانی حق قربان کر رہی ہے۔'' مشرق وسطیٰ لئی ہیومن رائٹس واچ دی کاہڈو فریدا ضیاف آکھدیاں ہین کہ جدوں تیکر ایہہ نامناسب پلیسیاں مکدیاں نہیں ،سعودی زنانیاں کوئی ترقی نہیں کرسکدیاں۔ سعودی وسیب اج وی پچھوکڑ دیاں ریتاں وچ بنھیا ہویا ہے تے ہن وی زنانیاں نوں گڈی چلاون دی اجازت نہیں۔
سن دو ہزار پنج وچ شاہ عبداللہ دے برسراقتدار آون توں مگروں حکومت نے آکھیا ہے جو اوہ اصلاحواںدے عمل دی حمیت کردی ہے پر جے وسیب دے وڈے حصیاں ولوں مزاحمت ہووے تے اوہ بوہتیاں بدلیاں نہیں ہوسکدیاں۔ پر نال ہی حکومت نے پچھلے دو ورہیاں وچ ہیومن رائٹس واچ نوں اپنی رپورٹ تیار کرن دی واہوا حد تیکر آزادی دتی ہے تے نوکریاں وچ زنانیاں دی گنتی ودھی ہے۔ ایسے سال اک نواں قنون وی منظور کیتا گیا ہے جیس ہیٹھ زنانیاں کلیاں ہوٹلاں وچ رہ سکدیاں ہین۔
مقامی مذہبی عمائداں دا خیال ہے کہ محرم دا نظام ملک دے سماجی تے اخلاقی نظام نوں برقرار رکھن لئی ضروری ہے۔
اہناں ضابطیاں دا اطلاق عدلیہ تے اک ' اخلاقی پلس'' دی مدد نال کیتا جاندا ہے۔ رپورٹ موجب ' پربندھی زنانیاں نال نکے نیانیاں ورگا ورتاء کردے ہین اوہناں نوں آپوں اپنی حیاتی تے کوئی اختیار نہیں'۔ ایہہ رپورٹ سو زنانیاں نال گل بات کر کے بنائی گئی ہے۔
رپورٹ موجب مرداں دی لکھی اجازت توں بناء نہ زنانیاں نیانیاں نوں سکول داخل کروا سکدیاں ہین نہ اوہناں دے ناں دا کھاتہ کھول سکدیاں ہین تے نہ ہی اپنے نیانیاں نال سفر کر سکدیاں ہین۔
