Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ بند٥٦

ہیر وارث شاہ بند٥٦

August 15th, 2007

کہی ہیر دی کرے تعریف شاعر متھے چمکدا حُسن مہتاب دا جی
خونی چُنڈیاں رات جیوں چن دوالے سُرخ رنگ جیوں رنگ شہاب دا جی
نین نرگسی مِرگ ممولڑے دے گلہاں ٹہکیاں پھُل گلاب دا جی
بھواں وانگ کمان لاہور دِسن کوئی حُسن نہ انت حساب دا جی
سُرمہ نیناں دی دھار وچ پھب رہیا چڑھیا ہند تے کٹک پنجاب دا جی
کھُلی ترنجناں وچ لٹکدی ہے ہاتھی مست جیوں پھرے نواب دا جی
چہرے سوہنے تے خال خط بندے خوش خط جیوں حرف کتاب دا جی
جیہڑے ویکھنے دے ریجھوان آہے وڈا واعدہ تنہاں دے باب دا جی
چلو لیلتہ القدر دی کرو زیارت وارث شاہ ایہہ کم ثواب دا جی


مشکل لفظاں دےمعنے
چُنڈیاں:گُت(چوٹی) کرن توں پہلاں کنواریاں کُڑیاں دیاں اگے نوں لمکدیاں ہوئیاں تن موُہاف پٹیاں،کنوار پن دی نشانی دے طور تے گندھیاں ہوئیاں لٹاں۔
شِہاب:بلدی اگ داشعلہ، ڈگدا ہویاتارا۔شہاب:کسمبھے دا لال رنگ۔
نین نرگسی: نرگس دے پھل ورگیاں آکھیاں، مست متوالیاں اکھاں۔
مرگ: ہرن (جس دیاں اکھاں بوہتیاں چمکدیاں ہین)۔
ممولا: نکا جیہا پنچھی جیس دے جُثے اُتے کالیاں دھاریاں ہوندیاں ہین۔
ٹہکیاں: پھُل وانگ پورے جوبن نال کھڑیاں ہوئیاں۔
کمان لاہور: لاہور دی بنی کمان مشہور سی۔
بھواں: (کمان تے بھواں اکو جیہاں بیضوی گول ہوندیاں ہین۔)
چڑھیا: چڑھائی کیتی، دھاڑا کیتا۔
کٹک: لشکر، دھاڑا کرن والی فوج
کٹک پنجاب: جمنا توں پار جا کے سکھ سرداراں دے نجیب الدولہ دے خلاف دھاڑے وچ کالی بھوری والے سکھاں دا زور ہو گیا سی۔
لٹکنا: جھومنا۔
خال: تل۔
بننا: سجنا، پھبنا۔
ریجھوان: آرزو مند، تمنائی
واعدا: بپتا،مصیبت ،وعدہ ،جان کندنی دا عالم، نزع دی حالت ایس نال حسن نہیں جھلیا جاندا، خورے،رعب ،جلال دے جلوے نال غش کھا کے ڈگ پیندے ہوون۔

سدھا مطلب

شاعر لئی ہیر دی تعریف کرنی بڑی مشکل ہے، اوس دے متھے تے حسن دا چن چمکدا ہے
اوہدیاں خونی زلفاں نے اوس دے مکھڑے نوں انج گھیریا ہویا جیویں رات نے چن نوں گھیریا ہویا ہے۔ اوہدے مکھڑے دا سرخ رنگ انج ہے جیویں شہاب ستارے دا۔
اوہدیاں اکھاں نرگس دے پھل وانگ، ہرن تے ممولے وانگ وی ہین۔ اوہدیاں گلہاں گلاب دے پھل وانگ ٹہک رہیاں
ہین
اوہدیاں اکھیاں دیاں بھواں دی گولائی لاہور دی بنی کمان وانگ ہے تے اوسدے حسن دا کوئی انت نہیں
اوہدیاں اکھیاں وچ سرمہ انج پھب رہیا ہے جیویں پنجاب دیاں فوجاں ہندوستان تے چڑھیاں ہوون
اوہ ترنجناں وچ انج پھردی ہے جیویں نواب دا ہاتھی مستیا ہویا پھردا ہے
اوہدے چہرے دی نین نقش انج ہین جیویں کسے کاریگر کاتب نے خوشخط کتاب لکھی ہووے
جیہڑے وی اوس نوں ویکھن دا شوق رکھدے ہیںاوہ بڑی اوکھت وچ پھس جاندے ہین
اوہ لیلتہ القدر دی رات وانگ ہے تے اوس دا ویکھن نال ثواب ملدا ہے۔( لیلتہ القدر دی رات قرآن نازل ہویا سی)

کھلارواں مطلب

ایہہ بند ظاہر وچ تے اک زنانی دے حسن دی تعریف وچ لکھیا گیا ہے پر ایس وچ تشبیہاں تے استعاریاں دیاں کئی پرتاں وی ہین، اک خواب وی ہے تے باہر دے سیاسی حالاں دا لشکارا وی۔

دوجے مصرعے وچ ویکھو وارث شاہ شاعری دی ریت وچ ورتے جاون والی سینتر نوں کیویں پرتا دیندا ہے۔ عام طور تے کہیا جاندا ہے جو چن رات اتے چمک رہیا ہے، یا چن نے رات نوں چانن کیتا ہویا ہے پر ایتھے وارث شاہ کہندا ہے جو اوس دیاں خونی زلفاں اوسدے مکھ نوں انج گھیریا ہے جیویں رات نے چن نوں۔

وارث شاہ نے جیویں ایس سینتر نوں پلٹایا ہے اوہ اوس ویلے دا پلٹا وی ہے۔ اوس توں پہلاں مغل راج ہندوستان تے پنجاب تے چمک رہیا سی، اوس ویلے دا مغل، افغان تے ترک حاکم میل اسمان نوں گھیری بیٹھا سی پر وارث شاہ دے ویلے وچ پنجاب دی جٹالی نے ایس حاکم میل نوں گھیرا پاونا شروع کر دتا سی۔ ایہہ جٹالی خونی زلفاں وانگ اوس ویلے دے حاکم میل نوں گھیرا پا رہیا ہے۔ پر اوسدا اپنا رنگ وی حاکم میل ورگا ہی بن دا جا رہیا ہے جیویں کہ ایہہ مصرعہ '''سرخ رنگ جیوں رنگ شہاب دا جی'' توں ظاہر ہوندا۔ مطلب جٹالی دا نواں حاکم میل وی اوسے اسمان دے اک ستارے وانگ ہے، اوس دا رنگ وی انج ہی سرخ ہے۔ مکھڑے دا ایہہ رنگ ہندوستانی تے ہے نہیں ایہہ سرخ ہے جیویں ایرانی، مغل، ترک تے افغاناں دے رنگ ہین۔

زلفاں توں اگے اوہ اکھاں تے آوندا ہے تے اوہناں دے کھلے تے چمکیلے ہوون نوں نرگس دے پھل، ہرن تے ممولے نال رلا دیندا ہے۔ تنے قدرت دیاں نازک جیہیاں ہستیاں ہین ، ہرن تے ممولے دیاں اکھیاں وچ اک کولا پن ہوندا ہے۔پر اگے ہی ویکھو اہناں نازک اکھاں اتے بھواں انج ہین جیویں لہور دی بنی ہوئی تیر چلاون والی کمان۔ ظاہر گل ہے ایتھے اکھاں دے تیر چلاون ول وی اشارہ ہے پر ایتھے ایہہ وی پتہ لگدا ہے جو اک تے اوس ویلے لہور دی بنی ہوئی کمان مشہور سی زمانے وچ تے دوجے اوس ویلے ہر پاسے لڑیاں جان والیاں جنگاں پاروں شاعر دے ذہن وچ اکھاں دی تعریف کردیاں اک جنگی ہتھیار آ گیا ہے۔

اگلے مصرعے وچ ہور اگڑ کے آوندا ہے جتھے اوہدیاں اکھاں دی دھار وچ سجیا ہویا سرمہ انج دسدا ہے جیویں ہندوستان تے پنجاب دیاں فوجاں چڑھیاں ہوون۔ ایس توں اک تے پرانی سیاسی ونڈ نتر جاندی ہے تے وارث شاہ دے ویلیاں تیکر ہند تے پنجاب دو وکھریاں وکھریاں ہستیاں رکھاوندے سن۔ تے دوجے پنجاب تے ہند دا آپو وچ اک ویر سی۔

وارث شاہ دے ویلیاں وچ سکھ لہر دی چڑھت سی، ماڑی جٹالی جتھے بند ہوکے تخت لاہور نوں ہی نہیں دلی نوں وی للکار کر رہی سی۔ اوس اک جٹ راٹھنی دیاں اکھاں دے کولے پن تے کمان دی پان چڑھی ہوئی ہے تے اوس دیاں اکھاں دا کجلا ہند تے دھاوے دا نشان۔ جٹالی نواں حاکم میل بن رہی سی، ایس لئی راٹھنی اک پاسیوں جنگ وچ کھڑی ہے تے دوجے پاسیوں پرانے حاکم میل دی سانگ (نقل) بن رہی ہے۔

اخیری تن مصرعے پھیر حاکم میل دی لفظالی نال سجے ہوئے نیں ۔ نقشاں دا کتاب دے خوشخط لفظ بن جانا وی دربار دی ریت دی باندھ وچ آجانا ہے جیہڑی نویں جٹالی بن رہی سی۔ پر اجے وی ایہہ جٹالی جنگ وچ ردھی ہوئی سی تے ایسے لئی اوس دی سرجنا راٹھنی دی دید وختاں والی گل سی۔ تے اخیری مصرعے وچ اوس دی دید نوں لیلتہ القدر دی رات نال ملایا گیا ہے۔ اوس رات اک نواں صحیفہ اتریا سی۔ ایہہ جٹالی موہر وکھالی جٹی وی رمز تاریخ وچ نویں باب کھلن دا۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels