پنجابی ادبی ستھ دے اک گروپ نے 21 فروری نوں پنجاب انسٹیوٹ آف لینگویج اینڈ کلچر وچ ماں بولی دیہاڑا مناؤن واسطے اک بیٹھک دا پربندھ کیتا گویڑ لاوو بولنہاراں نے کس گل تے بوہتا زوردتا؟ پئی پنجابی اجے تائیں سکولاں وچ پڑھائی دا مضمون نہیں بنیا۔ اوہناں ایہہ گل انفارمیشن تے تعلیم دے صوبائی سیکرٹریاں اگے کیتی۔ اک رلتی نے 24 جنوری نوں ضلعی ایجوکیشن آفیسراں نوں پنجاب ایجوکیشن ڈییارٹمنٹ ولوں جاری کیتے گئے پتر دیاں فوٹوکاپیاں ونڈیاں جیہدے مطابق ڈی ای اوز نوں اجیہے سینیئر سکول ٹیچراں جیہناں نے پنجابی توں ا ڈ کسے کوئی وی مضمون سیکنڈ ڈویژن ہون نال نال بی ایڈ سیکنڈ ڈویژن سگوں ایم اے انگلش تھرڈ ڈویژن پاس کیتا ہوئے اوہناں دی پرموشن دا آکھیا گیا سی۔
بیٹھک وچ ایجوکیشن ڈیپارٹمنٹ ولوں دوجے نوٹیفیکیشن ایس او (ایس 111) دیہاڑ 16 فروری 2007 جیس مطابق چونویں اُستاداں نوں چھے ہزار رُپئے ماہوار کوالیفیکیشن الاؤنس وی دتا جانا سی۔ ایہہ نوٹیفیکیشن کیہندا اے پئی" گورنر پنجاب اُچیری تعلیمی سنداں رکھن والیاں نوں 1 ستمبر 2007 توں کوالیفیکیشن الاؤنس دیون تے بہوں خُشی ہے۔۔۔۔۔۔ کوالیفیکیشن الاؤنس اوس کسے وی مضمون اردو، انگلش، اسلامیات، مطالعہ پاکستان، فزکس، کیمسٹری، زوالوجی، بوٹینی، ریاضی، ہسٹری، عربی تے کسے منے پرمنے ادارے توں ایم سی ایس کرن والیاں نوں دتاجاوے گا۔" مگروں اک ہور مضمون انڈسٹریل آرٹ دا وادھا کیتا گیا۔
اک وار فیر بولی دیہاڑ تے بھُلکھیا دے ایڈیٹر مدثر اقبال بٹ ہوراں نے ایس مسئلے تے واج چُکی۔ اوہناں پہلاں اپنے روزنامے " بھُلیکھا" تے فیر اوہدے پُتر دی ادارت ہیٹھ نکلن والے ماہنامہ " ناگ منی" وچ ایس کیس نوں چھوہیا۔ حیرانی دی گل اے ایہہ سبھ کجھ اودوں ہویا جد پرویز الہی پنجاب دا وزیر اعلٰی سی جد کہ گورنر خالد مقبول بولیاں دے میرٹ تے خاص کر پنجابی صوفی شاعراں دیاں سیواکاریاں نوں کسے تھاں وی پرچارن توں نہیں چوکدے سن۔ بولی دیہاڑ توں دو دن پہلاں ایسے ای تھاویں ایس انسٹیٹوٹ وچ لیفیٹنٹ جنرل مقبول نے میاں محمد بخش ہوراں دی شاعری تے بھرویں تقریر کیتی سی۔
ایہہ اوہی پرانا گیڑا جے۔ پچھلے سٹھ ورہیاں توں مرکزی اتے صوبائی اسٹیبلیشمنٹ قوم دی موڈھی دیاں اکھراں دی نیاں رکھن وچ ناکام رہی اے۔ 1948 نوں ڈھاکے محمد علی جناح ہوراں آکھیا سی پئی صوبے اپنیاں بولیاں نوں اپناون تے اوہناں نوں صوبیاں دی سرکاری بولی بناون وچ آزاد ہوون گے۔
پنجاہ دے وچکار جدوں پنجابی نوں سیکنڈری پدھرتے اختیاری مضمون لایاگیا سی اودوں پنجابی لکھاریاں اتے موہریاں نے اُستاداں نوں پروفیشنل سِکھیا دیون دی منگ کیتی سی۔ ایس منگ تے کن ناں دھرے گئے تے پنجابی اسٹیبلشمنٹ اودوں دی ویری بن گئی جدوں پنجاب یونیورسٹی دے بنگالی وائس چانسلر نے پنجاب وچ پنجابی نیانیاں نوں تعلیم اوہناں دی ماں بولی وچ دتی جاوے۔
1950 دی سجرے مولانا ظفر علیخان، حمید نظامی، عبدالمجید سالک اتے انجمن اگانہہ ودھو لکھاری (پروگریسو رائٹرز ایسوسی ایشن) نے پنجاب اندر پنجابی نوں سکھیا دا ذریعہ بناون دی منگ کیتی۔ 1960 ء وچ پنجابی ادبی سنگت نے صدر یحیٰی خان تے صوبے دے گورنر نور خان ہوراں نوں صوبے وچ پنجابی نوں سکھیا دا ذریعہ متعارف کروان واسطے میمورنڈم پیش کیتا جیس تے دو سو توں ودھ اُگھے پنجابی لکھاریاں، صحافیاں، سوجھواناں سَنے فیض احمد فیض، احمد ندیم قاسمی، ڈاکٹر نذیر احمد، مسعود کھدرپوش، صوفی تبسم ہوراں دے دستخط سن ۔ ایہی میمورنڈم 2002 ء دیاں چوناں مگروں ساریاں ایم این ایز تے ایم پی ایز وچکار ونڈیا گیا سی۔
