Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاواں تے کلاکار >> جنم دہاڑے تے اچیچا: شِو نوں یاد کردیاں

جنم دہاڑے تے اچیچا: شِو نوں یاد کردیاں

ایس کے متل
July 23rd, 2009

مرحوم شو کمار بٹالوی بارے ان گنت ہورناں غلط فہمیاں توں اڈ اک ایہہ وی ہے کہ اوہناں دا جنم 8 اکتوبر 1937 نوں ہویا، جد کہ اصلیت ایہہ ہے کہ شِو دا جنم 23 جولائی 1936 نوں بڑا پنڈ لوہٹیاں تحصیل شکرگڑھ ضلع گورداس پور وچ ہویا جو کہ اجکل پچھمی پاکستان دا حصہ ہے۔ شو کمار دے پتر مہربان نے وی اس گل دی وضاحت کیتی ہے اتے شو دی جنم پتری ٹیوے وچ وی جنم تتھ 23 جولائی ہی ہے جد کہ کسے غلطی پاروں شو دے سکول ریکارڈ وچ جمن تاریخ 8 اکتوبر درج ہے۔ شو دے چاہوند اس گل دا یقین کرن کہ اوہناں دا جمن دیہاڑا 23 جولائی نوں ہی ہے۔ شو کمار بٹالوی اک نہایت ہی سوہنا تہذیب یافتہ، ہس مکھ، دل کھچ اتے اثردار مردانگی بھری آواز والا انسان سی۔ "برہا توں سلطان" دے رچنہار نوں بھاویں "برہا دا سلطان" ہی بنا دتا گیا پر اوس دیاں مڈھلیاں رچناواں قدرت دے کرشمے دے ناں اتے رومانس نال بھرپور سن۔ شو نوں قدرت نال بے حد لگا سی اتے اوس نے آپنی ہریک کویتا وچ قدرت نوں اک اچیچے انداذ نال نوازیا ہے۔ شو نوں ڈونگھائی وچ پورا پڑھن والیاں نوں چھڈ کے باقی لوک اوس دے کجھ ک گیتاں توں ہی جانوں ہین۔ اوس دے کجھ گیت اجیہے وی ہین جیہناں بارے جانن تے اک واری تاں مونہوں ایہہ ہی نکل آؤندا ہے کہ کیہ ایہہ گیت وی شو نے ہی لکھے ہین؟ جویں کہ:
جتھے عطراں دے وگدے نے چو نی اوتھے میرا یار وسدا!...
نی اک میری اکھ کاسنی دوجا رات دے انیندرے نے ماریا...
مینوں ہیرے ہیرے آکھے ہائے نی منڈا لمبڑاں دا...
میری جھانجر تیرا ناں لیندی کرے چھم، چھم چھم...
لڑ لگ کے فوجی دے سہیلیو بن گئی میں صوبیدارنی...
ماہی میرا شیر جاپدا، جدوں کرکے پریٹ گھر آوے...

شو نے موت نوں سدا ہی سدے دتے اتے دیری کرن لئی بھنڈیا۔ انگریزی دے شاعر جوہنڈن دی نظم ڈیتھ بی ناٹ پراؤڈ وانگ موت نوں مخولاں کیتیاں۔ جدوں جیون دی سدھر مک جاوے تاں آدمی اک چلدی پھردی لوتھ توں اڈ کجھ نہیں ہوندا۔ پر اجیہے دور دے وچ وی شو نے اچیرے درجے دی شعری رچنا کیتی۔

آ بہڑ شو نوں پیڑ وی ہے کنڈ دے چلی
رکھی سی جہڑی اوس نے مدت توں داستاں۔
ہائے نی! ایتھے سبھ کجھ لٹیا جاندا،
ہائے نی! ایتھے موت نہ آؤندی حصے۔
جاں ہو سکدا اے کہ میرے گھر کل ڈھکنیں میری مکان ہووے۔
اج شفاخانے وچ شاید آخری ایہہ رات ہے
کیہ پتہ نہ ویکھ سکاں فجر دی پہلی شعاع!

انگریزی دے اک ہور شاعر جوہن ملٹن نے آپنی نظم آن ہز بلائینڈنس وچ جس طرح آپنے انھے پن نوں رب ولوں بخشیا ہویا تحفہ دسیا ہے، ٹھیک اوسے طرحاں شو نے آپنی نظم بداسیس وچ منگ کیتی کہ یارڑیا! رب کرکے مینوں پین برہوں دے کیڑے وے! نیناں دے دو صندلی بوہے جان سدا لئی بھیڑے وے۔ غم وچ ڈبے ہوئے گیت لکھدے ہوئے وی اندرونی طور تے شو آپنی شہرت تے خوش نہیں سی، اوس نوں افسوس رہیا کہ اوہ ملک، سماج، قوم لئی کجھ کیوں نہیں کر رہیا۔

میری قوم نوں میرے تھوتھے جہے غم نہیں لڑیندے،
مینوں چاہیدے مزدور دے حقاں لئی لڑاں میں!

شو نے لونا وچ جتھے عورت تے ہو رہے ظلم و ستم دی داستان دی وضاحت کیتی ہے، اوتھے ہی سماجی نابرابری اتے معاشی مجبوری صدقہ ہو رہے بے میل ویاہاں دا حشر وی بیان کیتا ہے۔ اس گاتھا وچ بے میل ویاہ دے سٹے وچ پیو ہتھوں پت نوں قتل تک کروا دتا گیا۔ لونا وچ شو نے ناری دی ترس جوگ حالت تے آپنی چنتا جتائی ہے۔ شو نے سماج دے تھوتھے، وہماں بھرماں اتے بیہی سوچ والے ریتی رواجاں خلاف عورت دی آواز نوں بلند کیتا ہے۔

ایہہ دھرتی، اک نگن نپنسک بستی ہے
ایتھے روٹی مہنگی ناری سستی ہے۔

ادھارا گیت وچ آپنے گیتاں نوں رب کولوں ادھارا لیا ہویا دسیا ہے

سانوں پربھ جی، اک ادھ گیت ادھارا ہور دیو
ساڈی بجھدی جاندی اگ انگارا ہور دیو

آرتی وچ کہیا ہے کہ شو دی گیت روپی آرتی اس قابل کتھے کہ مہان گورو دی آرتی گا سکاں۔ سری گورو نانک دیو جی دی شان وچ وی کرتار پور وچ، سچا سادھ، بابا تے مردانہ، سچا ونجارا وغیرہ رچناواں شو دیاں ہی ہین۔ شو بھخدے مسئلیاں بارے وی سچیت رہیا۔ بھارت اتے چینی حملے ویلے لکھی آپنی نظم زخم وچ لکھاریاں، سوجھواناں اتے سیاستداناں نوں اوس نے اپیل کیتی کہ

ہن ہور نہ منکھ سر لہواں دا قرضہ چاڑھو
اک ہور گیت وچ
ساری دنیا جاگی میرے دیش نوں نیندر آئی۔
آواز وچ شو نے دیش دے رہنماواں نوں آگاہ کردے ہوئے کہیا
سنو آواز آپنے بیمار ہندوستان دی
آواز جو ہے خودکشی دے موسماں دے آؤن دی۔

کساناں ولوں اج کیتیاں جا رہیاں خودکشیاں بارے شو دی پیشین گوئی سو فیصدی سچ ثابت ہو رہی ہے۔ کسے اک شاعر نال شو دی تلنا کرنی جاں شو نوں اوس دا دوجا جنم دسنا، شو نال سراسر ناانصافی ہووے گی۔ اوہ تاں کیٹس، ورڈس ورتھ، ملٹن، ڈن، شیلے وغیرہ سبھناں دا سمیل سی۔ ایسے طرحاں ہی اسیں آپنی پیڑ ہلکی کرن لئی شو نوں برہا دے سلطان دے روپ وچ یاد کردے ہاں۔ پر شو نے ہریک موضوع تے لکھیا تے پورا کھرا اتریا۔ جیکر قلم دا ڈوکا ہی اوس دوات وچوں لیا جاوے جس وچ سیاہی دی تھاں خون دے ہنجھو بھرے ہوئے ہون تاں فیر رچنا تاں روح دی ویدنا ہی ہووے گی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels