گلیاں لکڑیاں نوں پھوکاں ماردی اتھرواں تے مڑھکے نال تربتر چلھے کول بیٹھی ہے عورت ہزاراں ہزار ورھیاں توں دھوئیں وچ ڈبی ہوئی چلھے کول بیٹھی ہے عورت جد پہلی وار بلی سی اگ دھرتی تے اودوں توں ہی سواہ دیاں پرتاں وچ دب کے اگ نوں جیوندیاں رکھی بیٹھی ہے عورت
ایہہ ہندی شاعر مدن کشیپ دی اوہ نکی جہی نظم ہے جہدے وچ بڑی وڈی تاریخی سچائی تے ہرکھ ہے۔ سچائی ایہہ کہ جدوں توں بندے نے اگ بالنی سکھی ہے، اودوں توں ہی اگ تے حق عورت دا ہی رہیا ہے پر ہرکھ ایہہ کہ عورت نے صرف تے صرف چلھا ہی بالیا ہے؛ آپنے اس حق دی اصل ورتوں تاں اوہنے کدے کیتی ہی نہیں۔ عورت آپنے حقاں لئی اس اگ نوں بھانبڑ نہیں بنا پا رہی سگوں سواہ دیاں سو سو پرتاں ہیٹھ اس اگ نوں لکا لکا کے رکھدی آئی ہے۔ پر ایہدے لئی عورت دوشی نہیں ہے۔ دھرتی تے مرد دی تاناشاہی ہے۔ اسے تاناشاہی نے عورت نوں ماڑے پن دا جیون بخشیا ہے۔ اسے دا نتیجہ ہے کہ مرد دی انا ودھدی گئی ہے۔ آپنا ملک اجیہے سماج دے بھار نال کجھ بوہتا ہی کُبا ہوئی جا رہیا ہے۔ مرد دی پردھانگی والے ساڈے سماج نے عورت نوں کدے انبر ول جھاکن تک نہیں دتا۔ اتھے اڈن توں پہلاں ہی پر کتر دتے جاندے ہن۔ ہن تاں انتہا ہو گئی ہے۔ دھیاں دا جنم لینا وی گناہ ہو گیا ہے۔ بھارت وچ ١٠٠٠ منڈیاں پچھے کڑیاں ٩٢٧ رہ گئیاں ہن۔
آپنے پنجاب نوں تاں اک وار پھیر وڈی نموشی جھلنی پئی ہے۔ ایتھے تاں ١٠٠٠ منڈیاں پچھے کڑیاں صرف ٧٢٨ رہ گئیاں ہن۔ کیہ مطلب ہویا ایہدا؟ لاؤ ذرا حساب! حساب تاں بالکل صاف ہے، ہر ٢ ہزار حملاں وچوں ١٧٢ دا ککھاں وچ ہی قتل ہو جاندا ہے تے ایہہ ١٧٢ دے ١٧٢ مادہ حمل ہن۔ لعنت ہے۔ ایہہ کلنک وی اسیں ہی کھٹ رہے ہاں، گورواں پیراں دی دھرتی دے باشندے ۔ ہور شرمسار کرن والی گل ایہہ ہے کہ ملک بھر وچ منڈیاں دے مقابلے کڑیاں دی گھٹ شرح والے ١٠ ضلعیاں وچوں ٦ ضلعے آپنے ہن۔ ایہہ بالکل تازہ انکڑے ہن۔ یونائٹڈ نیشنل فنڈ فار پاپولیشن ایکٹیوٹیز نے آپنی تازہ رپورٹ وچ دسیا ہے کہ پنجاب وچ چائیلڈ سیکس ریشو وچ ٥٠ فیصدی تک دی گراوٹ آئی ہے۔
کیہ ہو گیا ہے سانوں؟ پنجاب باقی دے بھارت دے مقابلے معاشی پکھوں سکھالا صوبہ ہے۔ تعلیمی معاملیاں وچ وی پنجاب پچھڑیا ہویا نہیں۔ سبھ توں اہم گل ایہہ ہے کہ پنجابیاں کول سنسار دے سبھ توں ودھیرے سائنسی دھرم دی اوٹ وی ہے۔ پھیر ایہہ بھانا، ایہہ قہر ایتھے ہی کیوں واپر رہیا ہے؟ ہر جنی کھنی گل تے تلواراں دھوہ لین والے ساڈے شیر بہادر اس معاملے وچ چپ کیوں ہن؟ مادہ بھرون ہتیا دے معاملے وچ اکال تخت صاحب توں حکم نامے وی جاری ہو چکے ہن ۔ پھر وی کوئی گل منن نوں تیار کیوں نہیں؟ ایہہ اوہ سوال ہن جنہاں نال آپاں ساریاں نوں دو چار ہونا ہی پوے گا۔ پہلاں وکاس نارائن رائے دی اک نکی نظم نال وی دو چار ہو لئیے، پھر گل اگے توراں گے جویں ہی کڑی کجھ نواں کرنا چاہندی ہے اکلی رہ جاندی ہے نہیں تاں لوک ساتھ دیندے ہی ہن دیوی دا ستی دا رنڈی دا۔
اس نکی جہی نظم وچ سلگدے سوال وی ہن تے جواب وی۔ سو گلاں دی اک گل ایہہ ہے کہ آپنا ملک پوری طرح لنگ بھید تے بنے سماج دا کوہڑ ہنڈھا رہیا ہے۔ ایہہ روگ اج دا نہیں ہے۔ ارتھ وید وچ وی صاف صاف لکھیا ہے کہ اوہ ہور جہان ہون گے جتھے کڑیاں نوں سوغات منیا جاندا ہے۔ ساڈے ایتھے تاں منڈیاں توں وڈی کوئی سوغات ہے ہی نہیں۔اس طرح دیاں دھارناواں نوں پلوس پلوس کے حالات گربھ وچ ہی دھیاں نوں قتل کر دین تک پہنچا دتے گئے ہن۔ آپنے ملک وچ دھی نوں جنم لیندیاں سار ہی دودھ وچ ڈبو ڈبو کے مارن دی روایت رہی ہے۔ ملک دے کجھ پچھڑے علا قیاں وچ ایہہ کریتی حالے وی قائم ہے پر اسیں لبرل دنیا دے جیوڑے کیہ کر رہے ہاں؟ اسیں لبرل ازم دیاں جائیاں مشیناں نوں ہتھاں وچ پھڑی ماواں دے ڈھڈاں نوں ٹوہ ٹوہ کے لبھ رہے ہاں کہ کتھے ہے کڑی۔ انسانی ترقی نوں نویاں بلندیاں تے پہنچاؤن لئی لبھیاں گئیاں سائنسی مشیناں نوں انسانی تباہی لئی ورت رہے اسیں کدے ڈردے کمبدے کیوں نہیں؟ تڑکسار مذہبی تھاہراں تے متھے رگڑن والے اسیں شاماں تک آپنیاں ہی بچیاں دے قاتل ہو جاندے ہاں۔ اودوں سانوں کسے رب دا ڈر خوف کیوں نہیں ہندا؟
اخیر وچ دو سوال پڑھنہاراں لئی
کیہ نسل چلاؤن لئی پُتر ہونا ہی ضروری ہے؟ کیہ معاشی سہارا صرف پُتر ہی بن سکدا ہے؟ کیہ دھیاں دا ایہناں وچ کوئی کردار ہو ہی نہیں سکدا؟ مترو، جیکر آپاں آلے دوآلے دے نال نال آپنے آپ نوں وی اج ہی مخاطب ہو لئیے تاں چنگا۔ جاندے جاندے ایہہ شعر ملاحظہ فرماؤ
بناں دھیاں تیاں دے پڑ کون بھنوں میری ماں نیندر وچ ایویں بولدی ہے۔
