ایہہ اوہ سرناواں اے جس ہیٹھ گورنمنٹ کالج یونیورسٹی وچ 17مارچ نوں اُردو بارے عالمی کانفرنس ہوئی جس وچ ہندوستان توں ڈاکٹر گوپی چند نارنگ، جامہ ملیہ اسلامیہ نویں دلی دے وائس چانسلر پروفسیر مشیراُلحسن تے کلدیپ نائر نے رلت کیتی۔
ایہہ کانفرنس اصلوں یو این ولوں سنہ 2008 نوں ماں بولی ورھا مناون پاروں کیتی گئی سی پاکستان ولوں کانفرنس وچ اصغر ندیم سید، مہتاب راشدی ، اظہر اسلم تے انتظار حسین سن ـ کانفرنس وچ وار وار اُردو دے مر جاون دا رولا رویا گیا اتے ایہہ گل کیتی گی پئی جگت گیری (Globalization) پاروں اُردو مُکدی جاندی پئی اے۔ پر کانفرنس دا اصل رولا اودوں پیا جد کلدیپ نائر نے پنجابی وچ گل بات کرکے پنجابی بولی دے مُکن دی گل کیتی تے اردو دا ایہہ میلہ پنجابی دی گل کر کے لُٹ لیا۔
اسیں آپنی گل تاں مگروں کراں گے پر پہلے کجھ مُڈھلیاں گلاں اسیں اوہناں بُلاراں دیاں کر لئیے جیہناں ایس اکٹھ وچ آپنے وچار لوکاں ساہمنے رکھے۔
پروفیسر مشیرالحسن نے آکھیا بولی اک اجیہی لڑی اے جو قومیت تے شہریت نوں جوڑدی اے تے مڑ بولی دی ایس نال تار جڑن پاروں قوم بنن دے عمل دی اُساری ہوندی اے ـ اوہناں ہندی اُردو دے جھیڑے دا ذکر کردیاں آکھیا پئ بولی دے مُڈھ اُتے آپنی سیہان اُتے زور دین پاروں جھیڑا بنیا جیہڑا مڑ بولی دے زور اُتے ہندوستان دی ونڈ کر دتی ایس گل اُتے زور دیندے ہوئے پئی سانوں جگت گیری نوں من لینا چاہیدا اے پروفسیر صاحب آکھیا پئی اک سیکولر وسیب دی اُساری دا خیال بولی دے جھیڑے نوں نبیڑے بناں مُکن نہیں اے ـ اک اُچ پدھرا سیکولر وسیب ، وسیب وچ ون سونتا پاروں ای ہو سکدا اے۔
کیوں جے اسیں جگ دا انگ آں اسیں اک دوجے دا آسرا لوڑدے آں۔ آؤن والے ورھیاں وچ سانوں سانجھی سُرت دی ڈاڈھی لوڑ پووے گی۔
ڈاکڑ گوپی چند نارنگ نے آکھیا پئی بولی وسوں (تہذ یب) دا اندر دا مُکھ اے تے لوک آپنیاں وسیبی لوڑاں بولی دا رچھ ورت کے پوریاں کردے نیں ـ اوہناں آکھیا کوئی وسوں آپنی سیہان بولی توں بناں نہیں بنا سکدی تے اُردو دکھنی ایشیا وچ گونجدی بولی بن کے اُسری اے۔ اوہناں دسیا ہندوستان وچ 60 توں 70 بولیاں نیں پر پاکستان وچ اُردو بولن والے گھٹ گنتی وچ نیں۔
ڈاکٹر گوپی چند نارنگ نے پاکستان وچ اُردو والیاں نوں ایہہ صلاح وی دتی پئی اوہ مقامی بولیاں نوں وی گھاہ پاون تے اوہناں دے اکھر آپنی بولی وچ لیاون۔ اوہناں سنسکرت دی مثال دیندے ہوئے آکھیا پئی جیویں سنسکرت نری لکھائی پڑھائی دی بولی ہوون پاروں مُک گئی ایویں اُردو نوں وی ڈھاہ لگ سکدی اے ایس لئی اُردو نوں پاکستان وچ بولن والیاں نال سانگا بنانا پوے گا۔
گوپی چند دی ایس گل توں مینوں جنتی آصف خان دی اک گل چیتے آئی جیہڑی اوہ کردے ہوندے سن پئی مینوں پنجابی ول انتظار حسین لے کے آیا اے ـ اوہناں سنہ 1955/56 لاگے حلقہ ارباب ذوق وچ اُردو دا افسانہ پڑھیا تے انتظار حسین نے اک ادھا اکھر پھڑ کے آکھیا ایس افسانے وچ ایہہ پنجابی دا اکھر اے تے آصف خان آکھیا میں مڑ اردو لکھن توں توبہ کر لئی اج اوہی گل انتظار حسین اگے اک ہور ڈھنگ نال اوہدا آپنا پیٹی بھرا گوپی چند نارنگ کردا پیا اے۔
اسلم اظہر نے آکھیا سبھ توں پہلی بولی 80,000 ورھے پہلاں ہوند وچ آئی سی تے ویلے نال لوکاں نے ایس دی اہمیت نوں منیا۔ اوہناں آکھیا بندے دا چیتا اوہدی بولی وچ ہوندا اے۔ ساڈے وسیب وچ انگریزی دی چوکھی تھاں اے تے اسیں اُردو نوں کوئی تھاں نہیں دوا سکے۔
کانفرنس دے دوجے سیشن وچ گل کردیاں کلدیپ نائر نے آکھیا پئی یونیسکو دی بولیاں بارے کھوج دسدی اے پئی پنجابی بولی آؤندے 50 ورھیاں وچ مُک جاوے گی تے جد اک بولی مردی اے تے اوس نال رہتل وی مُک جاندی اے۔ کلدیپ ہوراں جگت گیری نوں اک معاشی دھرو آکھیا جیہڑیاں وڈیاں طاقتاں کردیاں پئیاں نیں تے اوہناں نے رل کے دکھنی ایشیا نوں ایس نال نجٹھن دا آکھیا۔
بولی بارے ایہہ ساریاں گلاں سوہنیاں نیں پر ایہہ نریاں اُردو اُتے ای کیوں لاگو ہوندیاں نیں میرا گورنمنٹ کالج یونیورسٹی توں سوال اے پئی جے سنہ 2008 جگ بھر وچ ماں بولیاں دا ورھا اے تے نرا اُردو بارے ای اکٹھ کیوں کیتا گیا تے دوجیاں بولیاں دی گل کیوں نہ کیتی گی۔ کیہ بولی توں مراد اُردو ای اے ؟ کیہ اُردو ساڈی ماں بولی اے ؟ اصلوں ایہہ ای بھلیکھا اے سانوں پنجابیاں نوں پئی اسیں اُردو انگریزی نوں ای بولیاں سمجھنے آں تے آپوں ای آپنی بولی نوں تیاگی بیٹھے آں۔ جے بولی بندے دا چیتا اے، وسوں دا نشان اے وسیب دی سانجھ اے تے کیہ ساری سانجھ اُردو وچ ای ہونی اے ؟ جد بولی دی یاں بولیاں دے کم دی گل ہوندی اے تے مڑ ساریاں دوجیاں بولیاں نوں کیوں کڈھ دتا جاندا اے۔ جے اُردو ورگی بولی جو پاکستان وچ پڑھائی لکھائی تے میڈیا دی بولی اے اوس نوں مُکن دا ڈر اے تاں پھیر پنجابی تاں خورے چروکنی مُک گئی ہونی اے۔
ایس کانفرنس وچ گل بات کرن والے سارے اوہ سن جیہناں دی ماں بولی اُردو اے نرا کلدیپ نائر تے اصغر ندیم ورگے پنجابی سن۔ اصغر ندیم سید دا اُردو نال لبھ جڑیا ہویا اے۔ سارے پنجابی جو اُردو دے مامے نیں اوہناں دی کھٹی اُردو اے۔
ایس کانفرس بارے کئی لیکھ لکھے گئے۔ انتظار حسین نوں ایس گل دا غصّہ سی پئی اُردو نوں سنسکرت نال کیوں جوڑیا گیا۔ اوہناں ایہہ دعویٰ وی کیتا پئی سنسکرت اجے مُکی نہیں جیوندی اے۔ پر اصل گل ایہہ وے پئی سنسکرت لوکاں دی بولی نہیں سی ایس لئی مک گئی۔ تے اُردو دا لا ٹکرا سنسکرت نال گل نوں ہور کئی معنے دے دیندا اے جے پڑھن والے پڑھ سکن۔
اخیر وچ اک گل ہندوستان دے اُردو سوجھواناں نال کرنی وی بندی اے پئی ہندوستان وچ خورے اُردو لہر اُردو بولن والیاں دی حقی لہر ہووے تے ایس دی گل کرنا وی سچی گل ہووے پر پاکستان اندر جتھے اُردو لوکاں دی بولی نہیں اوتھے ہوائی جہازاں تے چڑھ کے آؤنا چنگے ہوٹلاں وچ رہنا تے مڑ پاکستان اندر لوکائی ورودھی اُردو لہر دے حق وچ بُھگت جانا کیہ ٹھیک گل اے؟ ہندوستان دا اُردو لکھاری ضرور سوچے پاکستان اندر اُردو دی کیہڑی تھاں اے ؟ ہندوستان دے اُردو دے لکھاری نوں جیہڑا آپوں اک جمہوری ملک دا حصہ اے اوہنوں ساڈی ماں بولی دے جمہوری حقاں دی گل ضرور کرنی چاہیدی اے۔
