Punjabi Wichaar
کلاسک
وچار پڑھن لئی فونٹ ڈاؤن لوڈ کرو Preview Chanel
    



مُڈھلا ورقہ >> شاہ مُکھی وچار >> کلاسک >> آکھیا وارث شاہ نے >> ہیر وارث شاہ بند ٥٩

ہیر وارث شاہ بند ٥٩

August 23rd, 2007

جَونی کملی راج ہے چوچکے دا اینویں کسے دی کیہہ پرواہ مینوں
میں تاں دھرو کے پلنگ توں چا سَٹاں آیا کدھروں ایہہ بادشاہ مینوں
ناڈھو شاہ دا پُت کہ شیر ہاتھی پاس ڈُھکیاں لئے گا ڈھا مینوں
ناہیں پلنگ تے ایس نوں ٹکن دینا لا رہے گا لکھ جے واہ مینوں
ایہہ بودلا پیر بغداد گُگا میلے آن بیٹھا وارث شاہ مینوں

مشکل لفظاں دے معنے

جَونی۔تیز رفتار گھوڑی
چوچکے۔ چوچک دا
دھرُو۔ کِھچ کے
ناڈھو شاہ۔پنجاب دا اک مشہور سنیارا جیہڑے دھن دولت تے غرور لئی مثال بن گیا۔ دوجے ایہہ وی کہیا جاندا ہے جو اوہ گجرات شہر دا اک غروریا ہویا فقیر سی جیس نوں شہنشاہ ہمایوں نے مرگھٹ دا داروغہ بنایا۔ اوس دی اجازت بنا کوئی مُردہ ساڑیا نہیں سی جا سکدا۔ ایہہ مذہبی نفرت پاروں لوکاں نوں بڑا تنگ کردا سی (ایہہ شریف صابر ہوراں دے بیان موجب عزیز الدین قانونگو دی دتی جانکاری ہے)۔
ڈُھکیاں۔کول آئیاں
واہ۔ وس، اختیار
بودلا پیر بغداد گُگا۔ بودلا پیر ساہیوال دا مشہور پیر سی جیہڑا ہلکائے کتے دے وڈھے ہوئے دا دم کرن لئی مشہور سی۔ پیر بغداد توں مراد سید عبدالقادر جیلانی ہو سکدا ہے جنہاں دے بارے مشہور سی جو اوہ باراں سالاں دا ڈُبیا بیڑا تار دیندے ہین۔

میلے۔ جٹکے سماج وچ دو دھراں دی نکھیڑے یا جھگڑا نبیڑن لئی سیانیاں بندیاں دا اکٹھ ہو کے جاندا سی۔ سب توں وڈھا میلا عورتاں دا ہوندا ہے، جیس نوں موڑیا نہیں جاندا۔ ایہہ میلا رُسے نوں مناون لئی، قتل بخشواون لئی یا چوری مڑواون لئی ہو سکدا ہے۔ قتل بخشواون لئی جد سب داء مُک جاون تے عورتاں دا میلا قتل ہوون والیاں دے گھر جاندا ہے تے عورتاں اوہناں اگے اپنا دوپٹا یا چُنّی پا دیندیاں ہین۔ ایتھے مطلب ہے جو ایہہ کیہڑا وارث شاہ نوں نال لے کے میلا بنا کے آیا ہویا ہے۔

سدھا مطلب

میری جوانی ترکھی گھوڑی ہے تے ملک وچ میرے پیو چوچک دا راج ہے، ایس لئی مینوں کسے دی وی پرواہ نہیں۔
میں ایس نوں کھچ کے پلنگ توں لاہ سُٹنا، ایہہ کیہڑا کوئی بادشاہ ہے میرے لئی
ایہہ کیہڑا کوئی ناڈھو شاہ دا پُت، یا شیر ہاتھی ہے جو مینوں لاگے جاون تے ڈھاہ لوے گا
ایہہ بھاویں لکھ منتاں کرے میں ایس نوں پلنگ تے ٹکن نہیں دینا
ایہہ کیہڑا بودلا پیر ہے جیہڑا وارث شاہ نال میلا بنا کے میرے کول چل کے آیا ہے۔

کھلارواں مطلب

ایس بند دے پہلے دو لفظاں نوں کئی طرحاں لکھیا گیا ہے۔ شریف صابر ہوراں پہلے والے نسخے وچ جونی لکھیا جیس دا مطلب ہے تیز رفتار گھوڑی، تے پھیر جونے لکھیا ہے۔ دوجا لفظ کملی وی لکھیا گیا ہے تے کملے وی۔ ایس طرحاں ایسی ساری پڑھت ہیر دے پیو چوچک دے راج دے مُنہ زور ہوون تے التھ ہوون ول اشارہ کردی ہے۔ مطلب ایہہ جو ہیر کہہ رہی ہے کہ میرے پیو دا راج زوراوری تے مستے ہوئے بندے دا راج ہے۔ پر ایہہ گل بندی نہیں۔

جے اسیں جوانی کملی راج ہے چوچکے دا تے گل تے بن جاندی ہے، جو اک پاسے تے میرے تے کملی جوانی چڑھی ہوئی ہے تے دوجے راج وی میرے پیو چوچک دا ہے۔ پر جوانی پڑھیاں شعری وزن وچ اک ماترہ ودھ جاندا ہے تے شاعری دا پواڑا پے جاندا ہے۔ اسیں ایہہ وی نہیں من سکدے جو وارث شاہ نوں وزن دے ڈگن یا چڑھن دی سُر سیان نہیں سی۔ ایس لئی ایس تے ہور کاڈھ دی لوڑ ہے۔ پر اسیں اپنی پڑھت وچ جوانی ہی ورتاں گے کیوں معنیاں پکھوں ایہہ ہی ٹھکواں لگدا ہے۔

ایس بند دی اکہیرتے اک پرتی پڑھت تے ایہہ کہندی ہے جو ہیر سمجھدی ہے کہ اوس دے پلنگ تے چڑھن والا سماج دے تھماں وچوں نہیں ہے۔ اوہ نہ تے سیاسی حاکم (بادشاہ) ہے، نہ، معاشی تھم (ناڈھو شاہ) تے نہ ہی روحانی آگو (بودلا پیر بغداد گُگا)۔ جے کر اوہناں وچوں کوئی ہوندا تے شاید اوہنوں سوچنا پیندا کیوں عام حالاں وچ ایہہ حاکم میل دی اُتلی پوڑی تے ہین یا ہیر دے طبقے نال جڑے لوک ہین، اوہناں نوں ایویں پلنگ توں لاہیا نہیں جا سکدا۔ پر رانجھا تے اِہناں وچوں کوئی وی نہیں ہے، ایس لئی ڈر کاہدا!

پر تھوڑا ڈوہنگھ نال ویکھئیے۔ ہیر دی تعریف کردیاں وارث شاہ ہواراں اوس لئی ''ہاتھی مست جیوں پھرے نواب دا جی''، ''قتل بازار وچوں'' ''کٹک قندھار وچوں''، ''تلوار دی دھار وچوں''، قزلباش اسوار جلاد خونی'' جہیاں رمزاں ورتیاں سن۔ ایس لئی اوس دی جوانی دی انھی مستی تے ہے ہی، اتوں اوتھے راج وی اوس دے پیو چوچک دا ہے۔ کیوں جو جوانی کملی تے ہر اک تے آوندی ہے پر جے پیو دا راج نہ ہووے تے اوس نوں چھیتی ہی لگام پا لئی جاندی ہے۔ پر ایتھے ہیر نوں لگام پاون والا کوئی نہیں ۔ سو ایس لئی زوراوری تے دھگانہ وی کر سکدی۔

وارث شاہ ہیر دے دھگانے راہیں اپنے ویلے دی جٹالی دی کملی جوانی وانگ نویں نویں چڑھت تے اوس دے دھگانے ول وی سینت مار رہیا ہے۔ جٹالی دی چڑھت وی اوس ویلے جوان ہو رہی سی تے ایہہ جٹالی راج ہتھ لے کے پہلے والے حاکم میل توں وی بے پرواہ وی ہو رہی سی۔وارث شاہ دے ویلیاں وچ پنجاب وچ وکھ وکھ علاقیاں دیاں لوکاں بادشاہ نوں ہر طرحاں دا ٹیکس دینا بند کر دتا ہویا سی، تے اوہ نویں حاکم جٹ مسل داراں نوں تھوڑی فیس دے کے اوہناں دی پناہ لے لیندی سی۔ ہیر دی کملی جوانی ایسے دا لشکارہ ہے۔

دُوجے تریجے مصرعے وچ بادشاہ ، ناڈھو شاہ تے ہور زوراوراں توں نہ ڈرن دا اعلان ہے۔ دوجے مصرعے وچ کہہ تے اوہ ایہہ رہی ہے جو ایہہ کیہڑا بادشاہ ہے جیس نوں میں دھرو کے پلنگ توں سٹ نہیں سکدی۔ پر ویکھو ایس وچ ایہہ گل وی لکی ہوئی ہے جو ایہہ بادشاہ وی ہووے تاں وی میں ایس نوں دھرو کے تھلے سُٹ دینا ہے۔ ایسے طرحاں تریجے مصرعے وچ ناڈھو شاہ ، شیر تے ہاتھی نوں اک تھاں کرکے پہلاں والے حاکم میل دی طاقت وی دس رہی ہے تے ایہہ وی کہہ رہی ہے جو اوہ طاقت وی مینوں ڈھاہ نہیں سکدی، تھلے نہیں لا سکدی۔

اگلے مصرعے وچ اوس نوں پلنگ تے نہ ٹکن دین دا اعلان ہے۔ ایہہ وی جو لکھ زوراوری کرے یا منت ترلا، اوہ پلنگ تے نہیں ٹک سکدا۔ پلنگ حاکم میل دی اوہ تھاں ہے جیس تے کوئی جنا کھنا پیر نہیں دھر سکدا۔ رانجھا اوہناں دا گناہگار ہے اوس نے اوہناں دا دو طرحاں النگھنا کیتا ہے، اک تے اوہ آپ پلنگ تے زوراوری چڑھیا ہے تے دوجے اوس نے ہر عام خاص نوں پلنگ تے بہن دی ہلا شیری دے دتی ہے۔ مطلب ہُن حاکماں دی کلوکی ورتوں لئی بنی شے سانجھی ورتوں وچ آگئی ہے۔ ایہہ گل حاکم میل کدی من ہی نہیں سکدا ۔ ایس لئی ہیر اوس نوں پلنگ تے ٹکن نہیں دے سکدی، اوہ اپنے ہتھیں اپنی مَل نوں سانجھی نہیں کر سکدی۔

اخیری مصرعے وچ بودلے پیر، تے بغداد دے پیراں نوں وچ لے آئی ہے تے سینت ایہہ مار رہی ہے جو پلنگ اتّے تے اوہناں دے کیہے نال وی رانجھا رہ نہیں سکدا۔ اک تے پیر حاکم میل دی مَل تے نتانے بندیاں دے قبضے لئی کدی پرہیا بنا ہی نہیں سکدے تے جے بنا وی لین تے تاں وی حاکم میل نے نہ کدی اپنی مَل چھڈی ہے تے نہ ہی چھڈن گے۔


Share |


 

Depacco.com


 

 

Your Name:
Your E-mail:
Subject:
Comments:


Support Wichaar

Subscribe to our mailing list
نجم حسین سیّد
پروفیسر سعید بُھٹا
ناول
کہانیاں
زبان

 

Site Best Viewd at 1024x768 Pixels