گورو ارجن دا مقدس کھُوہ

جیکر تہانوں شاہ عالمی بازار دی نُکڑ توں رنگ محل ول جانا ہووے تے ڈبی بازار، کاسارا بازار تے لوہا بازار دے شروع وچ جتھوں تُسیں تانبے دے بھانڈے تے لوہا سٹیل خریدے او، اوتھے ای اک گھر " باؤلی صاحب" مقدس کھُوہ توں مشہور اے۔

سکھاں دے پنجویں گورو ، گورو ارجن دی باؤلی لہور دے چاردیواری شہر اندر بچے کھُچے گھراں وچ سکھ دھرم دے مقدس تھاواں چوں اے ۔ایہہ دھرم لہور توں کجھ پینڈے دور ضلع شیخوپورہ دے علاقے ننکانہ صاحب چوں پنگریا سی۔ سکھ دھرم توں جڑت رکھن والے شُدھ پنجابی سن جیہڑے لہور دے دو سو میل دے چوگردے وچ رہندے سن۔ لہور تے امرتسر دے جوڑے شہراں وچ بہوں سکھ مقدس تھاواں تے مندر ہین حالانجے 1947 دے پنجابی بٹوارے دی اگ تے نفرت وچ لہور وچ اجیہیاں تھاواں مُک گئیاں سن۔

لیکن گورو جی دی پیشین گوئی مطابق گورو ارجن ہوراں دی باؤلی سلامت رہی۔ "باؤلی" دی کہانی وی سُناون جوگ ہے۔ کہانی مطابق جتھے اج "باؤلی" ہے ایہہ گھر گورو جی ہوراں دے اک پیروکار دی ملکیت سی۔ اوہ اک ایماندار بندہ سی تے پیسیاں دی لوڑ پاروں ایہہ گھر اک سوانی نوں ویچ سُٹیا۔ ایہہ اوس سمے دی گل اے جدوں جہانگیر لہور توں ہند تے حکمرانی کررہیا سی۔ زنانی نے اپنی پسند تے آس مطابق بناون لئی گھر نوں ڈھاہ دتا۔
جدوں اوہ نویاں نینہاں بھر رہے سن اوہناں نوں اک روایتی چرخہ، پیڑھی تے خوبصورت بسترا ملیا۔ زنانی نے اصل مالک نال میل کیتا تے تنوں شیواں اوس نوں پرتا دتیاں۔ اوس نے ایہناں شیواں نوں لین توں انکار کردتا تے آکھیا پئی جدوں اوس نے بھوئیں ویچی سی ساریاں شیواں ویچ دتیاں سن۔ ایس تے جھیڑا ہوگیا زنانی لبھی شیواں نوں رکھن توں انکاری سی جدکہ پرانا مالک گھر چوں لبھی ہر شے نوں قبول نہیں کررہیا سی۔

اوڑک معاملہ قاضی تائیں پُج گیا لیکن قاضی ہوراں توں وی حل ناں ہویا انج معاملہ بادشاہ جہانگیر کول اپڑگیا۔ مقدمے دی سنوائی دوران جہانگیر بادشاہ نوں اپنی لوکائی دی ایمانداری ویکھ کے خشی ہوئی پئی اوہ اجیہے ایماندار لوکائی دا حکمران اے نالے مالک گورو ارجن ہوراں دا مرید اے تنوں شیواں اوہناں حوالے کیتیاں گیاں جیہناں نوں گورو ارجن دی وچاردھارا مطابق ویچ دتا گیا۔ ایس فیصلے نوں دونواں نے ہاسی خشی من لیا۔

جدوں زنانی شیواں نوں گورو ارجن ہوراں دے حوالے کررہی سی اوہناں توں متاثر ہوئی تے اپنا گھر وی اوہناں دے حوالے کرچھڈیا۔ گورو ہوراں قبول کر کے ایس رقم نال اوس تھاں اُتے "باؤلی " بناون دا حکم دتا۔ بادشاہ نے وی ایہدے وچ حصہ پایا تے انج " باؤلی" تے گھر تیار ہوگئے۔ گلی دے ہیٹھاں اک دوجا گھر وی خریدیا گیا گورو ارجن جی جد کدی لہور آؤندے تے اوتھے رہیا کردے۔

گورو ارجن تے بادشاہ جہانگیر دے مرن مگروں گورو گوبند تے شاہجہان بادشاہ ہویا۔ گورو گوبند ہوریں وی ایس گھر وچ رہن لگے تے انج ایہہ سکھ دھرم دی مقدس تھاں بن گئی۔ اک واری انج ہویا کہ بادشاہ دا من چاہیا باز گواچ گیا تے گورو ہوراں نے پھڑ کے اپنے کول رکھ لیا۔ اوسے ویلے ای لہور دے قاضی دی کنیز جیس دا ناں قولاں سی قاضی دے گھروں بھج کے گورو ہوراں دی پناہ وچ آگئی۔ اوہناں اوس نوں اپنے کول رکھیا تے اگلے دیہاڑے امرتسر نوں چل پئے۔

عدالت تے قاضی دے مخبری جال نے چھیتی ای سُوہ لا لئی پئی باز تے قولاں دونویں گوبند کول نیں۔ اوہنے ملٹری کمانڈر مخلص خان نوں سپاہیاں نال باز تے کُڑی لیاون تے بھیجیا تے حکم لایا کہ گورو ہوراں نوں صفائی واسطے پھڑ کے لیاوے۔ سکھ گورو نے لہوری فوج نال متھا لایا لڑائی دوران مخلص خان ماریا گیا تے اوس دے سپاہی مُڑ پچھے لہور نوں نسے۔ گورو گوبند نے چھیتی نال امرتسر چھڈیا تے انج سکھاں خلاف لمیرے ظالم دور دا مُڈھ بھجا۔