Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> زبان دی سیاست >> 21 فروری : مڈھلی تعلیم تے ماں بولی

21 فروری : مڈھلی تعلیم تے ماں بولی

ڈاکٹر جمیل احمد پال
February 19th, 2015

پنجابی لہر تے ساڈیاں ذمہ داریاں۔۔۔ میں اکثر ایس مسئلے بارے سوچیا اے کہ پنجابی لہر تے ایہدے نال تعلق رکھن والیاں دیاں ذمہ داریاں کیہ بَن دیاں نیں۔ ایس موضوع بارے سوچن توں پہلاں اک ہور سوال وی سامنے آندا اے کہ پنجابی کیوں لہندے پنجاب وچ وسدے نیں تے پنجابی واسطے ایہہ مسئلہ ہے ای نہیں۔ اوہنے کدی ایس موضوع بارے سوچیا ای نہیں کہ پنجابی مسئلہ وی کوئی شے اے جیہدے بارے غور کیتا جاوے۔ پنجابی بول چال، رہن سہن، تعلیم، تہذیب تے ثقافتی عمل تے ہور کماں وچ ایہناں سنجیدگی نال دھیان ای نہیں دِتا کہ کسے کم وچ پنجابی پن دا ثبوت دِتا جاوے۔
دو سو سال پہلاں انگریز آیا۔ پنجابی لوکائی نے اوہنوں چِٹا باندر تے آکھیا تے احساسِ کمتری جو برتر بندے نوں ویکھ کے دل وچ پیدا ہو جاندا اے پنجابی لوکائی دے دل وچ وی پیدا ہویا۔ انگریز نوں اساں مندا وی آکھیا تے لُک چھپ کے اوہدی نقل وی کردے رہے۔ انگریز بڑا سیانا سی۔ اوہنے کسے نوں وی اوہدے کلچر توں ٹھاکیا نہیں۔ اوہنے پنجابیاں نوں وی دھوتی دی تھاں پینٹ پوان دا جتن نہیں کیتا۔ یو پی وچ وی اوہنے چوڑی دار پاجامہ لواہ کے پینٹ نہیں سی پوائی۔ پنجاب وچ آ کے اوہنے کسے نوں نہیں آکھیا کہ پنجابی نہ بولو، انگریزی بولو یاں اردو بولو۔ رُکھ نوں وڈ کے جڑاں وڈھن دی کیہ لوڑ سی۔ رُکھ نوں وڈھ دیو تے جڑاں اپنے آپ سُک جاون گِیاں۔
انگریز نے وی ساڈے کلچر نال سمبندھ رکھن والی کسے شے نوں نہیں چھیڑیا سگوں اپنی پرکشش شیواں ایتھے کلہار دِتیاں، سکول بنا دِتے، سکولاں وچ ذریعہ تعلیم اپنا ای رکھیا۔ اوہناں سکولاں وچ مُنڈے داخل کران لئی بوہتا جبر نہیں کیتا۔ جیہدی مرضی اے پڑھے نہیں تے نہ سہی البتہ سرکاری نوکری اوہناں نوں لبھے گی جیہڑے اوہناں سکولاں وچ پڑھن گے۔ چاشن�ئ شہد نال بھری انگلی کندھ نال لان دی لوڑ ہوندی اے۔ باقی کم اپنے آپ ہوندا رہندا اے۔ انگریز نے وی چاشنی دی انگل لائی تے باقی دا سارا کم اپنے آپ ہو گیا تے اج تک ہو رہیا اے۔ پنجابی لوکائی پنجابی بولے یاں فارسی، عربی بولے یاں انگریزی، انگریز نوں ایہدے نال کوئی فرق نہیں پیندا۔ اوہنے اپنی زبان نوں اعلیٰ سائنس، علم تے تجربے دی زبان بنا دِتا۔ جے کوئی انگریزی پڑھ لوے گا تے اوہدا اپنا ای فائدہ اے۔ انگریز گھر آ کے تہانوں انگریزی پڑھن واسطے نہیں آکھدا۔ ایہہ وکھری گل اے کہ اوہدیاں شیواں تہاڈے گھر اپڑ کے تہانوں مجبور کر دیندیاں نیں۔
اج globalization دی وجہ توں دنیا انگریزی سِکھن تے مجبور اے۔ جرمن تے فارسی انگریزی نوں ناپسند وی کردے نیں فیر وی سِکھدے نیں۔ جاپانی تے چینی اپنی زبان تے مان کردے نیں تے ایہنوں سائنس تے ایجاداں دی زبان بنایا پر اوتھے وی انگریزی ول رجحان دن بدن ودھ رہیا اے۔
ایہہ سب کجھ ویکھدیاں جدوں اسیں پنجابی ول آندے آں تے کوئی زیادہ حیرانی نہیں ہوندی کہ اوہ اپنی زبان چھڈ کے انگریزی ول دوڑدے نیں۔ حیرانی دو گلاں پاروں ہوندی اے۔ اِک تے ایہہ وے کہ ساری دنیا وچ جیہڑا عمل اج شروع ہویا اے پنجاب وچ دو سو سال پہلاں کیویں شروع ہو گیا۔ دوجا ایہہ کہ انگریزی تے ٹھیک اے تے اردو کیوں؟ اردو وچ کیہڑی خاص چیز اے کہ پنجابی اپنی زبان چھڈ کے اوہدے ول نسدے نیں۔ اج ساڈی گلی دا جمعدار جانسن وی جدوں کوشش کردا اے تے اردو ای بولے۔ آخر اوہنوں ایہدے وچ کیہ نظر آندا اے۔
جے جنوبی پنجاب والے برا نہ مناون تے ایتھے وی پنجابی نہ اکھوان دی لہر اے۔ خورے پنجابی اپنے آپ نوں پنجابی توں سوا کجھ اکھوا کے راضی کیوں ہوندا اے۔ پنجاب وچ تہانوں کروڑاں لوک مل جاون گے، اونے ای راجپوت، گجر، ارائیں تے خورے کیہڑی کیہڑی مخلوق لبھ جاوے گی پر پنجابی نہیں نظر آون گے۔
پنجابی اپنی زبان کیوں نہیں بولدے۔ اک بندے آکھیا کہ پنجابی ایس کارن اردو بولنے نیں کہ اوہناں نوں انگریزی بولنی نہیں آوندی۔ ایہہ گل بھاویں کوڑی لگے پر ہے حقیقت۔ اصل وچ پنجابی اردو نہیں بولنا چاہندے اوہ بس اپنی زبان پنجابی توں چھٹکارا چاہندے نیں تے ایس پاروں اوہناں نوں ایہو ای نظر آندا اے کہ اردو بولن ہور کوئی زبان اوہناں نوں آوندی ای نہیں۔ جیہناں نوں انگریزی آوندی اے اوہ بولدے وی نیں تے اپنے بالاں نوں چیف کالج وچ داخل وی کراندے نیں تاں جے کدھرے ماڑی موٹی اردو نہ سِکھ جاون۔ اردو نال اوہناں دا کوئی مفاد ای نہیں۔ اوہناں دا بال جدوں تعلیم حاصل کر کے ویہلا ہووے گا اوہدے واسطے آکسفورڈ تے کیمبرج دے بوہے کھلے نیں۔ اوتھوں پڑھ کے آوے گا تے وزیر لگ جاوے گا۔ انج اوہدا مٹی نال کوئی تعلق اے نہ مٹی دے لوکاں نال تے فیر اوہ پنجابی بولے تاں کیوں؟
اصل مسئلہ تے میرا تہاڈا اے کہ اسیں کیہ کریئے؟ اسی اوہ لوک آں جیہناں نے ساری عمر موچی رہنا اے۔ نہ وزیر لگنا تے دال روٹی تے بجلی دے بل بھرن وچ پھسیا رہنا اے۔ اوہناں نوں کیہ لوڑ پئی اے کہ دوجی بولی بولن تے جد بولدے نے تے کیوں؟ دوجی بولی ساڈی کیہڑی حِس دی تسکین کردی اے۔ سگریٹ پِین والے ایس کر کے پِیندے نیں کہ اوہناں دی کسے نہ کسے حِس نوں تسکین دیندا اے۔ شراب تے ہیروئن پِین والے دا وی کوئی نفسیاتی مسئلہ ہو سکدا اے۔
لوک ادب تے تواریخ توں پتہ لگدا اے کہ مسئلہ اینا نواں وی نہیں کہ اسیں ایہنوں انگریز دے کھاتے پا کے سکھ دا ساہ لیئے۔ انگریز دے کھاتے پانا تے ساڈی اوس پرانی عادت دا حصہ اے کہ اسیں ہر چنگیائی اپنے پُرکھاں دے ناں کر دیندے آں تے مندا کارا انگریز دے ناں۔ ایکسیڈنٹ دا ذمہ دار وی انگریز نوں بناندے آں۔۔۔ رُڑھ جانے انگریز سڑکاں نہ بناندے تے اینے ایکسیڈنٹ وی نہ ہوندے۔۔۔ بَلب وی ماڑا اے۔۔۔ اوہدی روشنی نظر نوں کمزور کر دیندی اے، اوہ زمانہ ای چنگا سی جدوں سورج ڈُبن دے نال لوک حیاتی دے کم کاج مُکا دیندے سن۔ جتھوں تک سیاسی پارٹیاں دا تعلق اے اوہناں دے درمیان وی جد بہت سارے بکھیڑے مِٹ گئے ہوئے نیں فیر وی پُرکھاں نے اپنے مقصد دے حصول لئی زبان دا سہارا لیا۔ اوہناں دے وڈے وڈے مسئلیاں سامنے زبان جیہے معمولی مسئلے نوں اہمیت نہیں دیندے۔ جد پنجابی دی اپنی حالت بہتر ہو جاوے گی تے زبان دی حالت وی اپنے آپ ٹھیک ہو جاوے گی۔ پیپلز پارٹی خورے اج کل ترقی پسند اے کہ رجعت پسند، اوہنے وی مقامی زبان نوں شامل کیتا اے۔ ہور تسیں کیہ چاہندے او۔ پہلی واری معراج خالد نے بھٹو نوں پنجابی رائج کرن توں منع کر دِتا سی۔ دوجی واری پنجابی ہے ای نہیں سی۔ تیجی واری پارٹیاں نوں اپنے خلاف سازشاں توں ای ویہل نہیں ملی تاں جے اگلی واری آئے تے پنجابی زبان رائج کر دیاں گے۔ رہی مسلم لیگ، اوہدے توں پنجابی واسطے کسے چنگی گل دی توقع ای حماقت اے۔ رہی جماعت اسلامی تے اوہدے واسطے عربی شریف توں بعد دوجی کوئی مقدس زبان نہیں۔
سندھ وچ سندھی زبان وچ لٹریچر چھاپنا ثواب دا کم اے تے پنجابی وچ لٹریچر چھاپنا گناہ اے تے اک عمران خان نیں تے اوہ خیبر پختونخواہ تک ای محدود ہو کے رہ گئے نیں تے پنجابی واسطے اوہ کیوں کجھ کرن؟ سو لوکائی، سوجھوان تے سیاسی پارٹیاں اوہناں واسطے نیں جیہناں واسطے عوامی کم دی کوئی رُجھت نہیں۔
پنجابی کس دا مسئلہ اے کجھ لوکیں اُتوں اُتوں رولا پائی جاندے نیں تے وچوں وچ کھائی جاندے نیں۔ جے ایس گل وچ کوئی لغت ہوندی تے کوئی اینا بیوقوف نہیں کہ نقصان دے پردے وچوں فائدے نوں ویکھ سکن۔ اصل وچ ایہہ گل ذمہ داری دی اے جو لوک ایہنوں مسئلہ سمجھدے نیں اوہناں دا ای ایہہ مسئلہ اے۔ جیہڑے لوک گھاٹے کھا کے تے فیر گھاٹے کھاندے نیں اوہناں دا یاں دماغ خراب اے یاں اوہ عاشق ہوندے نیں۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels