Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاواں تے کلاکار >> سُچل سُراں دی رانی۔۔۔ مہناز بیگم

سُچل سُراں دی رانی۔۔۔ مہناز بیگم

اخلاق عاطف
December 11th, 2014

کیلنڈراں اُتے ہون والی تاریخاں دی تبدیلی، صرف کوئی دن، مہینا یا سال بدلے جان دا اعلان ہی نہیں ہوندی سگوں ایہ تبدیلی ویلے دے بدلے جان دس وی پاندی اے، تے ویلا آپوں آپ کلم کلا نہیں بدلدا سگوں ساڈے آل دوال دے منظر، ساہمنے رہن والے چہرے تے کنّاں وچ گونجن والیاں آوازاں نوں وی بعضے ویلے اپنے نال لے جاندا اے۔ پاکستانی فلمی گائیکی دی من موہنی آواز مہناز بیگم دی ساڈے کنّاں وچ رس گھولن والی اجیہی آواز سی جیہنوں 19 جنوری 2013ء دی تاریخ، ساتھوں ہمیش لئی وچھوڑ کے اپنے نال لے گئی۔
مہناز بیگم دا اصل ناں کنیز فاطمہ سی (1) اوہنے برصغیر دی مشہور مرثیہ تے سلام خوان گائکا کجن بیگم دے گھر 1957ء نوں جنم لیا (2) اوہدے پیو دا ناں اختر وصی علی سی۔ مہناز بیگم دے والدین دا تعلق راجھستان صوبے نال لگدے یُوپی دے علاقے تو سی، ایہ علاقا اُچ کوٹی دے شاعراں ادیباں تے فن کاراں دی جنم دھرتی منیا جاندا اے۔ مہناز دی مادری زبان پُوربی سی، اوہنے گائکی دی مُڈھلی تربیت اپنی ماں کولوں ہی لئی سے تے ایہہ تربیت اپنی پکی پیڈھی سی کہ نعت، سلام، مرثیہ، اُردو غزل، گیت تے پنجابی فلمی گیت گائکی دے وکھو وکھرے اُتار چڑھا، تے لفظالی ادائی نوں دوہاں زباناں دے مڈھلے تقاضیاں مطابق نبھانا مہناز بیگم واسطے کدی وی مشکل نہیں ہویا۔
مہناز بیگم دا گائیکی سفر پاکستان ٹیلی ویژن کراچی سنٹر توں مرثیہ تے سلام خوانی نال شروع ہویا، ایہہ 1970ء دے دھاکے دے شروع دی گل اے، اوہدی آواز دے نکھارتے فنی شنگارنوں ہورناں پرچلت آوازاں توں وکھرا تے نوں محسوس کر دیاں ہویاں پی ٹی وی کراچی دے سینٹر پروڈیوسر امیر امام نے مہناز کولوں پی ٹی وی دے موسیقی پروگراماں وچ اُردو غزلاں تے گیت گوانے شروع کیتے تے اوہدی ماں کجن بیگم نے سخت اعتراض کیتا کہ میری دھی ہوکے مہناز گیت کیوں گا وے؟ پر امیر امام ہوریں وی اپنی ہَٹ دے پکے سن، اوہ چاہندے سن کہ مہناز دی خوب صورت آواز صرف سلامتے مرثیے تیکر محدود نہ رہوے، اوہناں دے مسلسل اصرار پاروں اوڑک کجن بیگم نوں اپنے اعتراض ختم کرنے پئے تے ایسراں پی ٹی وی دے موسیقی پروگراماں راہیں مہناز اُردو غزل تے گیت دی بہترین گائکا بن کے ساہمنے آئی (3) ٹیلی ویژن اتے کامیابی واسطے سکرین تے نظر آن والے کسی وی فن کار واسطے شکل شباہت دی دل کشی وی ضروری سمجھی جاندی اے، مہناز دا مُنہ مَتھا واجبی جیہا تے رنگ سانولا سی تے اوس ویلے ٹیلی ویژن سکرین اُتے رونا لیلیٰ تے ناہید اختر جہیاں گوریاں تے خُش شکل گائکاں دا جادو چھایا ہویا سی، پرتھوڑے دِناں چ مہناز بیگم نے اپنی فنی ریاضت تے سُریلی آواز دے پاروں، ایہناں دے نال اپنی موجودگی منوائی تے پچھان بنائی (4) مہناز دی ماں کجن بیگم نوں، خیال، ٹھُمری تے دادرا گائکی چ خاص مہارت سی، ماں دی وراثت تے تربیت پاروں مہناز نوں ایہہ گائکی گُن وی حاصل ہوئے کہ گائیک دیاں مشکل تھاواں، دل کش بہلاوے، پیچ دار مُرکیاں تے سُریلے پھند مہناز کمال مہارت نال نبھاندی سی(5) ۔ مہناز دی گائکی شہرت کراچی توں لاہور اپڑی تے ایتھے دے ریڈیو تے ٹیلی ویژن سنٹر نال وابستا موسیقاراں، اختر حسین اکھیاں، ماسٹر منظور، مجاہد حسین، استاد تذر حسین تے قادرعلی شگن نے وی مہناز دی گائکی نال اپنے گیتاں نوں سجانا شروع کر دِتا (6) تے اِنج مہنازدے گائکی تذکرے لاہور فلم انڈسٹری تیک وی پہنچے۔
1974-75ء دا زمانا پاکستان فلم انڈسٹری دا سنہرا زماناسی، اودوں فلم انڈسٹری اُتے ذہین تے فن دے سچے قدر داناں دا راج سی، مہناز دی سُریلی آواز فلم انڈسٹری دے کرتا دھرتا لوکاں نوں وی چنگی لگی تاں اوہنوں فلم واسطے گائکی آفرز ہون لگ پئیاں۔ ایسے مرحلے تے اِک واری فیر کجن بیگم دی ضِد اڑیکا بن کھلوتی کیوں جے فلم نگری دے ماحول بارے عام طور تے کیتیاں جان والیاں خوفناک جہیاں گلان نون کجن بیگم سچ سمجھدی سی، پر جدوں امیر امام نوں وسیلا بنا کے شباب کیرانوی، جے سی آنند، حسن طارق تے آغا جی اے گُل ورگے وَڈے فلمی لوکاں نے مہناز واسطے با احترام ماحول مہیا کرن دی ضمانت دِتی تے فیر کجن بیگم نے اپنی دھی نوں فلمی گیت گان دی اجازت دے دِتی(7) ۔
فلم نگری وچ اوس ویلے ملکہ ترنم نور جہاں دی آشیر واد توں بنا کسی وی گائکا دی کامیابی تے کیہ، موجودگی وی مشکل ہو جاندی سی، پر جدوں کسے بندے اُتے قدرت مہربان ہو وے تے لوکائی وی مہربان ہو جاندی اے۔ لاہور آیاں اجے تھوڑے دن ہوئے سن کہ ایورنیو سٹو ڈیودے ریکارڈنگ روم وچ مہناز دا نور جہاں نال ساہمنا ہویا، ریہرسل کروان والے موسیقار نے نور جہاں نال مہناز دا تعارف کراندیاں کجن بیگم دا حوالا دِتا، ایہہ حوالا سُن کے نور جہاں نے مہناز نوں کجھ سُنان لئی آکھیا، مہناز نے امیر خسرو دا مشہور کلام سُنایا ’’چھاپ تِلک سب چھین لی رے موسے نیناں ملائی کے‘‘ ایہہ گیت سُن کے نور جہاں نے مہناز دے سر تے ہتھ رکھیا تے اوہنوں سینے لا لیا، اوتھے موجود موسیقار تے ساز ندے ایہہ ویکھ کے حیران ہوگئے کہ نور جہاں نے اوسے ویلے مہناز نوں اپنی شاگردی وچ لے لیا تے اوس توں بعد نور جہاں، ویلے کویلے مشہور فلمی موسیقاراں نوں مہناز توں گیت گوان لئی کہندی ہوندی سی۔ حالاں جے اوس ویلے فلم نگری وچ ایہہ گل عام کیہی جاندی سی کہ نور جہاں اپنے ساہمنے کسی ہور دا دِیوا نہیں بَلن دیندی۔
لاہور دے فلم سٹوڈیوزچ اوس ویلے ایہہ گل عام طور تے کہی جاندی سی کہ بعض وڈے گائک تے نویں آن والے گائک، زیاداتوں زیادا گیت حاصل کرن واسطے موسیقاراں نوں پلیوں پیسے دیندے نیں، پر مہناز بیگم نے کامیابی حاصل کرن لئی ایہہ سِستا طریقا کدے نہیں سی ورتیا (8) نامی گرامی اُردو فلمی موسیقاراں نثار بزمی، روبن گھوش، ایم اشرف تے ناشاد دیاں دُھناں تے گائے مہناز دے فلمی گیتاں نے دُھماں پائیاں تے پنجابی فلمی موسیقاراں نے وی مہناز کولوں پنجابی فلمی گیت گوان بارے سوچیا تے ایہدی شروعات موسیقار بخشی وزیر نے مہناز کولوں پنجابی فلم ’’میرا ناں پاٹے خاں‘‘ دے گیت گوا کے کیتی، ایس فلم لئی مہناز نے اِک سو لو گیت تے دو ڈویٹ گیت (دو گانے) گائے۔ ایس فلم دے ہور گیت مہدی حسن، نور جہاں تے مسعود رانا دیاں آوازاں چ سَن تے ایس فلم دے سارے ہی گیت پاپولر ہوئے پر سمجھ توں زیادا پاپولر سگوں سپر ہٹ گیت مہناز دا گایا ہویا ۔۔۔ رانجھن یار، وے میں تیرے رنگ رنگیاں رانجھن یار ۔۔۔ فلم پنڈی وال (1976ء) لئی مہناز دا گایا گیت ۔۔۔ سجنا وے دُور دُور کہڑی گلّوں رہنا ایں ۔۔۔ ایس فلم دا سمجھ توں مقبول گیت ثابت ہویا۔ فلم غازی علم دین شہید (1978ء) لئی مہناز دا گایا گیت ۔۔۔ دِل لائیے نہ، عشق گل پائیے نہ، نظارا لیے دُور دُور دا ۔۔۔ ایس فلم دا سبھ توں زیادہ مشہور گیت ثابت ہویا۔ فلم انوکھا راج (1981ء) دے سارے گیت مہناز نے گائے ۔۔۔ یار وے اساں تیرے نال لائیاں ۔۔۔ گلی گلی گونجن والا پا پولر گیت سی۔ فلم اج دیاں کُڑیاں (1977ء) لئی مہناز تے ناہید اختر دا گایا گیت ۔۔۔ کلیاں نہ جانا ساڈے نال چلو جی ۔۔۔ نے پا پولیرٹی دے نویں ریکارڈ قائم کیتے۔ فلم سالا صاحب (1981ء) دے کئی گیت نور جہاں تے مسعود رانا دے گائے ہوئے سن پر ایس فلم لئی مہناز تے ناہید اختر گایا ڈویٹ گیت ۔۔۔ پہلا سلام کراں تینوں مہربانا، جے اکھیاں ملائیاں، تُوں اُٹھ کے نہیں جانا ۔۔۔ مقبولیت سر ناویں ریکارڈ توڑ ثابت ہویا۔ فلم چن وریام (1981ء) دے سارے ہی گیت مشہور ہوئے جیہڑے نور جہاں دے گائے سن، پر ایس فلم وچ اک گیت، میلے دی سچویشن تے سی جِتھے اِک ننان اپنی بھر جائی نال بہت خوبصورت گیت گاندی اے، موسیقار وجاہت عطرے نے بھر جائی لئی نور جہاں، تے ننان لئی مہناز دی آوازاں چُنیاں ۔۔۔ سُن سُن سُن بھابی، ڈھول پیا وجدا، ڈھول نہ وجے تے میلا ذرا نہیں سج دا ۔۔۔ ایہ گیت ایس فلم دا سبھ توں مقبول گیت ثابت ہویا۔ 1981ء دی فلم ’’امانت‘‘ دی کہانی دا مرکزی کردار اِک اَنھی کُڑی سی۔ اوس اتے فلمائے گئے سارے گیت مہناز نے گائے سن ۔۔۔ وے بے ایمانا، بُھل گئیاں تینوں یاداں میریاں ۔۔۔ اجیہا گیت سی جیہڑا فلم ویکھن والیاں نوں روا کے رکھ دیندا سی، ایہ ایس فلم دا سبھ توں شاہکار تے مقبول گیت سی، ایسے طرحاں دا اک گیت فلم قسمت (1987ء) واسطے مہناز نے گایا ۔۔۔ اَمی دی میں پیاری، وِیرا تیتھوں واری، تے بابل تیری میری چُھو ۔۔۔ فلم دا یہ تھیم سانگ ہی ایس فلم دی کامیابی دا ضامن بنیا۔ مہناز دے گائے ہوئے کجھ ہور پنجابی مقبول گیت ایہہ نیں۔
تیرے دل دی سَیل اساں کرنی اے کرایہ دس آن جان دا (جوڑ توڑ دا بادشاہ 1975ء)
ایتھے کدھرے شرافت سی، لگی گئی (انجام 1976ء)
سچا ہوے پیار تے پیاریا، پتھر گلاں کردے نیں
(میرا ناں پاٹے خان 1975ء، مسعود رانا دے نال)
او محبوبا، پیارا تیرا، سبھ توں سوہنا یار میرا
(جٹ کُڑیاں توں ڈردا 1976ء احمد رشدی دے نال)
عشق تیرا میری رُوح وح رچیا (طوفان 1976ء)
کردا اے میرے دل ٹَن ٹَن (تن بادشاہ 1977ء)
تُو نبا جندڑی دا سدا نہیں وجدیاں رہنا (صدقے تیری موت توں 1977ء)
جے مُنڈا مِلے ہان دا (جبرو 1977ء)
دُوروں بڑی دُوروں تیرا خط آیا ڈھولنا (اج دیاں کُڑیاں 1977ء احمد رشدی دے نال)
نی میرے دل وچ رہندا اے اوہ (میرے بادشاہ 1977ء)
مینوں چھڈ کے کلیاں، جھلیاں، وے کتھے ٹر چلیاں (عمر قید 1978ء)
نِمی نِمی چِٹی چِٹی چاننی وے اُتوں پہلا پہلا چا تیرے پیار دا (ارادا 1978ء)
کہنی آں، میں ساری ساری رات جاگدی رہنی آں (غازی علم دین شہید 1978ء)
مُنڈا لبھیا شنگار سارے جگ دا (غازی علم دین شہید، کورس گیت)
رُت ساون دی، آس مِلن دی (حیدر دلیر 1978ء عنایت بھٹی دے نال)
دل لے کے جے اکھیاں چُرائیاں (گو گا 1978ء)
جدوں اکھیاں ملا نایں دل دار وے (خون تے قانون 1978ء)
جھانجھر کرے تینوں پیار وے میں مر گئی (مولا جٹ 1979ء)
میں آپ کھڈو نا حُسن دا، تے ویچدی پھراں کھڈونے (جٹ سُورما 1979ء)
تیرا پیار عبادت میری اے (سر دار 1980ء)
ربا دس جگ وچ دِھیاں کیوں بنائیاں نیں (انوکھا راج 1981ء)
چن وسے اسمان اُتے اوہدے دل ول کیوں ویکھاں
(سالا صاحب 1981ء مسود رانا دے نال)
رنگ گورا ہووے بھاویں کالا، ماہی ہو وے غیرت والا (بشیرا تے قانون 1981ء)
سوہنے من موہنے دو شرمیلے نین (امانت 1981ء)
جھانجھراں مچاون شور، نہیں ٹُٹنی ایہہ پیار دی ڈور (ویزا دبئی دا 1982ء)
راوی دیاں چَھلاں، جِتھے آکھیں اوتھے چلاں (دشمن میرا یار 1980ء)
دل دے آہلنے آ بیٹھا دلدار کبوتر بن کے (شناختی کارڈ 1984ء)
سُنی گئی، اج تیری سُنی گئی، مُنہ مِٹھا کرا دے (قسمت 1987ء نور جہاں دے نال)
نیناں دے اُنیند رے سی واجاں تینوں مار دے (ہٹلر 1986ء)
با بلا وے تیرے باجھوں اُجڑیا ویڑھا (بابل دیاں گلیاں 1986ء)
تیرے واری واری جاں (بگڑو 1988ء)
اِک میرا مکھڑا پیارا پاگل زمانا سارا (مکھڑا 1988ء)
یارا چھڈ دے اَڑی، غصا گھڑی دی گھڑی (رکھوالا 1989ء)
کہواں میں ہتھ جوڑ جوڑ وے (ضدی میرا ناں 1991ء)
تیری دید میری اکھیاں دا حج او یار (اسلحا 1991ء)
سؤنہ رب دی، رب وے گواہ (اچھا شوکر والا 1992ء)
پنجابی فلمی گیتاں دے حوالیوں ایہہ گل خاص طور تے ذکر جوگ اے، پنجابی فلمی کمپوزیشناں دی نینہ پنجابی فوک تے وے یا اجہے راگ راگنیاں اُتے جیہڑے پنجابی فوک دے نیڑے ہون، تے جس کسی گائک نے وی پنجابی فوک دی رمز نوں جان لیا تے نِبھالیا اوہدے گائے پنجابی گیت ہمیشا مقبول ہوئے، ایس حوالیوں پوربی لہجے والی مہناز دے نال نال راجھستانی لہجے والا مہدی حسن تے پکھی واس لہجے والیاں نصیبو لعل تے نوراں لعل دے ناں وی ذکر جوگ نیں۔ (10)
مہناز دے گائے اردو گیتاں تے غزلاں نے وی بنا شک بہت مقبولیت پائی پر اوہدے گائے پنجائی گیت نا صرف پاکستان سگوں بھارت تے یورپ یا کینیڈا وسدے پنجابی لوکاں چ وی بہت ہی پسند کیتے گئے، 1985ء دے ناں وچ پی ٹی وی نے پرانے پاکستانی گیتاں نوں ’’میری پسند‘‘ سر ناویں نویں گائکاں کولوں گوان دا سلسلا شروع کیتا سی، اوس پروگرام لئی مہناز نے کئی پرانے پنجابی فلمی گیت گائے سن، جیہناں چوں زبیدہ خانم دا مشہور گیت ۔۔۔ میری چُنی دیاں ریشمی تنداں، وے میں گُھٹ گُھٹ دینی آں گنڈھاں ۔۔۔ مہناز نے اجیہی سُندرتا نال گایا سی کہ کئی کن رسَ لوکاں دا کہنا سی کہ مہناز نے زبیدہ خانم توں زیادہ سوہنا نبھایا ایس کمپوزیشن نوں۔
مہناز دی آواز وچ روشنی وی سی تے ٹھنڈک وی، جذبات دی شدت تے احساس دی گہرائی نوں لطافت نال چھوہنا مہناز دی سُریلی آواز دا اک نویکلا وصف سی (11) نور جہاں تے مہدی حسن ورگے مہان گائکاں ساہمنے وی مہناز دا ایہہ وصف نمایاں رہندا سی۔ اپنے گائکی کیرئر وچ مہناز نے مجموعی طور تے 2500 توں زیادہ گیت گائے کئی فلمی تنظیماں، ایسوسی ایشناں تے کلچرل اداریاں ولوں مِلن والے جے شمار گائکی ایوارڈاں توں وَکھ، حکومتِ پاکستان نے وی مہناز نوں پرائڈ آف پرفارمنس ایوارڈ دے کے اوہدی گائکی خدمات دا اعتراف کیتا۔ (12)
مہناز دی ذاتی زندگی بہت سادا سی، عام جیہی ساڑھی یا شلوار قمیض دوپٹا اوہدے من پسند پہناوے سن، مزاج دے اعتبار نال مہناز احترام کرن تے احترام کران دی عادی سی۔ ریڈیو، فلم، ٹی وی تے میوزیکل پروگراماں توں ہون والی ساری کمائی مہناز نے اپنے نِکے بھراواں دا مستقبل سنوارن تے لا چھڈی سی تے ایسے لگن وچ اپنے ویاہ دی عمر وی گزار بیٹھی سی۔ پچھلے کجھ ورھیاں توں بیمار رہن وجھوں اوہدے آخری ورھے اپنے بھراواں کول میامی (امریکا) چ ہی گزرے (13)۔ ڈیڈھ دو مہینے پہلاں اوہ کراچی آئی سی، میامی لئی واپسی دی فلائٹ مہناز نے بحرین توں پھڑنی سی، 19 جنوری 2013ء نوں بحرین ائر پورٹ دے لاؤنج وچ اوہ چکرا کے ایسی ڈِگی کہ مُڑ اُٹھ نہ سکی، اللہ نوں پیاری ہوگئی ۔۔۔ پاکستان ٹیلی ویژن دے نعتیہ پروگراماں واسطے نعتیہ رباعی ۔۔۔ صَلُّو علیہِ وآلِہٖ ۔۔۔ مہناز نے اجیہی عقیدت نال ڈب کے گائی سی، کہ ہُن ایہہ رباعی پی ٹی وی دے نعتیہ پروگراماں دی پچھان بن گئی ہوئی اے۔ رہوے ناں اللہ دا، مہناز دیاں آخری منزلاں سُکھا لیاں ہون، اوہدے گائے ہوئے خوبصورت گیتاں پاروں اوہدی سُریلی آواز ہمیش گیت چاہی واناں دے کنان وچ رس گھول دی رہوے گی۔
حوالے:
-1 مضمون سلیم باسط، سنڈ میگزین روزنامہ جنگ، 3 فروری 2013ء
-2 روزنامہ پاکستان لاہور، 20 جنوری 2013ء
-3 مضمون، سلیم باسط، سنڈی میگزین روزنامہ جنگ، 3 فروری 2013ء
-4 اوہی
-5 مضمون آفاق سیّد، ہفت روزہ ہم شہری لاہور، یکم فروری 2013ء
-6 اوہی
-7 مضمون علی سفیان آفاقی، فلمی الف لیالےٰ، فیملی میگزین، اکتوبر 2008ء
-8 اوہی
-9 مختلف صفحے، گیتاں دی گونج، مرتب، اخلاق عاطف، پبلشر پِلاک 2007ء
-10 روزنامہ دنیا لاہور، 23 جنوری 2013ء
-11 مضمون، آفاق سیّد، ہفت روزہ ہم شہری لاہور، یکم فروری 2013ء
-12 روزنامہ پاکستان لاہور، 20 جنوری 2013ء
-13 مضمون، سلیم باسط، سنڈی میگزین روزنامہ جنگ، 3 فروری 2013ء


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels