Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند 101

ہیر وارث شاہ: بند 101

August 21st, 2009

رانجھا سُٹ کھونڈی اُتّوں لاہ بھُورا چھڈ چلیا سبھ منگواڑ میاں
جیہا چور نوں تھڑے دا کھڑک پہنچے چھڈ ٹُرے ہے سنھ دا پاڑ میاں
دل چایا دیس تے مُلک اُتوں اُس دے بھا دا بولیا ہاڑ میاں
تیریاں کھولیاں کٹک تے ملن سبھے کھڑے کٹیاں نوں کائی دھاڑ میاں
مینوں مجھیں دی کجھ پروا ناہیں نڈھی پئی سی اِت رہاڑ میاں
تیری دھیو نوں اسیں کیہ جاننے ہاں تینوں آوندی نظر پہاڑ میاں
تیریاں مجھیں دے کارنے رات ادّھی پھراں بھندا قہر دے جھاڑ میاں
منگو مگر میرے سمجھو آوندائی مجھیں آپنیاں مہر جی تاڑ میاں
گُھٹ بہیں چرائی توں ماہیاں دی سہی کیتائی کوئی کراڑ میاں
مہیں چار دے نوں گئے برس باراں اَج اُٹھیا اندروں ساڑ میاں
وَہی کھتری دی رہی کھتڑے تھے لیکھا گیائی ہو پہاڑ میاں
تیری دھیو رہی تیرے گھرے بیٹھی جھاڑا مفت دا لیا ہئی جھاڑ میاں
ہٹ بھرے بُہگُنے نوں سانبھ لیو کڈھ چھڈیو ننگ کراڑ میاں
وارث شاہ اگوں پوری نہ پئی آ پچھوں آیا سیں پڑتنے پاڑ میاں

اوکھے لفظاں دے معنی
کھُونڈی: سوٹی۔ بھورا: کالی گرم لوئی۔ منگواڑ: گاواں، مجھاں، منگو بیہن دی تھاں۔ سنھ: کندھ پاڑ کے اندر وڑن دا موغورہ یا سوراخ۔ ہاڑ: تباہی۔ دھاڑ: حملہ، ڈاکو، حملہ آور ڈاکواں دا جتھا۔ رہاڑ: ضد، تکرار۔ تاڑ: بند کرنا۔ لیکھا پہاڑ ہو جانا: سود ودھن نال اصلی رقم ودھ جانا۔ بھری بھگنی: بہت بھری ہوئی، گناں والی

سدھا مطلب
رانجھا مجھ ہکن والی کھونڈی، تے چروالاں والا خاص کمبل یا کھیس لا کے تے مجھاں دا واڑہ چھڈ ٹریا۔اوہ انج ٹُر پیا جیویں چور جیس نوں سنھ لاون ویلے باہروں تھڑے تے کھڑاک دی بڑک لے کے نس تردا ہے۔اس دا دل ملک تے دیس توں بیزار ہو گیا تے اوہنوں لگا جیویں کوئی تباہی آ گئی ہے۔ (اوہ چوچک نوں کہندا ہے) تیریاں کھولیاں (گھٹ مُل دا مجھاں) نوں کوئی طوفان یا لشکر لٹ لوے، تے کٹیاں نوں دھاڑ (ڈاکہ) پے جاوے۔ مینوں تیریاں مجھاں چارن دی کوئی لوڑ نہیں سی، کڑی (ہیر) ہی میرے پچھے ات دی ضد لے کے پے گئی سی۔ تیری دھی تینوں پہاڑ وانگ اُچے درجے دی جاپدی ہے پر مینوں اوہدی کوئی پرواہ نہیں۔ میں تیریاں مجھاں چارن لئی ادھی ادھی رات قہر دے جنگل بوٹیاں وچ جان ماردا رہیاں۔ ایہہ ہن مجھاں دا اجڑ میرے پچھے میرے پچھے آوندا پیا ای (کہندے نیں مجھاں رانجھے دے پچھے پچھے ترپیندیاں سن) ایس نوں تاڑ کے رکھ۔ توں چروالاں دی چرائی (محنت) مار لینا ایں، مینوں لگا ہے توں کوئی سود خور بنیا ہیں۔ میں باراں سال مجھاں چاردا رہیا تے اج تیرے ڈھڈ وچ پیڑ پے گئی ہے۔ سود خور دی وہی (پوتھی جیس وچ قرضے لکھے ہوندے نیں) اوتھے دی اوتھے ہے تے میرا ادھار پہاڑ جنا وڈھا ہوگیا ہے۔ تیری دھی تے تیرے گھر ہی بیٹھی رہی تے توں میتھوں مفت دا منافع کما لیا ہے۔ توں میرے بھرے بھرائے گھر تے قبضہ کر لیا ای تے کسے کراڑ وانگ مینوں ننگا کر کے باہر کڈھ دتا ای۔ میری تے اینے وی پوری نہ پئی تے میں پچھوں وی سارا کجھ پاڑ سٹ کے یا مکا کے آیا ساں۔

کھلارواں مطلب
ایہہ بند شروع تے انج ہوندا ہے جیویں رانجھے دی چوری پھڑی گئی ہے تے اوہ چور وانگ موقعے توں نس رہیا ہے پر ہولی ہولی جدوں اسیں اگے ودھنے آں تے ایہہ ہیر دے پیو چوچک دے خلاف اک چارج شیٹ بن جاندا ہے۔ وچ وچکار سانوں رانجھے دیاں ان پجیاں آساں تے امیداں دیاں آہاں وی سنیندیاں نیں۔ایس بند وچ وارث شاہ نے اوس بندے دی تصویر کھچی ہے جو باراں سال توں اک آس تے جی رہیا سی تے اپنا مقصد پاون لئی اپنی حیاتی نوں جنگلاں بیلیاں وچ رول رہیا سی تے کسے نے اک پل وچ اوس دیاں سب آساں امیداں مکا دتیاں، اوس دے سب کیتے کرائے تے پانی پھیر دتا۔

پہلے دو مصرعیاں وچ رانجھا کھونڈی تے بھورا انج سُٹ کے جان دا اعلان کردا ہے جیویں اوس دی چوری پھڑی گئی ہووے۔ ظاہر گل ہے جو اوس دا عشق اجے تیکر سماج نال چوری ہی ہے تے اوس دا رانجھے نوں وی پتہ ہے۔ اوس دا جھبدے کم چھڈنا انج ہی ہے جیویں چور چوری لئی کندھ پاڑ رہیا ہووے تے اوس نوں پتہ لگ جاوے جو گھر وچ کوئی ہل جل ہو رہی ہے تے اوہ موقعے توں چھیتی توں چھیتی نسن دا جتن کرے۔ مطلب رانجھا بجائے چوچک دی منت زاری کرن دے یا اوس نوں اپنی صفائی دین دے جھبدے کم چھڈن دا فیصلہ کرلیندا ہے کہ کتے گل ہور نہ ودھ جاوے۔ وارث شاہ ناٹک دی کلا مطابق ایس مقام تے رانجھے دے کردار نوں عام سماج دے بندے دے طور تے انج ہی پیش کر سکدا ہے۔

تیجے مصرعے وچ وارث شاہ رانجھے دے اندر دا حال دسدیاں کہندا ہے جو اندروں اوہدا دل دنیا توں نراس ہو چکیا ہے تے اوہنوں لگدا ہے جو اگے بہت ہی بھیڑا ویلا آون والا ہے۔ ہاڑ دا مہنہ بہت گرم تے ہسڑ والا تے سارے سال وچوں بہت اوکھا ہوندا ہے۔ مطلب رانجھے نوں لگدا ہے جو اوس دا بہت ہی بھیڑا ویلا آگیا ہے۔ ایس بے آسی وچ ہی اوہ چوچک نوں کہندا ہے جو تیریاں بھیڑیاں مجھاں کسے طوفان وچ برباد ہو جاون یا تیریاں کٹیاں نوں کوئی دھاڑوی لے جاوے۔ مینوں تیریاں مجھاں دی کوئی لوڑ وی نہیں سی، اوہ تے تیری دھی مطلب ہیر میرے پچھے پے گئی سی جو میں مجھاں چار دیواں۔ مطلب مینوں تیری نوکری دی کوئی لوڑ نہیں سی ، ایہہ تے میں ہیر دے کہن تے کیتی ہے۔ سچی گل ہے وی ایہو جو اوس نوں چوچک دی نوکری دی کوئی لوڑ نہیں سی۔ جے اوس اجیہا اوکھا کم ہی کرنا ہوندا تے اوہ اپنی تخت ہزارے دی زمین نہ چھڈدا۔ اوہ اوتھے ہی اپنے بھراواں نال لڑدا بھڑدا کم چلائی جاندا۔

فیر اوہ اپنی لت اُتے رکھن لئی ایہہ وی کہہ دیندا ہے جو میں تیری دھی دی گل تے من لئی پر میں تیری دھی نوں کوئی وڈی شے نہیں سمجھدا۔ حالاں اوہ تینوں پہاڑ جنی وڈی لگدی ہے۔ ظاہر گل ہے ہیر سوہنی ہے تے اوس دے ہر تھاں چرچے ہین تے مہر چوچک ایہہ وی سوچدا ہے جو اوہ حاکم میل دی اُتلی پدھر وچ ویاہی جاوے گی تے اوس دا اپنا رتبہ اُچا ہووے گا۔ پہاڑ دا ایہہ مطلب وی ہے جو اوتھے عام ماڑا بندہ چڑھ نہیں سکدا، پر رانجھا کہندا ہے جو اوہ کوئی پہاڑ نہیں ہے، اوہ وی چوچک دی دھی ہوندیاں سماج دی عام کڑی ہے جیس دی اخیر ہر زنانی وانگ ہی ہونی ہے۔

اگلے مصرعے توں رانجھا اپنی محنت تے چوچک دے مفت کم کروان بارے گل کردا ہے۔ اک طرحاں اوہ اپنے ولوں چوچک دے ناں چارج شیٹ پڑھدا ہے۔ پہلاں تے اوہ کہندا ہے جو تیریاں مجھاں لئی میں راتاں نوں قہر رنگے بیلیاں وچ اپنی جان رولدا رہیاں ہاں تے مجھاں میرے نال اینیاں ہلیاں ہویاں نیں جو اوہ ہن اوہ میرے پچھے پچھے آ رہیاں نیں۔ ایہہ ثبوت ہے جو میں مجھاں نال کیویں ورتا کیتا ہے۔ تے تیرا پہلا مسئلہ تے ایہہ ہے جو توں اوہناں نوں تاڑ کے رکھ نہیں تے میں جتھے وی جاواں گا اوہ میرے پچھے ہی آون گیاں۔

ایس توں اگے ہن چوچک ورگے حاکم میل دے بندیاں دا محنتیاں نوں ورتن ڈھنگ بیان کرنا شروع کردا ہے۔ پہلاں تے کہندا ہے جو توں چروالاں دی محنت انج ہی مار جانا ہے جیویں کوئی سود خور پیسہ کھاندا ہے۔ محنت دا لابھ اک طرحاں محنت دا سود ہی ہے جیس نوں چوچک بہہ کے کھاندا رہیا ہے۔ ایتھے وارث شاہ چرائی یا محنت نوں سود نال جوڑ کے نویں وچار دے بہت نیڑے آجاندا ہے جیس دے مطابق سارا منافع محنت دی پیدا کیتی وافر دولت (سرپلس) ہے۔ ظاہر گل ہے جو رانجھے نوں باراں سال مجھاں چاردے ہو گئے ہیں تے ہن اوس نوں ساڑ اٹھیا ہے۔ مطلب جے میں کجھ بھیڑا کر رہیا ساں تے ہن تیکر توں کیوں مینوں جواب نہیں سی دتا۔ مطلب ہن لیکھا بہت ودھ گیا ہے۔ اگلے مصرعے وچ وارث شاہ فیر سود خور کراڑ دی مثال دیندا ہے جیہڑا سود کھائی جاندا ہے تے ادا کیتی رقم اصل ادھار توں ودھدی رہندی ہے۔ مطلب ہیر اصل رقم سی تے چوچک اوس دا سود کھا رہیا سی۔ باراں سالاں وچ ایہہ پہاڑ جنا قرضہ ہو گیا ہے مطلب ہن ہیر دا مل ہور وی ودھا دتا گیا ہے۔

ایسے لئی اگلے مصرعے وچ اوہ ہیر دا سدھا ساہواں ذکر کردا ہے۔ جو تیری دھی تیرے گھر بیٹھی رہی تے اوس دا سُود بھرن والا یا اوس نوں حاصل کرن والے نوں اپنی محنت دا کجھ نہیں لبھا۔ اوس دی محنت مفت وچ ورتی گئی ہے۔ مطلب مل وی لے لیا تے دتا وی کجھ نہیں۔ ایہہ تے انج ہی ہے جیویں سود خور کسے نوں ننگا کرکے اوس دے بھرے بھرائے گھر توں کڈھ دیوے۔ مطلب ہن ہیر اوس دی سی جیس نوں چوچک نے کھوہ لیا ہے۔

اخیری مصرعے وچ رانجھا اپنے آپ نال گل کر رہیا ہے جو اگے وی کجھ نہ لبھا تے پچھا وی ساڑ لیا۔ مطلب تخت ہزارے دی چودھر وی چھڈی تے اگوں ہیر وی نہ لبھی۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels