حالیں اک نویں کتاب چھاپی گئی ہے جیہدا سنیہا ہے ' بے نشان عورتاں دے دیس وچ ' In the Land of (Invisible Women) ایس کتاب دی لکھاری ڈاکٹر قانطہ احمد پاکستان وچ جمیاں تے برطانیہ وچ پلیاں ۔ اوہناں نے سعودی عرب وچ دو سال تیکر ڈاکٹر دی پکھ توں کم کیتا تے ایس کتاب وچ اوہناں نے اوتھوں دے قدامت پسند وسیب بارے اپنے تجربے دسے ہین۔
جدوں ڈاکٹر قانطہ احمد نوں سعودی عرب وچ ڈاکٹر دے عہدے تے کم دی پیشکش ہوئی تے اوہناں نے اہنوں خوشی نال قبولیا۔ اوہناں نے ایس مقدس زمین تے کم کرن دی سعادت نوں اپنا چنگا نصیب سمجھیا پر اوہ کہندیاں ہین جو اوہناں نوں اُکا گویڑ نہیں سی جو سعودی عرب وچ زندگی دا جیہڑا انداز ہے تے اسلام تے جیویں عمل کیتا جاندا ہے اوہ اوہناں دے عقیدیاں تے زندگی دے طریقے توں اینا وکھرا ہووے گا۔
ڈاکٹر احمد نے سعودی عرب وچ اپنی حیاتی دا مڈھ مکے وچ حج توں رکھیا اوہناں دسیا کہ کہ طواف کعبہ حج دا مڈھلا رکن ہے۔ کعبہ شریف نوں اسلام دا مقدس تھاں سمجھیا جاندا ہے۔ اوہ کہندیاں نیں :
' کعبے دا طواف کردیاں ہوئیاں تہانوں لگدا ہے جو اینی وڈی کائنات وچ انسان کنا بے حقیقت تے خالق کائنات کنا عظیم ہے۔ پر میرے لئی سب توں من کھچویں گل اسلام دی رنگا رنگی، تے اوہدی ہمہ گیریت ہے۔ ہر سال دنیا دے سارے ملکاں نال تعلق رکھن والے کئی رنگاں تے نسلاں دے لوک ایتھے کٹھے ہوندے ہین جدوں کہ آپوں سعودی وسیب وچ تنوع تے رنگا رنگی نوں سلاہیا نہیں جاندا۔'
ڈاکٹر قانطہ سعودی بادشاہت دے قدامت پسند اسلامی مسلک وہابیت دا ناں لیندیاں ہین جیہڑا کہ ملک دا سرکاری مذہب ہے۔ اوہ وہابی مسلک تے القاعدہ دے اسامہ بن لاون ورگے عسکریت پسنداں دے وچکار تعلق دی گل کردیاں ہین پر بوہت سارے ماہراں دی نظر وچ ایہہ خیال پھڈے والا ہے۔ اوہ کہندیاں ہین جو ایہہ اسلام دی مسلی ہوئی شکل ہے۔
واشنگٹن دے نیشنل پریس کلب وچ ڈاکٹر قانطہ نے اپنی کتاب دے کجھ پیرے پڑھے۔ حاضرین دی گنتی گھٹ سی پر اوہناں دا سانگا بوہت سارے شعبیاں دے لوکاں نال سی۔ اوہناں کہیا اوہ جیس وہابی قنون ہیٹھ رہ رہیاں سن اوہ اُس اعتدال پسند اسلام توں بوہت اڈ سی جیہدے تے اوہ عمل کردیاں رہیاں ہین۔ ایہو کارن ہے جو اوہناں نوں ایہہ کتاب لکھن دا خیال آیا۔ اپنی کتاب وچ اوہ سعودی عرب دے قدامت پسند اسلامی وسیب وچ زنانیاں دے کردار دا ناں لیندیاں ہوئیاں کہندیاں ہین :
کوئی زنانی اُس ویلے تیکر کاروبار نہیں کرسکدی جدوں تیکر اوہدا کوئی مرد اسپانسر نہ ہووے۔عورت مرد دی اجازت دت بغیر سفر نہیں کرسکدی۔ سعودی عرب وچ چالی فیصد کاروبار زنانیاں دی ملکیت ہین۔ ملک دی دولت دے بوہت وڈے حصے تے اوہناں دا کنٹرول ہے پر اوہ ایہہ سارا کجھ مرد توں بغیر نہیں کرسکدیاں۔'
پر جارج ٹاؤن یونیورسٹی وچ امریکن مسلم سٹڈیز پروگرام دے ڈائرکٹر زاہد بخاری کہندے ہین جو سعودی عورتاں وچ آزادی دی کمی دا مذہب نال کوئی تعلق نہیں ہے۔ اوہناں دے لفظ ہین:
' بنیادی طور تے ایہہ کلچرل مسئلہ ہے ۔ میرے خیال وچ اسلام نال اوہدا کوئی واسطہ نہیں۔ جے ایہدا سانگا اسلام نال ہوندا تے سارے ستونجاہ مسلمان ملکاں وچ، تے دنیا دے سارے مسلماناں وچ ایہہ مسئلہ موجود ہوندا۔ پر دنیا وچ کِتے ہور انج نہیں ہوندا۔ ایہہ صرف سعودی عرب دا مسئلہ ہے ۔'
بھاویں وہابیت نوں سعودی حکومت دی سرپرستی ہے پر بوہت سارے سعودی وسنیک وی اوہدے اینے سخت تے کٹر طریقے نال اک نہیں ہین۔ ڈاکٹر قانطہ نے کہیا کہ اوہناں نوں بوہت سارے انج دے سعودی مرد تے زنانیاں ملے جیہڑے بدلی لیاون لئی جتن کر رہے ہین۔ اوہ بوہت قدامت پسند ماحول وچ اعتدال تے رائے دی آزادی والا ماحول بناون وچ کامیاب ہوئے ہین۔
ڈاکٹر احمد جیہڑیاں کہ اجکل امریکہ وسنیک ہین کہندیاں ہین کہ سارے جگ وچ اعتدال پسند مسلماناں نوں انتہا پسنداں دیاں مارا مار والیاں کاروائیاں دے خلاف آواز چکنی چاہی دی ہے جیہڑی اوہ اسلام دے ناں تے کر رہے ہین۔ اوہناں نے ایس آس دا وکھالا کیتا ہے جو اوہناں دی کتاب نال مسلماناں تے غیر مسلماناں وچکار چنگے سانگے بنن گے۔
