ملی راہ وچ دوڑ کے آ نڈھی پہلے نال فریب دے چٹیا سُو نیڑے آن کے شیہنی وانگ گجی اکھیں روہ دا نیر پلٹیا سُو سِروں لاہ ٹوپی گلوں توڑ سہلی لکوں چائیکے زمیں تے سُٹیا سُو پکڑ زمیں تے ماریا نال غُصے دھوبی پٹڑے تے کھیس چھٹیا سُو وارث شاہ فرشتیاں عرش اُتوں شیطان نوں زمیں تے سُٹیا سُو
اوکھے لفظاں دے معنے شیہنی: شیرنی روہ: غصہ پلٹیا: اُلتھیا سہلی: اُن دے دھاگیاں دا ہار جیہڑا جوگی گل پاؤندے ہین۔ دھوبی پٹڑا: کشتی کرن والے پہلواناں دا اک داء جیہدے نال اوہ مخالف نوں چھیتی ہی ڈھاء لیندے ہین۔
سدھا مطلب
ہیر نٹھ کے کیدو دے کول پج گئی تے اوس نے پہلاں فریبی ڈھنگ نال کیدو نوں پچکاریا
جد اوہ بالکلکول اپڑ گئی تے اوہ شیرنی وانگوں گجی
اوس نے کیدو دیٹوپی لاہ سُٹی تے گل وچ پیا جوگیاں والا ہار وی توڑ دتا، اوس نے کیدو نوں لکوں پھڑ کے زمین تے سُٹ دتا۔
اوس کیدو نوںغصے نال انج زمین تے سٹیا جیویں پہلواندھوبی پٹڑے( لک توں ولا کے سٹنا) ماردے ہین یا جیویں کھیس نوں چھٹیا جاندا ہے (کھیس نوں چھٹن والے ویلے وی اوسنوں چاراں نکراں توں پھڑ کے انج چھٹیا جاندا کہ اوسدا اکاک ول سدھا ہوجاندا)۔
وارث شاہ موجب ہیر دا کیدو نوں سٹنا انج ہی سی جیویں فرشتیاں نے شیطان نوں نابری کرن تے زمین تے سٹ دتا سی۔
کھلارواں مطلب
ایس بند وچ پہلیاں چار مصرعیاں وچ تےوارث شاہ اک ناٹک کار وانگ سین لکھ رہیا جو کیویں ہیر نس کے کیدو دے پچھے اوس نوں پھڑدی ہےتے کیویں غصے نال اوہدی ٹوپی تے ہار توڑدی ہے تے کنج اوس نوں زمین تے بھیڑی طرحاں سٹدی ہے۔ پر اخیری مصرعے وچ وارث شاہ ایس دے اندرلے معنے کھولدا ہے۔
وارث شاہ ہیر دے کیدو نوں زمین تے سٹننوں قرآنی کہانی نال جوڑدیاں کہندا ہے ایہہ ایویں ہی سی جیویں فرشتیاں نے شیطان نوں زمین تے سٹیا سی۔ اللہ نے شیطان نوں کہیا سی جو آدم نوں منے پر اوس دے آگو فرشتےنے منن توں انکار کیتا۔ اوس کہیا ایہہ انسان فساداں دی جڑ بنے گا۔ اللہ تعالی نے ایس انکار تے اوس نوں عرش توں دیس نکالا دے کے زمین تے سٹوا دتا تے کہیا جو ہُن بھٹکدا پھر۔
ایتھے ہیر نوں فرشتیاں نال جوڑیا گیا ہے تے کیدو نوں شیطان نال۔ مطلب اللہ نے رانجھے دی صورت وچ عشق پیدا کرکے ہیر کول گھلیا ہے جیس نوں کیدو منن توں انکاری ہے تے اوس نال اوہو ہو رہیا جو شیطان نال ہویا سی( یاد کرو وارث شاہ دا پہلا بند "اول حمد خدا دا ورد ورد کیجے عشق کیتا سو جگ دا مول میاں" ہیر نوں فرشتیاں نال جوڑ کے ایہہ وی کہیا جا رہیا ہے جو ہیر انج ہی پاک ہے جیویں فرشتے تے کیدو انج ہی خراب ہے جیویں شیطان۔
ایتھے وارث شاہ قرآن دی کہانی دی سماجی صورت وچ وی سامنے لیا رہیا ہے۔ اللہ تعالی نے آدم نوں پیدا کرکے اک اگے ودھو پیر پٹیا سی۔ اوس فرشتیاں توں وکھ اک ایسی مخلوق نوں جنم دتا جیہڑی اپنی رضا وی رکھواوے گی، جیہڑی فرشتیاں وانگ ہر ویلے "اللہ ہو اللہ ہو" نہیں کردی رہوے گی۔ اللہ تعالی آزادی نوں اگے ودھا رہیا سی تے شیطان اوس نوں روکن دی ضد کر رہیا سی۔
ہیر تے رانجھے دا عشق وی سماج وچ مرد زنانی دے ساک وچ اک اگونہا تے آزادی ول پیر پٹنا ہے۔ مطلب اک مرد تے زنانی نوں قبیلے، طبقے تے علاقے دیاں حداں وچوں نکل کے اکدوجے نال ساک جوڑن دا حق ہے۔ ایس اگے ودھو کم نوں روکنا ہی شیطانی کم ہے۔ مطلب ہر اگے ودھو تے انساناں دی آزادی لئی پٹیا پیر اللہ دے کماں وانگ ہے تے اوس نوں ڈکنا شیطانی۔
