Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> نانک بانی >> نانک بانی پوڑی ۱

نانک بانی پوڑی ۱

June 4th, 2007

سوچے سوچ نہ ہووئی جے سوچی لکھ وار۔۔۔۔۔۔چپے چپ نہ ہووئی جے لاء رہا لو تار
بھکیا بھکھ نہ اتری جے بنا پریا بھار۔۔۔۔۔۔۔۔۔سہس سیانپ لکھ ہووت اک نہ چلے نال
کو سچیارا ہوئی اے کو کوڑے تٹے۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ پال حکم رجائی چلنا نانک لکھیا نال

مشکل لفظاں دے معنے

ہووئی۔ ہوندی
لو ۔ ڈوہنگے وچار وچ ڈبنا ۔ محویت
تار۔ اک پاسے دھیان یا توجہ کیتی رکھنا
بنا۔ پورا، مکمل، پوری طرحاں تیار
پریا۔ لذت والا، من چاہیا (شاید پریم تے پریت، تے پریہ ایس نال جڑے ہوئے لفظ ہین۔
سہس۔سو طرحاں دی۔ ایس دا مطلب زور دار وی لکھیا گیا ہے (پلیٹس)
سیانپ۔ عقل، سوجھ، مت
ہووے۔ ہووے
کو۔ کیویں
سچیارا۔ سچے
کوڑ۔ جھوٹھ
تٹے۔ ٹٹے
پال۔ قطار۔ کسے شے نوں روکن لئی بنایا بنھ یاں بند جیویں پانی دا ڈیم۔ پرالی، کھوری یا کسے طرحا ں دے تیکھیاں دی تہہ ( جیس وچ کچے انب وغیرہ پکائے جاندے ہین )
رجائی۔ رضائی، رضا، مرضی ،عام طور تے رب دا قدرت یا تقدیر دی ہوونی لئی رضا ورتیا جاندا ہے۔

سدھا مطلب

سوچیاں سوچ نہیں ہوندا بھاویں لکھ واری سوچو، جنا مرضی دھیان تے ڈوہنگی سوچ وچ ڈُبے رہو پھیر وی ایس طرحاں دی چپ نال چپ نہیں ہوندی (رولا نہیں مکدا)۔
بھاویں جنے مرضی من بھانے پورے مکمل کیتیاں ہویاں شیواں دا بھار ہتھ ہووے پھیر وی بھکیاں دی بھکھ نہیں مکدی۔ بھاویں لکھ طرحاں دی یاں جنی وی زور دا عقل ہووے اوہدا کوئی وس نہیں چلدا۔
کیویں جھوٹھ دے بنھ توڑئیے تے کیویں سچے ہوئیے، نانک جیہڑا رضا دا لکھیا ہے اوہو حکم چلنا ہے۔

کھلارواں مطلب

ایس پوڑی وچ پہلی گل سوچن تے ہوئی ہے تے کہیا گیا ہے جو صرف بھاویں لکھ واری سوچن دے جتن کرو چھڑی سوچن نال سوچ نہیں بندی۔ ملاں، پنڈت بھائی تے ایس دی سدھی سادھی پڑھت تے سدھی کردے نیں جو پرماتما یاں رب نوں سوچن نال سمجھیا نہیں جا سکدا۔ مطلب اوہ بندے دی سوچ توں باہر ہے۔پر گرونانک جیہڑے اہناں مذہباں دیاں نیہاں دےوگاڑ نوں پھرول رہے سن اوہ ایہہ گل اہناں معنیاں وچ کیویں کہ سکدے سن؟ انج وی ایس دیاں لفظاں وچ آپ کِتے ملاں پنڈتاں والی تشریح دور دور تیکر نہیں ہے، اوہ فرض کر لیندے ہین جو ایس وچ ایہو ہی کہیا ہووے گا ۔

جے ایس تُک تے غور کرو تے پہلیاں لفظاں توں ہی پتہ لگنا شروع ہو جاندا ہے جو گل سوچ دی حد دی ہو رہی ہے، سوچ دی ولگن یا اوس دے واڑے (جیویں پسواں لئی واڑا ہوندا ہے) دی ہو رہی ہے۔ تے کہیا ایہہ جا رہیا ہے اپنے ویلے دی سوچ دی ولگن دے اندر جنا مرضی سوچو، جنیاں مرضی دلیلاں گھڑو اوہ نویں راہ نہیں وکھا سکدی۔

ہوندا ایہو ہے جو ہر زمانے دی، ہر مذہب تے دھرم دی اک سوچ ولگن ہوندی ہے۔ ایس نوں اسیں انگریزی وچ وچار گھڑت (
Thought Category) کہنے آں ۔ اوس وچار دے گھڑت دے اندر اوس زمانے یاں اوس مذہب دے سوجھواں، عالم، پنڈت، فلسفی نویاں نویاں کاہڈاں کڈھدے رہندے ہین، پر اوہ اوس وچار گھڑت دیاں حداں نہیں بھن سکدے، ایس لئی نویں راہ وی نہیں کڈھ سکدے جیہو جیہی راہ گرو نانک ہوریں لبھ رہے سن۔

پھیر فریڈرک ہیگل ورگے فلسفیاں دا ایہہ وی وچار سی جو وچار یاں خیال اپنے آپ نسردا جاندا ہے ، آپے پوڑیاں چڑھدا جاندا ہے۔ مطلب وچارگھڑت دے اندر اپنے آپ ودھن دی شکتی ہے۔ گرونانک ہوریں اوس نوں وی رد کر رہے ہین، جو وچار گھڑت دے اپنے اندر ودھن دی کوئی شکتی نہیں۔ ایسے لئی سوچن نال ہی سوچیا نہیں جاندا۔ ایس لئی کجھ ہور لوڑیدا ہے۔

سوچ گھڑت والیاں دی گل کردیاں گرو نانک ہوریں اوس طبقے یاں ذات ول وی اشارہ کر رہے ہین جنہان نے پڑھن لکھن تے مل ماری ہوئی سی۔ مثلاً برہمن سوچ سمجھن دے کم نوں اپنی جاگیر منندے سن تے اوس دے اندر لمیاں لمیاں جمع تفریقاں کردے رہندے سن۔ ایسے طرحاں مسلماناں وچ وی پیشہ ور ملاواں تے قاضیاں برہمناں والا روپ دھار لیا ہویا سی۔ سو گرو نانک اوہناں دے پھوکے علماں نوں وی ایتھے ننگا کر رہے ہین۔

دوجی تُک وچ سوچ تے دلیل بازی دے الٹ دوجے ڈھنگ دے سکھنے ہوون دی گل آجاندی ہے۔ ''چپے چپ نہ ہووئی جے لا رہا لو تار'' دا مطلب ہے جو دھیان دی تار بھنن نال اندر چپ نہیں ہوندی، شانتی نہیں ہوندی۔

ایس وچ مڈھلی گل تے ایہہ ہے جو چپ ہوون دی لوڑ ایس لئی ہے جو اندر رولا ہے جیس نوں چپ کروان دے جتن ہو رہے ہین۔ سوال ایہہ ہے جو ایہہ رولا ہے کیہ جیہڑا ایڈا وڈا تے زور والا ہے جو سادھواں دے جنگل واس وچ اپنے اندر گم رہن نال وی نہیں مکدا۔ ظاہر گل ہے جو ایہہ اندر دا رولا وی وچار گھڑت دی ولگن وانگ ہے جیہڑا اپنے زمانے دے چوگردے دے اندر رہ کے مکایا نہیں جا سکدا۔ ایہہ رولا وی دھر اندر وسدا رسدا ویلے دی ہینا تے الارو حیاتی ڈھنگ ہے جیس نوں منہ بند کر کے اپنے اندر گم ہوکے کڈھیا نہیں جا سلدا۔

جیویں سوچن والیاں دا اشارہ برہمناں مولویاں تے قاضیاں ول سی چپ رہ کے رولا مکاون والیاں دا اشارہ اوہناں سادھواں تے دنیا نوں چھڈے ہوئے لوکاں ول ہے جیہڑے سماج نوں چھڈ کے باہر بہہ گئے۔ ایسے لئی گرونانک ہوریں کہندے ہیں جو ایہہ لوک سمجھدے ہین جو اوہ چپ دھارن کرکے دنیا دے رولے توں باہر آگئے پر رولا تے اوہناں دے اندر چپ وچ وی ہے کیوں جو ایہہ پورے سماج وچ ہے۔ سو سماج توں باہر بہہ کے رولا نہیں مکدا تے چپ شانتی نہیں آوندی۔

پوڑی وچ تیجی طرحاں دے اوہ لوک ہین جو بھکھ مکاون لئی جتن کردے رہندے ہین۔ مطلب اوہ دنیا دا مال ذخیرہ جمع کردے رہنے ہین۔ تے جے اوہناں کول اپنا من چاہیا پورا مکمل سامان یاں سادھن وی آجاوے تے اوہ بھار ہی ہوندا ہے۔ اوس نال بھکھ نہیں مردی بس بھار ہی ودھدا ہے۔ گرونانک ہوراں ایتھے بھار دا لفظ بڑی رمز نال ورتیا ہے تے اوس نوں لوک دے جمع جتھے تے بن بنا نال جوڑیا ہے۔ ایہہ بھار وی انج دا ہی ہے جیویں وچار گھڑت دی ولگن ہے یاں جیویں ان مک رولا ہے۔ جیویں دلیلاں نال سوچ نہیں جمدی، اپروں چپ کیتیاں رولا نہیں مکدا، انج ہی پلے من چاہیاں شیواں بنھ کے بھکھ نہیں لہندی۔

ایہہ اشارہ کھاندیاں پیندیاں بیوپاریاں تے ہور ملکیتی لوکاں ول ہے جو سمجھدے ہین اوہ سب مال زر جوڑ کے اپنی تسلی کر لین گے۔ پر انج ہوندا نہیں۔، بھکھیاں دی مال جمع ہوون نال ہور بھکھ ودھدی ہے۔

چوتھا ڈھنگ سیانپ یاں دانشمندی ہے۔ دانشمندی وچ عام طور تے پہلے تنے ڈھنگ اکٹھے ہوئے ہوندے نیں۔ وچار گھڑت دے اندر دی کجھ سار وی ہوندی ہے، ظاہرا رولے تے قابو وی ہوندا ہے تے دنیاداری دا مال اسباب اکٹھا کرن دی شکتی وی۔ سیانپ شیواں نوں ویکھن پرکھن تے ورتن دی جاچ وچ ظاہر ہوندی ہے۔ پر ایہہ سب کجھ ہووے وی تاں وی نویں راہ لبھن وچ ایہہ ساتھ نہیں دیندی۔ ''اک نہ چلے نال '' دا روایتی مطلب تے ایہو کڈھیا جا رہیا ہووے گا جو اگے جا کے کسے کم نہیں آوندا۔پر ایتھے گل ہو رہی ہے وچار گھڑت، رولا مکاون تے بھکھ مٹاون دی۔ تے ایتھے سیانپ دا ''نال نہ چلن'' دا مطلب ایہہ ہے جو ایہہ ولگناں توں اگے جاون وچ ساتھ نہیں دیندی۔

ایہہ سیانپ والے لوک عام طور تے حاکم میل دے ہوندے ہین۔ جیہڑے سمجھدے ہین جو اوہناں دی سیانپ اوہناں نوں سدا حاکم رکھے گی۔ پر ویلے بدلن نال ایہہ سیانپ اوہناں نوں بچا نہیں سکدی۔ جیویں بابر دے حملیاں نوں کسے حاکم دی سیانپ نہ روک سکی۔ تے اخیر اوہ مٹی ہوگئے۔ ایہہ گرونانک اپنے ساہمنے ویکھ رہے سن جو کیویں حاکماں دی سو سیانپاں وچوں کوئی اوہناں دے نال نہ چل سکی، کوئی اوہناں دا ساتھ نہ دے سکی۔

''کو سچیارا ہوئی اے کو کوڑت تٹے پال'' دیاں بولاں وچ پہلے چار ڈھنگاں دا مطلب صاف کردتا گیا ہے۔ یعنی مقصد یا ٹچا کوڑ دے بنھ نوں توڑ کے سچیارا ہونا ہے جیس وچ اوپر والے سارے ڈھنگ کم نہیں آوندے۔ ایتھے گرونانک ہوریں سوال وی چکدے ہین تے پہلیاں سطراں وچ کہیاں گلاں نوں چانن وچ وی لے آوندے ہین۔مطلب جے وچارگھڑت، دھیان، دنیاداری تے سیانپ کم نہیں آوندیاں تے پھیر سچی راہ کیویں لبھئیے۔

کوڑ دی پال دیاں لفظاں وچ ایہہ رمز وی ہے جو وچار گھڑت، رولے نوں نہ مکا سکن والی چپ، بھکھ نہ مکاون والا بنھیا بھار تے سکھنی سیانپ والے حاکم ہی کوڑ دے بنھ ہین۔ ایہو کوڑ دی پال نوں اساردے ہین ۔ تے سوال ایہہ ہے جو ایس کوڑ دی پال نوں توڑ کے کنج سچیارے یا سچے ہووے؟

پوڑی دے اخیر تے گرونانک ہوریں ''حکم رجائی چلنا نانک لکھیا نال'' مطلب سیانپ نے دوجیاں ڈھنگاں نے نال نہیں چلنا ، ''حکم رجائی'' چلنا ہے۔

''حکم رجائی'' دا سب توں پہلا مطلب تے ہے جو اوپر دتیاں ڈھنگاں دی مکمل نفی۔ جیویں صوفی آکھدے ہین جو پہلے ''لاء '' کہو یعنی کوئی نہیں ہے پھیرالا اللہ۔تے ایتھے گرو نانک ہوریں وی ایہو کہ رہے ہین جو پہلے نہ کہو اہناں ساریاں ڈھنگاں تے پینتریاں توں تاں جو تسیں ''حکم رجائی'' دا انگ بن سکو۔

حکم رجائی دا ایہہ مطلب وی ہے جو اُپر گنے گئے طبقے تے وکھو وکھ ڈھنگ تے ذاتاں دے لوک اک ہی حکم تھلے، اک ہی اصول نال ویلے دی چلت دا حصہ ہین۔ مطلب اہناں وچوں کسے نوں کسے تے کوئی وڈیائی حاصل نہیں ہے۔ سو نانک ہوریں کہہ رہے ہین جو جو جد ''حکم رجائی'' دا اک اصول ہے تے ایہہ سارے اپنیاں وکھ وکھ حیثیتاں قائم رکھ سکدے ہین۔ ایسے حکم رجائی نے اگے جاکے گرو نانک دے منن والیاں نوں اُچ نچ تے ذات پات نوں چھڈن دا سنیہا دتا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels