Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ: بند 117

ہیر وارث شاہ: بند 117

October 26th, 2009

اَکھیں لگیاں مُڑن نہ وِیر میرے بی بی وار گھتی بلہاریاں وے
ویہن پئے دریا نہ کدی مُڑ وڈّے لا رہے زور زاریاں وے
لہو نکلنوں رہے نہ مُول ویرا جتھے لگیاں تیز کٹاریاں وے
لگے دست اِک وار نہ بند کیجن وید لکھدے وید گیاں ساریاں وے
سِردتیاں باجھ نہ عشق پگّے ایہہ نہیں سکھالیاں یاریاں وے
وارث شاہ میاں بھائی ورجدے نیں ویکھو عِشق بنائیاں خواریاں وے

اوکھے لفظاں دے معنے
وارگھتی: واری گئی ، قربان کیتی گئی۔ بلہاریاں: صدقے ہو گئی۔ ویہن پئے: ٹر پوے، بہاؤ۔ زور زاریاں: طاقت، زاری۔ لگے دست: جاری سہال۔
وید گیاں: حکمتاں۔ پگنا: منزل تے اپڑنا، کامیاب ہونا۔ ورجدے: روکدے

سدھا مطلب
ہیر بھرا نوں کہندی ہے جو میرے وِیرا تیرے تے قربان جاواں جیہڑیاں اکھیاں اک واری لگ جان اوہ کدی نہیں مڑدیاں۔
دریا جد اک پاسے نوں ویہن پے جاون لکھ زور لاؤن نال وی اوہناں دی سیدھ کدی موڑی نہیں جا سکدی ۔
ایہہ انج ہی ہے جو جتھے تیز تلوار دے وار لگن اوتھوں لہو نکلنا ہی نکلنا ہے۔
وڈے وڈے حکیم کہہ گئے ہین جو جے کر دست لگ جان اوہناں نوں اکدم بند نہیں کرنا چاہیدا۔
یاریاں لاونا سوکھا نہیں کیوں جو عشق بنا سر دتیاں منزل تائیں نہیں پہنچدا۔
وارث شاہ ویکھ رہیا ہے جو بھائی روک رہے ہین پر عشق نے ہیر لئی خواریاں بنا دتیاں ہین۔

کھلارواں مطلب
ایس بند وچ وی ہیر بڑی نمانتا تے پیار نال اپنے بھرا سلطان نوں سمجھاؤن دا جتن کردی ہے جو اوہدا عشق انموڑ ہے تے اوس دے اپنے وس وچ وی نہیں۔ اوہ اپنے بھرا دیاں دھمکیاں دے جواب وچ نہ رونا رہاٹ کردی ہے، نہ لڑدی ہے تے نہ ہی غصے وچ آؤندی ہے۔ ہیر دے جواب توں انج لگدا ہے جیویں اوس نوں پک ہووے جو اوسدے بھرا تے ماپیاں نوں بھورا وی پتہ نہیں جو عشق دا عمل ہے کیہ۔ ایس لئی اوہ اپنے بھرا نوں اک نیانا سمجھ کے عشق دے عمل بارے عام دنیا دی مثالاں دے کے سمجھاؤن دا جتن کردی ہے۔ ایسے لئی اوہ کہندی ہے جو میرے بھراوا میں تیرے تے قربان ہو سکنی ہاں پر لگیاں اکھیاں نوں موڑ نہیں سکدی۔ یعنی ایہہ تے میرے وس وچ ہے جو تیرے واسطے اپنی جان دے دیاں پر ایہہ میرے وس وچ نہیں جو میں رانجھے نال لگیاں اکھیاں نوں موڑ لواں۔

ہیر عشق دے عمل نوں دریا دا ویہن کہندی ہے۔ دریا جد کدی اک پاسے نوں وگنا شروع کر دیوے تے اوس دا رخ کوئی موڑ نہیں سکدا۔ ایہہ مثال ایس لئی وی ٹھکویں ہے جو عشق دریا وانگ ڈوہنگھ وی ہے، نہ رکن والا وہا وی تے اوہ ہر کسے توں بے پرواہ وگدا ہے۔ اوہ اپنی سیدھ آپ متھدا ہے کسے دے روکن نال رکدا نہیں تے کسے دے کہن نال ویہندا نہیں۔

ہیر دوجی مثال کٹاری نال پھٹ لگن دی دیندی ہے جیس دے لگن نال جو لہو نکلدا ہے اوس نوں کوئی روک نہیں سکدا۔ سو اک تے عشق کٹاری دے پھٹ وانگ ہے تے دوجے ایس پھٹ نال جو ہونا ہے اوس تے پھٹ کھان والے دا کوئی وس نہیں رہ جانا۔ اوس نال اوہو ہونا جو لہو نال ہوندا جیہڑا پھٹ لگن مگروں جثے اندر رک نہیں سکدا۔

فیر اوہ لگے دستاں نوں جھبدے نہ روکن دی مثال دے کے ایہہ وی اک حد تائیں من رہی ہے جو جے ایہہ بیماری وی ہے تے اوہ اجیہی جیس دا جھبدے روکنا ہور مصیبت بن سکدا ہے۔

ایہناں ساریاں مصرعیاں وچ ہیر دیاں مثالاں قدرت دے عمل توں لئیاں گئیاں ہین جس نوں سائنسی سچائی کہنے آں۔ مطلب جے اک وارتا ہووے گی تے اوہدے نتیجے نوں نہیں روکیا جا سکدا۔ جے آکسیجن تے ہائیڈروجن دے ایٹم اک خاص مقدار وچ جڑن گے تے پانی بنے گا ہی۔ جے ابال دا درجہ سو ڈگری ہو جاوے تے پانی نوں بھاپ بنن توکوئی روک نہیں سکدا۔ قدرت دے ایہہ عمل متھے متھائے ہین تے ایہناں تے کسے دا زور یا وس نہیں چل سکدا۔ ہیر دے مطابق عشق وی اجیہا قدرتی عمل ہے جو جے اک واری شروع ہوجاوے تے فیر کدے رک نہیں سکدا۔ کیوں جو عشق وچ بندہ بندے نال انج جڑدا جیویں قدرت نوں اوس نوں اک دوجے نال پیار کرن لئی بنایا سی۔

سماج وچ رہن والا بندہ اک نکی جیہی نالی ہے یا کھالا ہے جیس نوں کنٹرول کیتا جا سکدا ہے۔ نالی یا کھالا بند کیتا جا سکدا ہے اوس نوں پوریا جا سکدا ہے۔ مطلب سماج دے ریت رواج بندے نوں اپنی مرضی نال چلاؤندے ہین پر عشق نوں دریا کہیا گیا ہے کیوں جو عشق بندے نوں دریا دی صورت وچ لے آؤندا ہے جیس نوں نہ روکیا جا سکدا ہے تے نہ ہی بند کیتا جا سکدا ہے۔ اوس نوں سماج دے ریت رواج کجھ کرن یا نہ کرن لئی تیار نہیں کر سکدے۔

کٹاری وجن دی مثال وی ایسے طرحاں دی ہے۔ جد تیکر تے پھٹ لگدا نہیں لہو جثے دے کنٹرول وچ رہندا ہے پر جے کٹاری لگ جاوے تے اوہ جثے دے وسوں باہر ہو جاندا ہے۔ بندہ وی سماج دے اندر اوسدے لہو وانگ ہے جیس تے سماج دے جثے دا پورا کنٹرول ہے پر جے جُثے نوں کتے پھٹ لگ جاوے تے فیر لہو تے اوسدا کنٹرول مک جاندا ہے۔ عاشق سماج دے جثے تے لگیا پھٹ ہے جیس نوں اوہ کنٹرول نہیں کر سکدا تے اوس نے جثے دے وسوں باہر ویہنا ہی ویہنا ہے۔ فیر ایسے وچار نوں دست لگن دی مثال نال سمجھایا گیا ہے جو اوہ عمل وی جثے دے وسوں باہر ہو جاندا ہے۔ تے جے اوس نوں روکن دا جتن کیتا جاوے تے گنجھلاں ودھ جاندیاں ہین۔

اسیں کسے پچھلے بند دی تشریح وچ ایس قدرتی عمل نوں تاریخ دا عمل وی کہیا سی تے لکھیا سی جو کیویں کیویں سماج دی ککھ وچوں نویں سدھر پھُٹدی ہے تے اوہ سماج دے وسوں باہر ہو جاندی ہے۔مطلب عشق تاریخ دا اوہ نواں مہاڑ ہے جیس نوں روکنا کسے دے وس دا روگ نہیں۔ ستارہویں اٹھارویں صدی وچ ہندوستان تے خاص طور تے پنجاب ایسے ہی منزل وچوں لنگھ رہے سن جتھے مڈھلیاں تاریخی ادلا بدلیاں ہو رہیاں سن تے حاکم میل دا اوہناں تے کوئی وس نہیں چل رہیا۔ سو وارث شاہ ہیر دے عشق راہیں اوس تاریخی عمل دی وی گل کر رہے ہین جو چالو سماج دے وسوں باہر ہو چکیا ہے۔

ایہہ ساریاں مثالاں دے کے ہیر کہندی ہے جو سر دتیاں بنا مطلب جاں دتیاں بغیر عشق دی منزل پوری ہوندی ہی نہیں ایسے لئی ایہہ کھیڈ کوئی سوکھی نہیں۔ مطلب ہیر من رہی ہے تے جاندی ہے جو جے اک عمل سماج دے وس توں باہر ہو جاندا ہے تے سماج اوس نوں مکا دیندا ہے۔ جے اوہ کنٹرول نہیں کر سکدا تے فیر اوہ اوس نوں ختم کرکے اپنا کنٹرول بحال کردا ہے۔ ایہہ گل وی ہے جو سماج توں بے وسا عشق سماج نال رہ ہی نہیں سکدا جیویں دریا دے اندر آبادی نہیں ہو سکدی۔

اخیری مصرعے وچ وارث شاہ راوی بن کے ناٹک ویکھدیاں ویکھن والیاں نوں دس رہیا ہے جو ویکھو کیویں بھرا سمجھا رہے ہین پر عشق نے کنج خوار کیتا ہویا ہے۔ وارث شاہ دی ایس گل وچ ترس وی ہے تے اپنی بے وسی وی۔ اوس نوں دس رہیا ہے جو بھائی وی جیویں اپنی تھاں تے ٹھیک ہی سمجھا رہے ہین پر ہیر دا عشق ایہہ سب کجھ سنن توں باہر ہو چکیا۔ جیویں شاہ حسین ہوریں کہندے ہین:

ملاں قاضی متیں دیندے،
کھڑے سیانے راہ دسیندے
عشق کیہ لگے راہ دے نال


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels