حضرت علی دا قول ہے ہوئیاں گلاں نوں دہراوندے رہنا چاہی دا نہیں تاں لوک اوہناں نوں بھل جاندے ہین۔ پر کدی کدائیں کدی نہ ہوون والیاں گلاں وی اینی واری دہرائیاں جاندیاں ہین جو تاریخ دا حصہ لگن لگدیاں ہین۔
انج ہی مشہور تاریخی بھلیکھیاں وچوں اک ایہہ وی ہے کہ جدوں اُنی جولائی سن 64 عیسوی نوں اگ دے شعلے روم دیاں کندھاں نوں چٹ رہے سن تے اُس ویلے روم دا بادشاہ نیرو اک پہاڑی تے بیٹھا بانسری وجا رہیا سی تے ایہہ اگ اوہدے ہی حکم تے لائی گئی سی۔
ایہہ تے سچ ہے جو ایس تاریخ نوں واقعی ہی روم زبردست اگ دی لپیٹ وچ آگیا سی۔ تاریخ دان ٹیسی ٹس اُس ویلے نو سالاں دا سی۔ اوہ لکھدا ہے جو ایہہ بھیڑی اگ پنج دن بلدی رہی تے اہنے روم دے چوداں وچوں چواں ضلعیاں نوں ساڑ کے سواہ کر دتا جدوں کہ ست ضلعے بھیڑی طرحاں جھلس گئے۔
ٹیسی ٹس نے اپنی تاریخ دی کتاب وچ لکھیا ہے جیس ویلے روم وچ اگ لگی اُس ویلے نیرو روم وچ نہیں سی سگوں اوتھوں تریہہ میل دور اینٹیم وچ موجود سی۔ اگ توں مگروں نیرو اوتھے اپڑ گیا تے اپنے ذاتی خزانے وچوں لوکاں دی بحالی لئی کاروائیاں شروع کیتیاں سگوں روم وچ اپنا محل اگ نال بے گھر ہوون والے لوکاں لئی کھول دتا۔
ایتھے ایہہ گل کرنی ضروری ہے جو لہندے وچ مشہور ریت موجب نیرو بانسری نہیں سگوں فڈل یعنی سارنگی وجارہیا سی۔ ہن ایہہ گل ایس لئی وی اُکی غلط ہے جو ایس زمانے دے اٹلی وچ سارنگی آئی ہی نہیں سی۔
اُنج تے ایہہ اگ بوہت وڈا انسانی ہرکھ سی، پر ایہدے مگروں روم نوں انج فیدا ہویا جو نیرو نے تباہ ہوون والیاں عمارتاں دی تھاں پکیاں ایٹاں نال تعمیرات کروائیاں تے نویاں تے کھلیاں سڑکاں بنوائیاں۔بھاویں نیرو بڑا ظالم حکمران سی پر ایس اگ دے پچھے اوہدا ہتھ ہوون دے کوئی تاریخی ثبوت موجود نہیں ہین۔
