ہن اسیں باخو فن دی وڈی دریافت نوں لینے آں تے اوہ ہے ٹولے دار ویاہ توں جوڑا ویاہ دے بدلن دی عام صورت۔ جیس شے نوں باخوفن دیوتاواں دے پرانے حکماں دی خلاف ورزی دا کفارہ یاں پراشچت دسدا ہے، جیہڑا زنانی نے اپنی عزت تے پاکدامنی دا حق لین لئی ادا کیتا سی، اوہ اصل وچ اوسے کفارے دی لُکی چھپی شکل توں وکھ ہور کجھ نہیں ہے جیس دا مل بھر کے زنانی نے سانجھے کھسماں دی پرانی ریت توں چھٹکارا پایا تے اپنے آپ نوں اُکا اک ہی مرد دے ناویں لاؤن دا حق لیا سی۔ ایہہ کفارہ حد وچ رہ کے سپردگی دی شکل وچ ادا کیتا جاندا ہے۔ بابل دیاں زنانیاں نوں سال وچ اک واری میلننا دے مندر وچ اپنے آپ نوں دینا پیندا سی۔ مشرق قریب دیاں دوجیاں قوماں دے لوک کڑیاں نوں کئی ورہے انالیطس دے مندر وچ گھل دے ہندے سن جتھے اوہناں نوں ویاہ کرن دی اجازت مل سکدی سی۔ بحیرہ روم توں لے کے دریائے گنگا تیکر ساریاں ایشیائی قوماں وچ انج دیاں ریتاں ملدیاں ہین جنہاں تے مذہب دا پردہ پیا ہویا ہے۔ جیویں جیویں زمانہ لنگھدا گیا چھٹکارے لئی کفارے دی قربانی ہولی ہندی گئی۔جیویں کہ باخوفن لکھدا ہے۔''
''پہلے ہر سال قربانی دینی پیندی سی۔ ہن اک ہی واری ایہہ رسم پوری کرن نال کم چل جاندا ہے۔ پہلے ویاہیاں زنانیاں نال عام جنسی سانگے دا رواج سی، ہن صرف کنواریاں نال انج کیتا جانداہے پہلاں ویاہی وری زندگی دے وچکار ایہہ کرنا پیندا سی، ہن ویاہ توں پہلاں تیکر ایس تے عمل کرنا بوہت ہندا ہے۔پہلاں بنا کسے فرق توں ہر کسے دی جھولی وچ اپنے آپ نوں پاؤنا پیندا سی، ہن اُکا اُچیچے لوکاں دی جھولی وچ پینا پیندا ہے'' (مادری حق صفحہ 19)(14).
دوجیاں قوماں وچ تے ایہہ مذہبی پردہ وی نہیں۔ مثال دے طور تے پچھلے زمانے وچ تھریشیا دے وسنیکاں وچ کیلٹ لوکاں وچ تے ہندوستان دے بوہت سارے بندے وسنیکاں وچ تے بوہت سارے امریکی انڈیناں امریکہ دے ہر علاقے وچ ایہو ہی صورت ہے۔جے کوئی بندہ ملک دے وچلے حصے وچ کسے حد تیکر وی گیا تے اوہ ایس دی پک کرے گا۔ مثال دے طور تے اگاسیز نے (برازیل دی سیاحت ''مطبوعہ بوسٹن تے نیویارک۔1886، صفحہ 266 ( 15)انڈین نسل دے اک دولتمند ٹبر بارے لکھیا ہے کہ جدوں ٹبر دی اک کُڑی نال اوہدی جان پچھان کروائی گئی اتے اوہنے اوس کڑی دے پیو بارے پچھیا جیہڑا اوہدے وچار موجب کڑی دی ماں دا کھسم سی تے پیراگوئے دے خلاف جنگ وچ فوجی افسر دے طور رلتی سی، تے کڑی دی ماں نے ہسدیاں پرتاوا دتا کہ ایہدا کوئی پیو نہیں ایہہ رب سببی دی جم ہے۔
''انڈین یاں دوغلی نسل دیاں زنانیاں اپنے حرامی بالاں بارے ایسے طرحاں ای دسدیاں ہین تے ایہہ دسدیاں ہویاں اوہناں نوں ایہہ احساس وی نہیں ہُندا کہ ایہہ کوئی مندا کم تے نموشی والی کوئی گل ہے۔ اتے ایہہ کوئی اُچیچی گل نہیں سگوں گل ایتھے گل ای پُٹھی ہے۔ (بوہتے) بال (اُکا) اپنیاں ماواں نوں جان دے ہین کیوں جے اوہناں نوں پالن پوسن دی ذمے واری ماں تے ہُندی ہے۔ اوہ اپنے پیو نوں اُکا ای نہیں جاندے ، خورے زنانی نے کدی ایہہ وچاریا ای نہیں کہ اوہدی یاں اوہدے بالاں دی کوئی ذمے واری اوہناں دے پیو تے ہے۔''
اک رہتلی بندے نوں جیہڑی گل اینی اوپری جاپے گی اوہ اصل وچ مادری حق اتے جتھے دار یاں ویاہ وچ آئے دوجے پروہنے روایتی حق موجب پہلوں ووہٹی نال سوندے ہین تے لاڑے دی واری ساریاں توں مگروں آؤندی ہے۔ مثال دے طور تے پرانے زمانے وچ بالیری جزیریاں وچ اتے افریقہ دے آگیلا لوکاں وچ اتے اجوکے حبشہ دے باریا لوکاں وچ وی ایہدا رواج ہے۔ اہناں توں اڈ دوجیاں قوماں وچ ایہہ رواج ہے کہ سرکاری بندہ، قبیلے یاں گن دا موہری، کاسیک، شمان، پروہت، پرنس یاں جو وی اوہدا رتبہ ہووے۔ ساری برادری دی نمائندگی کردا ہے اتے ووہٹی نال پہلی رات دا حق ادا کردا ہے۔ ایس رواج نوں جنے مرضی پردیاں نال ڈھکن دا جتن کیتا جاوے پر ایس وچ کوئی شبہ نہیں کہ پہلی رات دا حق الاسکا علاقے دے بوہتے وسنیکاں وچ (ویکھو بینکرافٹ دی کتاب ''دیسی نسلاں'' پہلا انگ، ورقہ 81) اُتّری میکسیکو دے تاہو لوکاں وچ (اوہو ای، ورقہ584) اتے کجھ ہور جاتیاں وچ جتھے دار ویاہ دی اک رہند کھوہند نشانی دے طور تے اج تیکر تریا آ رہیا ہے اتے گبھلے دور وچ گھٹو گھٹ اہناں ملکاں وچ جتھے پرانے کیلٹ جاتی دے ونیک رہندے سی، ایہدا رواج رہیا۔ اوہناں وچ ایہہ رواج سدھے ساہویں جتھے دار ویاہ چوں نکلی سی۔ ایہدی اک مثال آراگاں دا علاقہ ہے۔ کیسٹیل وچ واہی وان کدی وی زراعتی غلام نہیں رہے پر آرگان وچ بھیڑی قسم دی زراعتی غلامی بنی ہوئی سی اتے اوہ اس ویلے تیکر رہی جدوں تیکر کہ 1486 وچ فرڈیننڈ کیتھولک نے اک فرمان راہیں ایہنوں مکا نہ دتا۔ ایس فرمان وچ آکھیا گیا سی کہ '' اسیں فیصلہ دینے تے اعلان کردے ہاں کہ جے کوئی واہی وان ویاہ کردا ہے تے اُتے جیہناں پردھاناں بارے دسیا گیا ہے اوہ ووہٹی دے نال نہیں سوون گے تے نہ ای رات نوں جدوں زنانی سُتی پئی ہووے، اپنی پردھانی دی نشانی دے طور تے اوہدی عزت لُٹن گے۔ اتے نہ ای ایہہ پردھان واہی واناں دی پُتراں تے دھیاں کولوں اوہناں دی مرضی دے خلاف پیسے دے کے یاں پیسیوں بنا کوئی کم لین گے۔'' ( سوگن ہائم دی کتاب ''زراعتی غلامی'' وچ اصلی کیٹے ہونین بولی وچ ای ایہہ ٹوٹا لکھیا ہویا ہے۔ سینت پرٹرس برگ، 1861 ورقہ 355)۔ (16)
باخوفن نے ایہہ کیتا ہے کہ ایہہ نظام جیہنوں اوہ ''ہیتائرازم'' یاں"Sampfzeugung" ( کئی زنانیاں رکھن دا رواج) آکھدا ہے،بدلن وچ زنانیاں دی بڑی رلت رہی ہے۔ ایس نظام دے وٹے اک بندے دا اک زنانی نال ویاہ کرن دا رواج اصل وچ زنانیاں دے جتناں نال ای ہویا۔ اتے اوہدی ایہہ راء سولاں آنے کھری ہے۔ حیاتی دی اقتصادی حالتاں دی بڑھوتری پاروں یرنی پرانے کمیونزم دے ڈھین اتے آبادی دے ودھن دے نال نال پرانے جنسی سانگیاں دی مڈھلی سادگی تے بھولپنا اتے ایہدا پرانا جنگلی پاترمٹ دا گیا اتے اونا ای بوہتا اوہ جنسی سانگے زنانیاں نوں ہینے اتے ظالمانہ جاپن لگے۔ربوں ایں اوہناں دے دل وچ ایس چاہ نے زور ماریا ہونا کہ کسے طرحاں اوہناں نوں صاف ستھری حیاتی جیون دا حق ملے، کوئی انج دی راہ نکلے جو اوہ ایس مصیبت توں چھٹ سکن تے اک ویلے وچ اک مرد نال ویلے دے ویلے یاں پھیر ہمیش لئی ویاہ کر سکن۔
مرداں توں ایہہ آس نہیں کیتی جا سکدی سی کہ اوہ ایہہ بدلی لیاون وچ کوئی جتن کرن گے۔ جے ہور گلاں توں اسیں اکھاں میٹ وی لئیے تے وی مرداں دے انج نہ کرن دی گھٹوگھٹ اک وجہ ایہہ ہے کہ اج تیکر اوہ حقیقت وچ جتھے دار ویاہ دے سواد نوں چھڈن لئی اپنے آپ نوں راضی نہیں کر سکے ہین۔ جدوں زنانیاں نے بدلی کرا کے جوڑا ویاہ نوں رواج دے دتا اودوں ہی مرداں نے سختی نال اک بیوی دے اصول تے عمل شروع کیتا۔ پر ظاہر ہے کہ ایس اصول نوں اوہناں نے صرف زنانیاں تے ہی لایا ہونا۔
جوڑا ٹبر: جوڑا ٹبر اوس زمانے وچ شروع ہویا جدوں وحشت دا دور تے بربریت دا دور رل رہے سن ایس دا مطلب ہے کہ ایہہ وحشت دے اخیرلے دور وچ تے کِتے کِتے بربریت دے پہلے دور وچ شروع ہویا۔ ٹبر دی ایہہ شکل بربریت دی خوبی ہے اُنج ہی جیویں جتھے دار ویاہ وحشت دے دور دی تے اک بیوی دا اصول رہتلی دور دی خوبی ہے۔ ایس جوڑا ٹبر نوں ترقی کر کے پائدار اک بیوی دے دور تیکر اپڑنا سی۔پر ایس لئی ضروری سی کہ حالی تیکر جیہڑے کارن کم رہے سن، اوہناں توں اڈ کارن میدان وچ آؤن۔ جوڑا ویاہ وچ جتھے گھٹ توں گھٹ اپنی چھیکڑلی اکائی تیکر یعنی اک مرد تے اک زنانی اہناں دوہاں جوہراں توں مرکب اک سالمہ تیکر اپڑ گیا۔ قدرتی چون دے اصول نے جتھے دار ویاہ دی ولگن نوں حد وچ کر دیاں کردیاں اپنا کم پورا کر دتا۔ ہن ایس پاروں اوہنے ہور کجھ نہیں کرنا سی۔ ہن جے نویاں سماجی طاقتاں ویلا سنبھل کے میدان وچ نہ آؤندیاں تے کوئی کارن نہیں سی کہ جوڑا ٹبر توں ٹبر دی کوئی نویں شکل جمدی۔ پر اہناں سماجی طاقتاں دا عمل شروع ہو گیا سی۔
ہن اسیں جوڑا ٹبر دے کلاسیکی وطن امریکہ توں نکلدے آں۔ساڈے کول ایہہ وچارن دا کوئی مُڈھ نہیں ہے کہ امریکہ وچ ٹبر دی ایس توں وکھ کوئی ہور تے ایس توں بوہتی ترقی کیتی ہوئی شکل بنی سی یاں ایہہ کہ امریکہ دی دریافت توں تے اوس تے یورپ والیاں دے قبضے توں پہلاں اوتھے کسے تھاں وی ڈاڈھی قسم دی اک بیوی دے نظام دی شکل بنی ہوئی سی۔ پر پرانی دنیا وچ معاملہ ایس توں پُٹھا سی۔
اوتھے ڈنگر پالن تے ڈنگراں دیاں نسلاں ودھاؤن توں دولت دا اک نواں سوتا کھل گیا جیہدا پہلاں کدی خیال وی نہیں سی کیتا جا سکدا۔ ایس کارن اُکا نویں سماجی ساک بنن لگے سن۔ بربریت دے مڈھلے دور تیکر غیر منقولہ دولت وچ صرف مکان ،لیڑے کپڑے،بھیڑیاں جہیاں ٹونباں تے خوراک لین تے پکاون دے سامان،کشتیاں، ہتھیار تے ماڑے موٹے گھر دے بھانڈے سن۔ خوراک نت نویں سرے توں لینی ہندی سی۔ پر ہن گھوڑیاں، اوٹھاں، بولداں، بھیڈ بکریاں تے سوراں راہیں گلہ بانی دی حیاتی جیون والیاں ترقی وچ پچھے رہ جاون والیاں قوماں نوں۔۔۔۔۔۔ پنجاب تے وادی گنگا دے آریاواں نوں ایز زمانے دے سب توںبوہتے پانی لگن والے، آمو دریا تے سیر دریا دے ہرے ہرے گھاہ دے میداناں وچ رہن والے آریاواں نوں تے دجلہ تے فرات دے کنڈے رہن والے سامیاں نوں، اینی چوکھی دولت لبھ گئی سی جیس دی صرف ویکھ بھال تے ماڑی موٹی راکھی نال ہی کم چل جاندا سی۔ ایہہ دولت دن دونی رات چونی ہو رہی سی تے ایس توں اوہناں نوں دددھ تے گوشت دی صورت وچ بوہت چنگی تے صحت لئی فیدے مند خوراک لبھ رہی سی۔ خوراک لین دے پہلاں دے سارے طریقے ہن پچھے چھٹ گئے سن۔ شکار کرنا جیہڑا پہلاں اک ضروری کم سی ہن صرف چاہ دی شے بن کے رہ گیا۔
