Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ بند ٤٨

ہیر وارث شاہ بند ٤٨

July 18th, 2007

سئیں ونجھیں چنہاؤں دا انت ناہیں ڈب مریں گا ٹھلھ نہ سجنا وو
چاڑھ موڈھیاں تے تینوں اسیں ٹھلہاں کوئی جان توں ڈھل نہ سجنا وو
ساڈا عقل شعور توں کھس لیتا رہیا کُکھڑا ہل نہ سجنا وو
ساڈیاں اکھیاں دے وچ وانگ دھیری ڈھیرا گھت بہو ہل نہ سجنا وو
وارث شاہ میاں تیری چوکھنے ہاں ساڈا کالجا سل نہ سجنا وو

مشکل لفظاں دے معنے

سئیں۔ سو
ونجھیں۔ ونجھ، وانس (بانس)
انت۔ اخیر اتھاہ
سئیں ونجھیں چنہاؤں دا نت ناہیں۔ چنہاں دریا ایڈا ڈوہنگا ہے جو کئی سو وانس ہیٹھ اتے جوڑے جاون تے پھیر وی اوس دا تھلا نہیں ملدا۔
ٹھلھ۔ ترنا
جان توں ڈھل۔ تیرے توں جان قربان کرن توں وی نہیں رک ساں
کھس لتا۔ کھوہ لیا
ککھڑا۔ ککھ، تیلا ، شریف صابر ہوراں ایتھے کُکھڑا پڑھیا ہے جیس دا مطلب ہے زنانی دی کُکھ، پیٹ رحم ۔ پر ایہہ گل ایس ڈائیلاگ دے وہا وچ جچدی نہیں۔ککھ توں بنایا کُکھڑا ایس لئی جچدا ہے جو لڈن دیاں بیویاں کہہ رہیاں ہین جو توں ساڈا کجھ وی نہیں چھڈیا۔ اسیں عام بول چال وچ وی انج ہی کہنے ہاں ''میرا تے ککھ نہیں بچیا''
دھیری۔ اکھ دی پتلی۔
ڈیرا گھت۔ ایتھے ڈیرا لا لے
چوکھنے ہاں۔ قربان جانیاں
سِل۔چوبھنا

سدھا مطلب

[لڈن دیاں بیویاں رانجھے نوں کہندیاں ہین] چنہاں دریا اینا ڈوہنگا ہے جو کئی وانس وی ہیٹاں اتے کھڑے کیتے جاون تے پتہ نہیں لگدا۔ ایس لئی توں ایس وچ ڈب مریں گا۔
اسیں اپنی جان دی پرواہ کیتیاں بنا ہی تینوں موڈھیاں تے چک کے پار لے جاواں گیاں۔
توں ساڈی عقل مت اپنے وس کر لئی ہے تے ساڈے کول ککھ وی نہیں بچیا، ہن توں ہڈوں ہل نہ۔
توں ساڈیاں اکھاں وچ انج ڈیرہ لائی رکھ جیویں ساڈی اکھ وچ پتلی ہے۔
اسیں تیرے توں قربان ہو ہو جانیاں ہاں۔ توں (دریا وچ چھال مار کے) ساڈے دل تے پھٹ نوں چوبھاں نہ مار۔

کھلارواں مطلب

ایس بند وچ وارث شاہ ملاں دیاں بیویاں راہیں پہلاں تاں ارا توں پار جاون دے وچکار دریا دی ڈوہنگھ راہیں حیاتی دے پرانے رنگ نویں دھنگ وچ بدلن وچکار اجیہی صورت ول سینت مریندا ہے جیہڑا اکلا جی پار کر ہی نہیں سکدا۔ اپنے آپ نوں نواں کرن لئی اپنی ورگی خلقت نال سانجھ اسارنی پیندی ہے۔ رانجھے نے ایہہ سانجھ مسیت وچ پنڈ دے لوکاں نال اساری سی جتھے اوہدی ونجلی سن کے پنڈ دا ہر ہر مرد تے زنانی اوس دے گرد آگئے سن۔ اوس خلقت نے ہی ملاں نوں چتھیاں کرن وچ رانجھے دا ساتھ دتا سی تے ملاں ایہہ کہن تے مجبور ہویا سی جو ''فرض کج کے رات گذار جائیں۔ ہن جد لڈن اوس نوں بیڑی وچ نہیں وڑن دیندا تے اوسدی ونجھلی پھیر خلقت نوں اوس دوالے اکٹھا کر لیندی ہے۔ لڈن دیاں رناں اوس دے بچا تے سنبھال دیاں موہری ہوجاندیاں ہین۔

احمد دی ہیر وچ تے لڈن دیاں زنانیاں دا کوئی ذکر ہی نہیں۔ اوتھے گل نتر کے نہیں کجھ ادھ پکی جیہی سامنے آوندی ہے۔ اوتھے جدوں لڈن رانجھے نوں پار اتارن توں انکاری ہو جاندا ہے تے رانجھا ونجھلی راہیں کم چلاوندا ہے پر نہ ایس وچ خلقت دا کوئی حصہ پیندا ہے تے نہ ہی زنانیاں موہری بندیاں ہین

اساں عاجزاں نوں پار اتار بھائیا اساں جانا ہے مکے دے راہ میاں
منت رانجھے دی ایں نہ کن کیتی، ترش ہوندی ہے ذات ملاح میاں
رانجھے ونجھلی نال سرود کیتا پئی مچھیاں گل بلیل میاں
سرود سن کے سبھے ہو جائے راضی ویکھ ایہہ صاحب دے کھیل میاں

پر وارث شاہ مڈھلی بدلی کردیاں خلقت تے زنانیاں نوں رانجھے نال جوڑدا ہے۔جے رانجھے دی ونجھلی لوکاں نوں نویں کھل (آزادی) دا سدّا دیندی ہے ، اوہناں نوں پرانی نیندر توں جگاوندی ہے تے اوس نال سب توں ودھ جاگرت زنانیاں وچ آؤندی ہے۔ کیوں جو زنانیاں سب توں ودھ مدھولیاں ہویا ہین۔ اوہ بیگانے چلھے بالدیاں تے اپنی روح توں اوپرے مرداں دے بستر گرماوندیاں اوہناں دے نیانے جمدیاں سماج دی چکی وچ پیسدیاں رہندیاں ہین۔ ایس لئی جدوں رانجھا ''پریم ڈھانڈڑی وکھ جگا'' بہندا ہے تے لڈن دیاں زنانیاں اپنے سماج دے چلھے دی اگ نوں چھڈ کے اوس ''بیگانڑی ڈھانڈڑی'' دوالے آ جاندیاں ہین۔

اوہناں دا ایہہ کہنا جو توں ساڈا عقل شعور کھس لتا ہے دسدا ہے جو رانجھے نے اوہناں دے اندروں لڈن دی تے چالو ویہار دی دتی مت نوں دھو کے نویں سرت دے دتی ہے۔ اوہناں دے پرانے پن دا کھکھ وی نہیں بچیا تے ایس لئی اوہ ہن نویں سرت دیون والے نوں گوا نہیں سکدیاں ۔ ایس لئی اوہ رانجھے نوں موڈھیاں تے چک کے پار لنگھاون لئی تیار ہین۔

مطلب کوئی اکلا پار نہیں لنگھ سکدا، کوئی اکلا اپنی ہوند نوں بدل نہیں سکدا۔ پار لنگھن لئی تے اپنی نویں ہوندی سماج دی نویں اساری دی لوڑ ہے۔ جے اک اگونہے بندے وچ سرت آجاوے تے اوس نوں پار لنگھن لئی دوجیاں نوں اجیہی شکتی تے سرت دینی پیندی ہے جو اوہ ارار توں پار تائیں دا پندھ کرن وچ امداد کر سکن۔ایس وچ سب توں بہتے پِسے ہوئے لوک بہتے مددگار ہوندے ہین۔ تھلڑے میل دیاں زنانیاں جیویں لڈن جھبیل دیاں بیویاں وچ اگونی سرت پہلاں سما جاندی ہے۔

چراغ اعوان (١٧٠٩) وچ تے لڈن ہے ہی نہیں سگوں اوتھے ملاح ہے ہی اک زنانی پر اوہ زنانی رانجھے نال اک پیتلے جیہے ڈھنگ نال رلنا لوڑدی ہے اوہ لڈن ملاح دیاں زنانیاں وانگوں اوس نوں اگونہا رہبر من کے اگلی منزل تے نہیں پہنچانا چاہندی۔ اوہ کام تے ویہار دے اندر ہی رانجھے نال جڑت کرنا لوڑ دی ہے ۔

پوہتا ونج دریا کنارے وسوں ڈتھوس میانی
بیٹھی ندی کنارے تے اک عورت ذات سیانی
کیا ہے ذات صفات تیڈی ڈس راہ ثواب سبحانی
ہیر سیال دی میر بحر میں کسب ملاح مہانی
تاب کنوں مہتاب تھئی میں مہتاب کوں ویکھ رنجانی
صورت ڈیکھ الاون لگی عشق اسیر کہانی
رہساں پیش ہمیش تساڈے باندی مل وکانی
جام آمیز شکر کھنڈ دیساں کھیر ڈیساں جاء پانی

تے جد رانجھا اوس ول کوئی دھیان نہیں دیندا تے اوہ بدلہ لین لئی ہیر نوں چکدی ہے۔

بیڑی وچ چڑھ ستا کھٹ تے کون جاپے ایہ تھیندا
ڈردا مول نہ فوت ہوون توں سر باہجھوں ایہ جیندا

دوجے پاسے لڈن دیاں زنانیاں وچ رانجھے لئی کوئی کام تے لوبھ نہیں دسدا۔ اوہ رانجھے نوں اکھیاں وچ وسا کے رکھنا چاہندیاں ہین ۔ایس دا مطلب ہے اوہ رانجھے دے جیون ڈھنگ تے سوچن ڈھنگ نوں سدا لئی اپنا چاہندیاں ہین۔ رانجھے دی اپنی ہوند وٹاون دی پہلی سپھلتا ایہہ ہے کہ اوس سماج دے اک حصے نوں اپنے جیون ڈھنگ نال رلا لیا ہے، سماج دا اوہ حصہ اوس نوں اپنیاں اکھیاں بنانا چاہدا ہے ۔ ایس گل نوں نجم حسین سید ہواراں ''قصہ جوڑ ہشیار سنایا'' وچ کہیا ہے جو ''تھاواں والے رانجھے نوں اڑن دی جاء وی نہیں دیندے۔ اوہنوں ہزارے رہن نہیں، مسیتے وڑن نہیں بیڑی وچ بہن نہیں ایس لئی ماڑے نتھاویاں دیاں اکھیں وچ تھاں ہے اوہدے لئی۔''

آخری مصرعے وچ پہلاں طرحاں وارث شاہ قلم چھڈ کے آپ ڈرامے دا کردار بن گیا ہے تے ایس لوک رلتی نوں مان رہیا ہے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels