شاہ ابوالمعلی دی ذات دا بھید میرے تے اودوں کھُلنے شروع ہوئے جدوںکیولری گراؤنڈ دا رہن والا میرے ترکھان مختار نے دَس پائی کہ کیویں اوس تے اوس دی سوانی دے "چلہ" کٹنمگروں اوہناں دی جھولی اک "پتر" پیا جیہدی تانگھ وچ نو سال ایویں کَٹ گئے سن۔
قلعی والے غفور دی سوانی نے وی علی حسن ہجویر المعروف داتا صاحب دی درگاہ اُتے دُدھ ونڈن دا چِلہ کٹیا تاں اوہدی سوانی دی جھولی وچ وی اٹھ سالاں مگروں پُتر پیا۔ اجیہی" ایمان دی کہانیاں" اوس بھوئیں تے لبھدیاں ہین جتھے مایوس مہاتر لوکائی سائنسی تجزیہ کروان جوگے نہیں ہُندے۔ مصیبتاں ماریاں لئی، ایمان دی سُتھرائی ذہنی سکون دی بحالی دا اخیری ہتھ ٹوٹا ہُندا ہے ایہہاوہ مسئلے ہن جیہناں نوں مثبت طریقے نال وی نجھٹیا جاسکدا ہے۔
ایہوجیہے یقیناں تے مجوسیت دا پرچھانواں وِکھالی دینداہے اک آس جو ساڈے جینز وچ جیوندی ہے۔ انج معجزات مرہم دا کم دیندے نیں۔ میرا نوکر بشیر مسیح مینوں خانقاہ ڈوگراں نیڑے مریم آباد وچ مائی مریم دی کرنیاں بارے سُوہ دِیندا رہندا سی۔ اسیں اجیہے سمے تے ماحول وچ وَسدے ساں پئی چارچفیرے یقین منڈلی لائی بیٹھا سی۔
تہانوں جیکر میکلوڈ روڈ تے لاہور ہوٹل تے اورینٹ ہوٹل وِچکارلی سڑک تے جاناں ہووے تاں پہلے چوک آون توں پہلاں کھَبے بَنے شاہ ابوالمعلٰی دا مزار ہے۔ دوجا پینڈا نسبت روڈ تے دیال سنگھ کالج توں سجے پاسے جاندی سڑک لکشمی چوک توں پہلا چوک شاہ ابوالمعلیٰ چوک ہے۔ ایہدے سَجے بَنے کرنیاں والے صوفی دا مزار ہے۔
کنہیا لال نے اپنی کتاب وچ ایس تھاں نوں گوشہ کنگنی آکھیا ہے لیکن کوئی ایہہ ناں نہیں ورتدا۔ فیر آکھدا ہے کہ علاقہ وڈا قبرستان سی۔ کرنل گولڈنگ نے لاہور بارے لکھدیاں اِیتھے اک وڈے قبرستان دا ذکر کیتا ہے جیہنوں لاہور دی ودھن پاروں ریلویز بلڈنگز واسطے رَڑا کرنا پیا تے شہر لاہور چڑھدے بَنے نوں ودھنا شروع ہوگیا۔
پچھلے جمعرات نوں علم الغیب دے صوفی ہوراں دی مزار تے حاضری دیون جانا ہویا۔ ٹَبے تو پُجن واسطے پوڑیاں اُتے پیر رکھدیاں اِی اک وڈے ویہڑے جا وڑدے او۔ سجے بَنے اک نویں مسیت ہے۔ وِچکار اک شاندارپانی دے تلاء نال فوارہ ہے۔ فوارےپانی نوں تازہ رکھدا ہے۔ ساہمنے کھُلی تھاں تے لوکی کبوتراں نوں دانے پاؤندے نیں جیہناں دی گنتری ہزاراں وچ ہے۔ ایہہ پہلا چڑھاوا ہے جو دیون دا سینت ہے بوہتے لوکی جمعراتیں آؤندے نیں۔
پچھے کھبے بَنے مشہور صوفی ہوراں مزار ہے۔ قبر دے کتبے تے لکھیا اے " سید خیرالدین" کنیت " اسدالدین غربتی" المعروف "سید شاہ ابوالمعلٰی" حنفی مسلک دی سید کرمانی گوت دے قادری۔ مزار دی نینہ شاہ ابوالمعلیٰ ہوراں آپ رکھی اوہناں قبر لئی ایس تھاں نوں اپنی حیاتی وچ چُنیا سی۔ مقبرہ اجے ادھ وچ ہی سی پئی اوہ چلانا کرگئے تے اوہناں دے پُتر سید محمد باقر نے نامکمل کم نوں پورا کیتا۔
مسیت دی کہانی وی وکھری ہے۔ ایہہ مسیت اپنے ویلے دے گمنام بندے نے بنائی۔ ایس بندے دا قد کاٹھ غیر معمولی سی اوہنے ریکارڈ ٹائم وچ اپنے ہتھیں مسیت بنائی۔ بتھیرا دا مننا اے کہ اوہ لمی داڑھی والا کوئی وکھری مخلوق سی تے عمارت واسطے کسے توں کوئی رقم نہیں منگی گئی۔ کنہا لال نے ایس بندے دا ذکر انج کیتا اے کہ " اک بندہ ودھ سوہنا، تگڑا، عقیدے تے کد کاٹھ والا۔" ایہہ بندے دا بھیت ہے جو شاہ ابوالمعلیٰ وَل کھِچ پاؤندا ہے۔
صوفی ازم دے چاہیونداں نوں خؤرے ایہہ جانن دا شوق ہووے پئی سید خیرالدین سید رحمت اللہ بِن میر سید فتح اللہ کرمانی ہوراں دے گھر1552 ء نوں لاہور وچ جَمے۔ اوہناں دے چاچے شیخ داؤد بندگی دا مزار شیرگڑھ تے سید جلال الدین دا مزار کوٹاں سید جلال سندھ وچ ہے۔ سید شاہ ابوالمعلیٰ اجے جوان اِی ہوئے سن کہ اوہناں نوں دوریشی حاصل کرن واسطے اپنے مشہور چاچے کول گھل دِتا گیا۔ اوہناں نے روحانیت دی پڑھتا، سِکھلائی تے جڑت واسطے بتھیرے سال مجاہدے وچ لنگھائے۔
1602 ء (1011 ھ) نوں لاہور پرت کے اوہناں اگلے 14 ورہےاپنی جنم بھوئیں دی لوکائی دی سیوا وچ لنگھا دِتے۔ ایس سمے اوہناں نال کئی کرنیاں گنڈھیاں گئیاں۔ مثال دے طور تے ایہہ دعویٰ کیتا جاندا ہے کہ لہور دے صوفی درویش مُلا شاہ ہوراں نے اک سُفنے وچ اپنے آپ نوں قادریہ سلسلہ دے موڈھی شیخ عبدالقادر جیلانی جیہڑے بغداد دفن نیں، نال کھلوتیاں ویکھیا۔ شیخ ہوراں مُلاں شاہ ہوراں نوں اک "دستار" دان کیتی۔ اگلی سویر نوں مُلا شاہ ہوراں دا نوکر ایہہ سَدا لیایا کہ شاہ ابوالمعلیٰ ہوراں ایہہ سُنہیا گھلیا اے کہ اوہ تہانوں مِلن دی تانگھ رکھدے نیں۔ مُلاشاہ اوتھے پُج گئے تے شاہ ابوالمعلیٰ ہوراں اوہناں نوں "دستار" پیش کیتی تے چیتے لیاندا کہ " ایہہ اوہی "دستار " جے جیہڑی شیخ عبدالقادر جیلانی ہوراں اوہناں نوں سُفنے وچ دِتی سی"۔
ایس عظیم صوفی ہوراں دیاں بتھیراں گلاں نیں جو ایس کالم نہیں لکھیاں جاسکدیاں لیکن اوہناں اپنے پچھے صوفی ازم تے بتھیراں کتاباں چھڈیاں نیں جیہناں چوں بوہتی جانیاں جاون والیاں " مناقبات"، "تحفہ قادریہ"،" گلدستہ باغِ مانوسِ جان"، تے "ظفرانِ زر" ہین۔ ایہہ ساریاں صوفی ازم دے جگ دی پھولا پھالی ہے اپنے آپ نال ہونیاں ہین۔
شاہ ابوالمعلیٰ دی قبر دے نال ہور وی قبراں جیہناں وچ اوہناں دے پُتر شاہ محمد باقرکرمانی، شاہ محمد رضا تے حاجی محمد افضل دیاں نیں۔ باہرلے پاسے ٹبر دے دوئے لوکاں موہلن شاہ،امام شاہ، فضل شاہ تے فیروز شاہ دیاں قبراں نیں۔ کجھ نویاں قبراں مزار دے مجاور جیہڑے سارے کرمانی سید ہین، وکھدیاں ہین۔
ایہہ وی سوادی گل ہے کہ فلم میکر سید نور شاہ ابوالمعلیٰ دی اولاد چوں ہن۔ ایہہ کیہا جاندا ہے اوہنے فلم انڈسٹری نوں اپنا سکرپٹ ویچن وچ کئی سالاں کوششاں کیتیاں پر ناکام رہیا۔ فیر اک ذاتی تجربے مگروں اوہنے ایہناں نوں مُڑ لکھیا تے اجکل اوہ جو کجھ وی لکھدا ہے اوہ کامیابی ہے۔ اک دوجی " کرنی دا کہانی" ایہدا جوڑکسے دی جڑت نال ہے۔
