تساں چھترے مرد بنا دتے، سپ روسیاں دے کرو ڈاریو نی راجے بوجھ دے مکھ لگام دے کے چڑھ دوڑیاں ہو ٹونے ہاریو نی کیرو پانڈواں دی صفا گال سٹی ذرا گل دے نال ہتیاریو نی راون لنک لٹا کے گرد ہویا کارن تساں دے ہی ہتیاریو نی
مشکل لفظاں دے معنے
چھترے مرد بناونا۔ ایہہ ایس لوک کہانی ول سینت ہے جو جدوں راجہ رسالو اپنے طوطے نوں لے کے رانی کوکلاں نوں ویاہون گیا تے اوہ اک شہر وچوں لنگھیا۔ اک جادوگر زنانی نے منتر پڑھ کے اوس نوں پہلاں گھوڑے توں تھلے سٹ لیا تے پھیر اوس دے سر وچ اک سوئی چوبھی جیس نال اوہ چھترا بن گیا۔ طوطا ایہہ ویکھ کے راجے دے بھرا پورن بھگت کول اپڑیا تے اوس نوں سارا حال سنیا۔ پورن بھگت اپنے گرودی اجازت نال اوتھے گیا تے اوس علاقے دی ساریاں جادو گرنیاں نوں تنگ کیتا تے اوس جادو گرنی سوئی کڈھ کے راجہ رسالو نوں پھیر بندہ بنا دتا۔
روسیاں۔ رسیاں
رسیاں دے سپ کرنا۔ ایہ وی کسے کہانی ول اشارہ ہوے گا۔ انج رسیاں توں سپ بناوناتے جادوگری وچ عام کہانی ہے۔ فرعون دے جادوگراں وی حضرت موسی دے سامنے رسیاں دے سپ بنا دتے سن جنہاں نوں حضرت عیسیٰ دا عاصا اژدہا بن کے نگل گیا سی۔
ڈاریو۔ ڈالی، ہری شاخ، نویں پونگری ڈالی۔ پلیٹس نے ایس دا مطلب بنا ہتھے دے چاقو یا تلوار دا پھالا وی لکھیا ہے جیہڑا ایتھے آسکدا ہے۔
راجے بوجھ دے مکھ لگام دے کے: بھوج ریاست جین دا مشہور راجہ سی۔ اوس دی رانی دا ناں بھان متی سی جیس دی چھوٹی بھین گیان متی راجے دے وزیر نال ویاہی ہوئی سی۔ دوہیں بھیناں اک دوجے نوں اپنے مرداں دی رن مریدی دے قصے سناوندیاں سن تے اک دوجی توں اپنے مرداں نوں تھلے لاون دے جتن کردیا سن۔ بھان متی نے ایہہ دعویٰ کیتا جو میں تے راجے تے کاٹھی پائی ہوئی ہے تے جدوں کہویں وکھا دیاں۔ وقت مقرر ہوگیا۔ بھان متی نے راجے نوں فرمائش کیتی کہ میرا دل کردا ہے توں گھوڑا بن تے میں تیرے تے سواری کراں۔ جد بھان متی نے راجے نوں گھوڑا بنایا تے گیان متی نے وی کسے خفیہ تھاں راہیں ویکھ لیا۔
ٹانے ہاریو۔ جادو گرنیاں
کیرو تے پانڈو۔ دو بھرا سن جنہاں دے پتراں وچکار مہا بھارت لڑی گئی سی۔پانڈو راجہ بیماری وچ چھیتی مر گیا سی تے کیرواں دا پیو راجہ دھرت راشٹ اکھوں انھا راجہ بنیا۔ اوس دے سو پتر سن تے پانڈو دے پنج۔کیرو توں مگروں راج گدی تے حق پانڈواں دے وڈھے منڈے دا سی پر راجہ دھرت راشٹ دے وڈھے پتر دریوجن نے ایہہ سب کجھ منن توں انکار کر دتا تے پانڈواں نوں دیس نکالا دوا دتا۔ دیس نکالے دوران ہی پانڈواں وچوں سب توں بہادر پتر ارجن (جیس نال کرشن دے ڈائیلاگ تے گیتا لکھی گئی ہے)نے دھروپتی نوں مقابلے وچ جت کے لیاندا۔ جدوں اوس ویلے اوہ جنگل واسی سن۔ جدوں گھر آکے ارجن نے اپنی ماں نوں کہیا کہ ویکھ میں کیہ لے کے آیاں تے ماں نے بنا ویکھے ہی کہ دتا جوپنجے بھرا ونڈ کے کھا لوو۔ ایس لئی دھروپتی پنجاں بھرواں دی سانجھی بیوی بن گئی۔
صفا۔نتار، ایکتا (اک صف)
گال سٹی۔ برباد کردتی
ذرا گل دے نال۔جدوں پانڈو بن باس توں مڑے تے اوہناں اک محل بنایا جیہدا فرش انج دا سی جو جتھے پانی سی اوتھے سکا دسدا سی تے جتھے سکا سی اوتھے پانی۔ جدوں اوہناں دا وڈھا مخالف دریوجن اپنے چاچے دے پتراں دا محل ویکھ ن آیا تے اوس سکے تھاں تے دھوتی چک لئی تے پانی والی تھاں نہیں چکی۔ پانڈواں دی بیوی دھروپتی اتوں ویکھ رہی سی اوس مہنا ماریا جو انھے دا پتر انھا نہیں تے کیہہ ہووے گا۔ ایس توں دریوجن نوں کاوڑ چڑھ گئی تے پھیر کدی دوہاں دھراں دی صلح نہ ہوئی۔
ہریاریو۔ ہر اک دی یار، بےوفا
راون۔ لنکا داراجہ سی جیس ہندو دیوتا رام دی گھروالی سیتا نوں چک لیا سی۔
لنک۔ لنکا
راون لنک لٹا کے گرد ہویا۔ راون [عورت دے کارن] لنکا دی باشاہی لٹوا کے مٹی ہو گیا
کارن۔ وجہ
ہتیاریو۔ ظلم کرنے والی، ہتیا یعنی قتل
سدھا مطلب۔
تساں عورتاں نے مرداں نوں چھترے بنا دتا تے رسیاں دے سپ بنا دیندیاں ہو۔ راجے بھوج ورگے مہان بندے نوں گھوڑا بنا کے لگام پا لئی ۔ تسیں جادو گرنیاں ہو جیہڑیاں ہر تھاں تے چڑھیاں ہوئیاں ہو۔ تساں کیرواں تے پانڈواں دا ساک یا اکٹھ اک نکی جیہی گل نال برباد کر دتا۔ تسیں ہر اک دیاں یار ہو تے بےوفا ہو۔ تہاڈی ہی وجہ توں لنکا دا راجہ راون بادشاہی لٹوا کے مٹی ہو گیا۔ ایہہ سب کجھ تہاڈے ورگیاں ہتیا کرن والیاں یا قتل کرن والیاں دے ہتھوں ہویا ہے۔
کھلارواں مطلب۔
ایس بند وچ وارث شاہ عورت دے بارے وچ اپنے زمانے دے وچاراں تے عورت دے خلاف نظریے تے چانن پا رہیا ہے۔ ایتھے وارث شاہ اوہوڈھنگ ورت رہیا ہے جیس دا اسیں پہلاں ذکر کیتا سی۔ مطلب اوہ اپنے کرداراں خاص طور تے رانجھے نوں اک سدھاسادا پینڈو گاون والا چھیل چھبیلا منڈا وی بناوندا ہے تے پھیر اوس راہیں اپرلی پدھر دے سماجی مناظرے وی کردا ہے۔
ایس بند وچ ایہہ ہر گز پتہ نہیں لگدا جو عورت بارے ایہہ وارث شاہ دے اپنے وچار ہین۔ اوہ صرف اک کردار راہیں سماج دے وچاراں نوں سامنے لیا رہیا ہے۔
اوس زمانے وچ عورت نوں بدی دی جڑ منیا جاندا سی جیہڑی مرد نوں کراہے پاوندی ہے (حوا نے آدم نوں جیویں پایا)۔ پھیر ایہہ وی کہیا جاندا سی جو عورتاں چھل فریب دیاں ماہر ہوندیاں نیں تے جادو ٹونے دا کم وی اوہو کردیاں نیں۔ ایہہ سیانیاں تے زوراور عورتاں نوں تھلے رکھن تے اوہناں نوں جانوں مارن لئی بہانے لبھے جاندے سن۔اج کل وی عورتاں نوں جادوگرنیاں کہ کے ساڑ دتا جاندا ہے (ایہہ واقعہ ایس مہینے مئی ٢٠٠٧ وچ وی ہویا ہے)۔
ایس پچھوکڑ وچ جے ایس بند نوں پڑھئیے تے مطلب صاف ہو جاندا ہے۔ پہلے مصرعے وچ عورتاں دی جادو گری دی گل کیتی گئی ، یعنی اوہ مرداں نوں چھترے تے عصیاں نوں سپ بنا دےندیاں ہین۔
دوجے مصرعے وچ عورت دے فریبی تے چالاک ہوون دا ذکر ہے جو کیویں اک چنگے بھلے راجے نوں گھوڑا بنایا۔
تریجے تے چوتھے مصرعیاں وچ ہندو مائتھالوجی وچوں عورت دے خلاف ثبوت دتے گئے ہیں۔ پہلاں مہابھارت وچ کیرواں پانڈواں دی دی لڑائی دا کارن عورت (دھروپتی) دے اک مہنے نوں دسیا گیا ہے ۔ چوتھے مصرعے وچ ہندومت دی دوجی وڈھی مائیتھالوجی وچوں ثابت کرن دی کوشش کیتی گئی ہے جو لنکا دا راجہ راون وی اک عورت دی وجہ توں برباد ہویا سی۔
ایتھے اک تھوڑی عجیب گل ہے جو راون نال ہمدردی وکھائی گئی ہے جدوں کہ بہتے ہندو علاقیاں وچ راون ولن ہے۔ صرف دکھن دے دراوڑ اں دے کجھ علاقے ہین جنہاں وچ راون نوں ہیرو منیا جاندا ہے۔ لگدا ہے ایتھے وارث شاہ صرف اک پاسڑ سوچ دے سوجھواناں ولوں مناظرے دا اک نقطہ چک رہیا ہے۔
