نیتا جی سبھاش چندر بوس دا جنم ٢٣-١-١٨٩٧ نوں کٹک وچ ہویا۔ ١٩١٥ وچ اوہناں پریزیڈینسی کالج کلکتا وچ داخلہ لیا۔ سیاست توں دور سبھاش چندر آپنا بوہتا ویلا سماج سیوا کماں وچ لاؤندے۔ کالج دی پڑھائی مکا کے سبھاش چندر آئی سی ایس لئی انگلینڈ چلے گئے۔ جولائی ١٩٢٠ وچ ہوئے ایس امتحان وچ چوتھے نمبر تے رہے۔ اوس ویلے سبھاش چندر لئی نجی سُکھی جیون جاں اُچے وچاراں والی حیاتی جِیون لئی کدی نہ مُکن والیاں اؤکڑاں بھرے راہ وچوں کسے اک دی چون کرنی اؤکھی ہو گئی تے اوہناں دیس دی سیوا ساہمنے رکھی اتے آئی سی ایس چھڈ کے آپنے دیس پرت آئے۔
سبھاش چندر بوس جولائی ١٩٢١ وچ بھارت آئے اتے اوسے دن گاندھی جی نوں ملے۔ وچار وٹاندرا کرکے پوری تسلی نہیں ہوئی۔ دیشبندھو چترنجن داس، جو کہ بوس دے سیاسی آئیڈیل سن، نوں ایس ملا قات بارے جانو کرایا۔ کلکتے وچ کانگرس دے سارے کم دیشبندھو چترنجن داس دی اگوائی ہیٹھ چلدے۔ اوس ویلے سول نافرمانی لہر زوراں تے سی اتے دیشبندھو جی نے بنگال وچ آزادی دی لڑائی دے اہم کماں دی اگوائی بوس نوں سونپی۔ پہلے کجھ مہینیاں وچ ہی بوس دا ناں اک طوفان وانگ سارے علا قے وچ کھلر گیا۔ دسمبر ١٩٢١ دے دوجے ہفتے بوس، دیشبندھو چترنجن داس اتے ہور اچیچیاں ہستیاں نوں پولیس نے گرفتار کرکے ٨ مہینیاں لئی جیل گھل دتا۔ اوہ سیاست وچ پوری سرگرمی نال حصہ لیندے۔ دیس دیاں اُچیچیاں ہستیاں نال کم کردے پنڈت موتی لال دی سوراج پارٹی دا اٹُٹ انگ بنے۔ ١٩٢٤ دے ادھ وچ سوراج پارٹی اتے ایس دے کارکن اُچیچے طور تے بوس اتے بندھو دی مشہوری نویں سخر چھوہ رہی سی۔
٢٥-١٠-١٩٢٤ نوں سرکار نے بوس اتے ایہناں دے دو ہور ساتھیاں نوں گرفتار کر لیا۔ کُجھ دناں مگروں کرڑے پہرے ہیٹھ بوس نوں برما وچ رنگون جیل وچ گھل دتا گیا۔ اوہناں ایس جیل وچ وی انتاں دی جدوجہد کیتی۔ ١٩٢٦ دے دوجے مہینے آپنے حقاں لئی پندراں دناں دی بُھکھ ہڑتال کیتی۔ صحت وگڑدی ویکھ کے سرکار نے اوہناں نوں تن سال مگروں مئی ١٩٢٧ وچ رہا کیتا۔ دیشبندھو چترنجن داس دے ١٩٢٥ وچ جگ توں چلانا کرن، گاندھی جی دیاں ہور سیاسی رُجھاں اتے کُجھ ہور اجیہیاں وجہاں دا کرکے جدوجہد مٹھی پے گئی سی۔
آپنے گرم خیالاں کرکے بوس دے گاندھی جی دی وچاردھارا نال پاڑ ودھدے گئے۔ سرکار نے فیر بوس نوں اک سال دی سزا کر کے جیل گھل دتا۔ مارچ ١٩٣١ دے پہلے ہفتے گاندھی تے ارون سمجھوتے نال بوس نوں بہت نا امیدی ہوئی۔ جنوری ١٩٣٢ وچ بوس نوں فیر دھر لیا گیا اتے ١٩٣٣ وچ صحت دی وجہ توں اوہناں نوں جبری یورپ گھل دتا گیا۔ بوس تن سال کئی یورپی دیساں وچ بھارت دی آزادی لئی کم کردے رہے۔ ١٩٣٦ وچ بھارت پرتن سار سرکار نے اوہناں نوں پھڑ کے جیل گھل دتا۔ صحت دنو دنی وگڑن کرکے سرکار نے اوہناں نوں سال مگروں رہا کر دتا۔ ١٩٣٨ وچ بوس کانگرس پارٹی دے پردھان چُنے گئے۔ انتھک محنت اتے لگن صدقہ بوس نے لوکاں دا بھرپُور پیار حاصل کیتا۔ اوہناں دے گرم خیال اتے لوکاں وچ بھاری مانتا دے چلدے پارٹی وچ مخالف آوازاں وی سرگرم ہو رہیاں سن۔ اس دے چلدے ١٩٣٩ دی کانگرس پارٹی دے پردھان دی چون ویلے بہت وڈی بحث ہوئی۔ بوس فیر وی سیتا رمایا توں ٢٠٠ ووٹاں دے فرق نال جت گئے۔ بحث ویلے گاندھی جی چُپ رہے اتے مگروں سیتا رمایا دی ہار نوں آپنی ذاتی ہار دسیا۔ نہرو وی مخالف دھر دے سی۔ پاڑ ودھن کرکے اخیر اپریل ١٩٣٩ وچ ایس مہان مجاہد نے کانگرس دی پردھانگی توں استعفیٰ دے دتا۔
اگلے دو سال بوس آپنے پُورے تن، من نال آزادی لئی کم کردے رہے۔ اس توں کاوڑ کھا کے سرکار نے اوہناں نوں گھر وچ نظربند کر لیا۔ سرکار دی پوری چوکسی توں مگروں وی بوس ١٦-١-١٩٤١ نوں کلکتہ توں دِلی، لہور، افغانستان، ماسکو ہُندے ہوئے ٢-٤-١٩٤١ نوں برلن پُجے۔ اوس ویلے بوس بھارت وچ جرمن دی مدد نال اُتر پچھم ولوں انگریزی حکومت دے خلاف ہتھیاربند لڑائی لئی تیاری وچ جُٹ گئے۔ جرمن نے جون ١٩٤١ وچ روس تے ہلہ بول دتا جس دی بوس نے نکھیدی کیتی۔ بوس نے ریڈیو، اخبار اتے ہور اُپلبدھ وسیلیاں دی ورتوں کرکے انگریزی حکومت خلاف دباء بنائی رکھیا۔ اوہناں ایس ویلے آزاد بھارت دے پربندھ دا مہاندرا وی تیار کیتا۔ ٢-٧-١٩٤٣ والے دن راس بہاری بوس نال نیتا جی نے سنگاپور پُج کے سردار" موہن سنگھ ولوں بنائی آئی این اے دا مُڈھ رکھیا۔ نیتا جی دی اگوائی ہیٹھ آزاد ہند فوج نے مارچ ١٩٤٤ وچ کوہیما اتے انفال وچ انگریزاں نال لڑدے ہوئے بھاری کامیابی حاصل کیتی۔ رسد نہ پہنچن اتے موسم خراب ہون کارن آزاد ہند فوج اگے نہ ودھ سکی۔ نیتا جی نے ٦-٧-١٩٤٤ نوں رنگون ریڈیو توں گاندھی جی نوں اپیل کیتی۔ جاپان دے اگست ١٩٤٥ دے حالات اتے بھارت وچوں کوئی ہُنگارا نہ ملن کارن فوجاں انگریز سرکار اگے نہ ٹک سکیاں۔
ایس طرحاں نیتا جی دی اگوائی ہیٹھ بھارت لئی آزادی دی لڑائی دا سُنہرا پنہ لکھدیاں آئی این اے اتے آزاد ہند فوجاں نے شہیدیاں پائیاں۔ کیہا جاندا ہے کہ ١٨-٨-١٩٤٥ والے دن نیتا جی جہاز حادثے وجہوں گزر گئے پر ایس بارے تاریخ اُگھڑویں نہیں ہے۔ آزاد بھارت وچ بھارت دے ایس مہان پُتر نوں بندی یوگ تھاں نہیں دتی گئی۔ نیتا جی سبھاش چندر بوس کسے وی انعام توں بہت اُچے ہن۔ بھارت واسی سدا ہی اوہناں دے شکر گزار رہن گے۔
